Lesvoorbereiding: Psychologische en psychosociale aspecten
van langdurige hemodialyse
Gebruikte literatuur: Leerboek dialyseverpleegkunde
• hoofdstuk 7.7 ‘Psychosociale aspecten bij dialyse’;
• hoofdstuk 10 ‘Psychologische en sociale aspecten’
Benoem de psychosociale en materiële aspecten die samenhangen met het hebben van een chronische
nierziekte en de nierfunc e vervangende behandeling.
Psychosociale aspecten: Ieder mens ervaart een evenwicht tussen lichamelijk, geestelijk en sociaal
func oneren. Indien dit evenwicht verstoord is, is hij ziek. Een dialysepa ënt ervaart een gebroken
evenwicht. Zijn situa e is niet meer harmonieus. De nierziekte doorkruist zijn pad en daardoor zal de
dialysepa ënt veranderen. Deze verandering ervaart hij allereerst lichamelijk: een slechte condi e en alle
verdere gevolgen van het niet func oneren van een vitaal orgaan. Vooral is er een direct verlies van
lichamelijke func es;
• Het nierfunc everlies
• Het niet meer kunnen plassen
• Verminderde condi e
• Spierzwakte
• Vermoeidheid
Ook emo oneel en geestelijk ervaart de dialysepa ënt een verandering, veroorzaakt door de slechtere
condi e. Hij moet zich aanpassen aan de nieuwe situa e en deze proberen te verwerken. Verder ervaart de
dialysepa ënt een verandering in het sociaal func oneren: hij is van zelfstandig func onerend mens ineens
a ankelijk geworden van medische handelingen, medisch personeel en gezin. Ook moet hij zijn leven van
werken en vrije jd veranderen. Ondanks alle verbeteringen in de dialyseapparatuur en de toename van
kennis omtrent de meest geëigende methoden van behandeling blij de psychische belas ng hoog.
Materiële aspecten: In de eerste plaats is het van belang om te weten dat een dialysebehandeling duur is;
• Tegenwoordig kost het dialyseren van een pa ënt in een centrum ruim 50.000 euro per jaar.
• Dialyse in een Diatel, thuisdialyse en CAPD kosten ongeveer 25.000 euro per jaar.
• Transplanta e kost 50.000 euro in het eerste jaar, daarna worden de kosten bij een geslaagde
niertransplanta e snel lager.
Materiële problemen zijn meestal nanciële problemen betre ende de Ziektewet, WAO en extra uitgaven
voor bezoek. Transplanta epa ënten komen immers uit alle delen van het land. Ook kunnen er
moeilijkheden zijn bij het afsluiten van verzekeringen. Dialysepa ënten behoren tot de personen met een
verhoogd risico, waardoor extra hoge premies worden gevraagd of helemaal geen accepta e plaatsvindt.
Beschrijf de verschillende fasen van rouw
We kunnen bij dialysepa ënten spreken van een rouwproces. In het rouwproces zijn vier fasen te
onderscheiden: de ontkenning van verlies of gemis, het protest, de depressie en de reorganisa e.
1. Ontkenning: bij deze fase voelt de pa ënt zelf de klachten niet, ontkent de ernst van de situa e,
bagatelliseert het gemis of ziet niet onder ogen dat het een blijvend gemis zal zijn. De een blij langer in
deze fase steken dan de ander. Het gevaar dreigt dat de omgeving deze houding van ontkennen gaat
s muleren door de houding van deze pa ënt te bewonderen en het moedig te vinden dat hij op deze
manier probeert over het verlies heen te komen. Dit kan verwerking van de problema ek belemmeren
of afremmen.
2. Protest: het protest begint met de vraag; waarom moet juist mij dit overkomen? Men kan niet
accepteren dat men deze ziekte hee . De pa ënt wordt cynisch en prikkelbaar en hij neemt het
anderen kwalijk. De hele wereld tre schuld aan zijn ziek-zijn. Men doet als het ware niet meer mee:
‘bekijk het maar!’ Uit deze houding komt vaak voort dat men zich koppig niet houdt aan de richtlijnen.
