EFFECTIEVE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE 1
Vroegtijdige interventie door effectieve Voor- en Vroegschoolse Educatie
Naam:
Studentnummer:
Hogeschool voor Pedagogisch en Sociaal-Agogisch Onderwijs, SPO Groningen
Pre-master Orthopedagogiek
Referaat- en bibliotheekpracticum, individuele opdracht
Versie 1
Docent:
4 februari 2024
,EFFECTIEVE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE 2
Abstract
Dutch primary school students are performing increasingly poorly in the areas of mathematics,
language, and literacy skills. Approximately 20% of Dutch children leave primary school with a
language deficit averaging two years. To reverse this downward trend, researchers advocate for
early intervention, as correcting educational deficits at a later age proves challenging. Early
childhood is considered crucial for development, leading to the introduction of the early
childhood education program (VVE) in 2000 to provide children with a better start in primary
education. Despite promising results from foreign studies on the effectiveness of VVE programs,
Dutch research is less convincing. However, the Dutch Youth Institute (NJi) has included
multiple VVE programs in their database of effective youth interventions. This research provides
insight into effective elements for VVE programs in literature and offers an overview of
differences and similarities among three programs at various levels on the effectiveness ladder of
the Dutch Youth Institute (NJi). The conclusion is that all three programs meet the starting age
requirement of 3 years but vary in the duration of participation (1 to 4 years). They comply with
structural quality criteria and adhere to legal requirements. The emotional process quality varies
depending on the theoretical basis of the programs, whereas the educational process quality
exhibits variability. Piramide and Uk & Puk are characterized as more structured programs,
whereas Startblokken places a greater emphasis on catering to the interests of the group.
, EFFECTIEVE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE 3
Inleiding
Nederlandse basisschoolleerlingen scoren steeds slechter op het gebied van wiskunde en
taal- en leesvaardigheden, dit blijkt uit het Pisa-onderzoek dat in december 2023 gepubliceerd is
(Meelissen et al., 2023). Maar liefst 20% van de Nederlandse kinderen verlaat het basisonderwijs
dan ook met en taalachterstand van gemiddeld twee jaar (Vink, 2019). Dit betekent in de praktijk
dat het streefniveau voor het eind van de basisschool (2F) maar door slechts de helft van de
kinderen wordt behaald. In het speciaal basisonderwijs (SBO) is dit slechts 7% (Inspectie van het
Onderwijs, 2022). Dit terwijl het doel vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (2013) 65% is. Deze ontwikkeling baart onderzoekers zorgen, een goede
taalbeheersing is namelijk essentieel voor de kansen later in het leven.
Om de trend van afnemende schoolprestaties van Nederlandse kinderen te keren, is
vroegtijdige interventie nodig. Vroeg starten met het terugdringen van onderwijsachterstanden is
namelijk effectiever dan het bestrijden ervan op latere leeftijd. Eenmaal opgelopen
onderwijsachterstanden zijn immers lastig te corrigeren (Van Kampen et al., 2005). Kinderen
ontwikkelen zich namelijk in de eerste levensjaren razendsnel. Ervaringen die kinderen in die
periode opdoen, vooral in sociale en talige interacties met volwassenen, zijn bepalend voor de
verdere ontwikkeling (Jepma & Van der Heyden, 2022). De vroege kindertijd is daarmee zowel
een bron van grote kansen als een bron van aanzienlijke risico’s (Shonkoff, 2010). Om hier meer
op in te spelen, is er in 2000 de Regeling Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) in het leven
geroepen. Middels deze regeling werden er programma’s ontwikkeld met als doel kinderen een
betere start in het basisonderwijs te geven om zo onderwijsachterstanden te voorkomen (Meij et
al., 2009). Hierbij werd er gekeken naar andere landen, zoals de Verenigde Staten, waar dit al
eerder vorm werd gegeven (Yazejian et al., 2017). Uit diverse onderzoeken in deze landen kwam