Het gevaar is dat de omgeving de pa ënt als onredelijk, las g en klagerig beschouwt.
tifh titi ti titi tititi titi tititi
ti fitiftfttiti ti titi titi ti ti ff ti ft ti titi titi tifttiti
van langdurige hemodialyse
Gebruikte literatuur: Leerboek dialyseverpleegkunde
• hoofdstuk 7.7 ‘Psychosociale aspecten bij dialyse’;
• hoofdstuk 10 ‘Psychologische en sociale aspecten’
Benoem de psychosociale en materiële aspecten die samenhangen met het hebben van een chronische
nierziekte en de nierfunc e vervangende behandeling.
Psychosociale aspecten: Ieder mens ervaart een evenwicht tussen lichamelijk, geestelijk en sociaal
func oneren. Indien dit evenwicht verstoord is, is hij ziek. Een dialysepa ënt ervaart een gebroken
evenwicht. Zijn situa e is niet meer harmonieus. De nierziekte doorkruist zijn pad en daardoor zal de
dialysepa ënt veranderen. Deze verandering ervaart hij allereerst lichamelijk: een slechte condi e en alle
verdere gevolgen van het niet func oneren van een vitaal orgaan. Vooral is er een direct verlies van
lichamelijke func es;
• Het nierfunc everlies
• Het niet meer kunnen plassen
• Verminderde condi e
• Spierzwakte
• Vermoeidheid
Ook emo oneel en geestelijk ervaart de dialysepa ënt een verandering, veroorzaakt door de slechtere
condi e. Hij moet zich aanpassen aan de nieuwe situa e en deze proberen te verwerken. Verder ervaart de
dialysepa ënt een verandering in het sociaal func oneren: hij is van zelfstandig func onerend mens ineens
a ankelijk geworden van medische handelingen, medisch personeel en gezin. Ook moet hij zijn leven van
werken en vrije jd veranderen. Ondanks alle verbeteringen in de dialyseapparatuur en de toename van
kennis omtrent de meest geëigende methoden van behandeling blij de psychische belas ng hoog.
Materiële aspecten: In de eerste plaats is het van belang om te weten dat een dialysebehandeling duur is;
• Tegenwoordig kost het dialyseren van een pa ënt in een centrum ruim 50.000 euro per jaar.
• Dialyse in een Diatel, thuisdialyse en CAPD kosten ongeveer 25.000 euro per jaar.
• Transplanta e kost 50.000 euro in het eerste jaar, daarna worden de kosten bij een geslaagde
niertransplanta e snel lager.
Materiële problemen zijn meestal nanciële problemen betre ende de Ziektewet, WAO en extra uitgaven
voor bezoek. Transplanta epa ënten komen immers uit alle delen van het land. Ook kunnen er
moeilijkheden zijn bij het afsluiten van verzekeringen. Dialysepa ënten behoren tot de personen met een
verhoogd risico, waardoor extra hoge premies worden gevraagd of helemaal geen accepta e plaatsvindt.
Beschrijf de verschillende fasen van rouw
We kunnen bij dialysepa ënten spreken van een rouwproces. In het rouwproces zijn vier fasen te
onderscheiden: de ontkenning van verlies of gemis, het protest, de depressie en de reorganisa e.
1. Ontkenning: bij deze fase voelt de pa ënt zelf de klachten niet, ontkent de ernst van de situa e,
bagatelliseert het gemis of ziet niet onder ogen dat het een blijvend gemis zal zijn. De een blij langer in
deze fase steken dan de ander. Het gevaar dreigt dat de omgeving deze houding van ontkennen gaat
s muleren door de houding van deze pa ënt te bewonderen en het moedig te vinden dat hij op deze
manier probeert over het verlies heen te komen. Dit kan verwerking van de problema ek belemmeren
of afremmen.
2. Protest: het protest begint met de vraag; waarom moet juist mij dit overkomen? Men kan niet
accepteren dat men deze ziekte hee . De pa ënt wordt cynisch en prikkelbaar en hij neemt het
anderen kwalijk. De hele wereld tre schuld aan zijn ziek-zijn. Men doet als het ware niet meer mee:
‘bekijk het maar!’ Uit deze houding komt vaak voort dat men zich koppig niet houdt aan de richtlijnen.
Het gevaar is dat de omgeving de pa ënt als onredelijk, las g en klagerig beschouwt.
tifh titi ti titi tititi titi tititi
ti fitiftfttiti ti titi titi ti ti ff ti ft ti titi titi tifttiti