Vroegtijdige interventie door effectieve Voor- en Vroegschoolse Educatie
Naam:
Studentnummer:
Hogeschool voor Pedagogisch en Sociaal-Agogisch Onderwijs, SPO Groningen
Pre-master Orthopedagogiek
Referaat- en bibliotheekpracticum, individuele opdracht
Versie 1
Docent:
4 februari 2024
,EFFECTIEVE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE 2
Abstract
Dutch primary school students are performing increasingly poorly in the areas of mathematics,
language, and literacy skills. Approximately 20% of Dutch children leave primary school with a
language deficit averaging two years. To reverse this downward trend, researchers advocate for
early intervention, as correcting educational deficits at a later age proves challenging. Early
childhood is considered crucial for development, leading to the introduction of the early
childhood education program (VVE) in 2000 to provide children with a better start in primary
education. Despite promising results from foreign studies on the effectiveness of VVE programs,
Dutch research is less convincing. However, the Dutch Youth Institute (NJi) has included
multiple VVE programs in their database of effective youth interventions. This research provides
insight into effective elements for VVE programs in literature and offers an overview of
differences and similarities among three programs at various levels on the effectiveness ladder of
the Dutch Youth Institute (NJi). The conclusion is that all three programs meet the starting age
requirement of 3 years but vary in the duration of participation (1 to 4 years). They comply with
structural quality criteria and adhere to legal requirements. The emotional process quality varies
depending on the theoretical basis of the programs, whereas the educational process quality
exhibits variability. Piramide and Uk & Puk are characterized as more structured programs,
whereas Startblokken places a greater emphasis on catering to the interests of the group.
, EFFECTIEVE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE 3
Inleiding
Nederlandse basisschoolleerlingen scoren steeds slechter op het gebied van wiskunde en
taal- en leesvaardigheden, dit blijkt uit het Pisa-onderzoek dat in december 2023 gepubliceerd is
(Meelissen et al., 2023). Maar liefst 20% van de Nederlandse kinderen verlaat het basisonderwijs
dan ook met en taalachterstand van gemiddeld twee jaar (Vink, 2019). Dit betekent in de praktijk
dat het streefniveau voor het eind van de basisschool (2F) maar door slechts de helft van de
kinderen wordt behaald. In het speciaal basisonderwijs (SBO) is dit slechts 7% (Inspectie van het
Onderwijs, 2022). Dit terwijl het doel vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (2013) 65% is. Deze ontwikkeling baart onderzoekers zorgen, een goede
taalbeheersing is namelijk essentieel voor de kansen later in het leven.
Om de trend van afnemende schoolprestaties van Nederlandse kinderen te keren, is
vroegtijdige interventie nodig. Vroeg starten met het terugdringen van onderwijsachterstanden is
namelijk effectiever dan het bestrijden ervan op latere leeftijd. Eenmaal opgelopen
onderwijsachterstanden zijn immers lastig te corrigeren (Van Kampen et al., 2005). Kinderen
ontwikkelen zich namelijk in de eerste levensjaren razendsnel. Ervaringen die kinderen in die
periode opdoen, vooral in sociale en talige interacties met volwassenen, zijn bepalend voor de
verdere ontwikkeling (Jepma & Van der Heyden, 2022). De vroege kindertijd is daarmee zowel
een bron van grote kansen als een bron van aanzienlijke risico’s (Shonkoff, 2010). Om hier meer
op in te spelen, is er in 2000 de Regeling Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) in het leven
geroepen. Middels deze regeling werden er programma’s ontwikkeld met als doel kinderen een
betere start in het basisonderwijs te geven om zo onderwijsachterstanden te voorkomen (Meij et
al., 2009). Hierbij werd er gekeken naar andere landen, zoals de Verenigde Staten, waar dit al
eerder vorm werd gegeven (Yazejian et al., 2017). Uit diverse onderzoeken in deze landen kwam
