HOOFDSTUK 4: DE BABYTIJD
INLEIDING
Pasgeboren baby vergelijkt met 1 jarige => enorme evolutie: bij de geboorte fysiologisch rijp maar staan
psychologisch nergens
Theorie van de fysiologische vroeggeboorte van Portmann: mens wordt in zeker zin te vroeg geboren en een
mensenkind bereikt pas op het einde van het eerste levensjaar een ontwikkelingsniveau dat analoog is met wat
vergelijkbare zoogdieren al onmiddellijk na de geboorte aankunnen
★ Nestvlieder: één jong per dracht, komt ontwikkeld en zelfredzaam ter wereld: zintuigen werken
★ Nestblijvers: meerdere jongen per dracht, hulpeloos ter wereld gekomen
o Mensen zijn alle 2: nestvlieder => 1 kind, duurt relatief lang & bij geboorte zintuigen werken,
nestblijver: eerste maanden blijft de baby hulpeloos
Eerste levensjaar = bijzondere betekenis: periode waarin enkele belangrijke psychologische functies tot ontwikkeling
komen
Fysiologische vroeggeboorte => na de negen maanden die het kind doorbracht in de fysiologische
baarmoeder, komt terecht in een psychosociale baarmoeder (alleen hier in contact met medemensen, kan het
ten volle mens worden)
★ Einde van die ‘tweede dracht’ => psychologische geboorte
4.1 UITRUSTING VAN DE PASGEBORENE
Aanpassingsmechanisme van een neonatus (pasgeborene + 4 weken): waarmee het de prikkels enigszins weet te
ordenen en er doeltreffend kan op reageren
★ Zintuigen functioneren reeds: indrukken opvangen van de omgeving
★ Motorische reactiewijzen: behulpzaal bij de voeding, zelf de aandacht en de zorg v.d volwassene naar zich toe
kan halen
★ Zeer beperkte controlemechanisme die slecht een aanzet vormen voor de vele vaardigheden die in de
volgende weken gaan vormen..
4.1.1 MOTORISCHE REACTIES: KIND SLAAPT 2/3 VAN DE TIJD
gedragstoestanden van Prechtl: waarin baby zich kan bevinden
1
, lOMoARcPSD|11309832
=> Kind wakker, geen echte doelgerichte handelingen stellen. Beschikt wel over een aantal aangeboren reactiewijzen
(1 v.d belangrijkste = huilen)
Reflexen = erfelijk voorgeprogrammeerde reacties die uitgelokt worden door een specifieke prikkel
o Blijvende reflexen: (ook bij volwassenen)
- Vitale functie: hoesten, slikken braken
- Waarnemende of motorische functie: pupilreflex (vernauwing en verwijding naargelang invallend
licht) en buigreflex (bescherming tegen aanhoudende weefselbeschadiging)
o Voorbijgaande reflexen: reactiepatronen die enkel in de eerste weken of maanden na de geboorte zichtbaar
zijn
- Functionele functie: zoek- en zuigreflex
- archaïsche reflexen: reflexen die vroeger wel betekenis hadden (grijp- en loopreflex)
4.1.2 WAARNEMING EN COGNITIE
Adualisme: geen onderscheid tussen subjectieve gewaarwordingen en de dingen in de buitenwereld die daar aan de
basis van liggen (subject – objectsplitsing)
Een kind ervaart geen objecten maar een stroom van wisselende impressies.
DE VERSCHILLENDE ZINTUIGEN
★ Tastzin:
o Aanraking heeft kalmerend effect
o Meest gevoelig: handpalmen, voetzolen, en gezicht
o Goed ontwikkeld
★ Temperatuurzin:
o Goed onderscheid tussen warm en koud, vooral thv de handen en de mond
★ Pijn:
o Versnelling hartslag, opgespannen spieren
o Verzachtende prikkel toevoegen
★ Smaak en reuk:
o Meer smaakreceptoren dan een volwassene
o Baby reageert positief op zoete smaken, negatief op zuur en bitter
o Voorkeur voor de geuren: banaan, vanille en chocolade
o Kinderen herkennen de geur van hun moeder
★ Gehoor:
o Hoge en intense tonen: kind reageert opgewonden
o Voorkeur voor stem van de moeder
o Onderscheid tussen: verschillende vocale geluiden, woorden van 1, 2 of 3 lettergrepen, klemtoon en
boze, opgewekte of droevige stem
2
INLEIDING
Pasgeboren baby vergelijkt met 1 jarige => enorme evolutie: bij de geboorte fysiologisch rijp maar staan
psychologisch nergens
Theorie van de fysiologische vroeggeboorte van Portmann: mens wordt in zeker zin te vroeg geboren en een
mensenkind bereikt pas op het einde van het eerste levensjaar een ontwikkelingsniveau dat analoog is met wat
vergelijkbare zoogdieren al onmiddellijk na de geboorte aankunnen
★ Nestvlieder: één jong per dracht, komt ontwikkeld en zelfredzaam ter wereld: zintuigen werken
★ Nestblijvers: meerdere jongen per dracht, hulpeloos ter wereld gekomen
o Mensen zijn alle 2: nestvlieder => 1 kind, duurt relatief lang & bij geboorte zintuigen werken,
nestblijver: eerste maanden blijft de baby hulpeloos
Eerste levensjaar = bijzondere betekenis: periode waarin enkele belangrijke psychologische functies tot ontwikkeling
komen
Fysiologische vroeggeboorte => na de negen maanden die het kind doorbracht in de fysiologische
baarmoeder, komt terecht in een psychosociale baarmoeder (alleen hier in contact met medemensen, kan het
ten volle mens worden)
★ Einde van die ‘tweede dracht’ => psychologische geboorte
4.1 UITRUSTING VAN DE PASGEBORENE
Aanpassingsmechanisme van een neonatus (pasgeborene + 4 weken): waarmee het de prikkels enigszins weet te
ordenen en er doeltreffend kan op reageren
★ Zintuigen functioneren reeds: indrukken opvangen van de omgeving
★ Motorische reactiewijzen: behulpzaal bij de voeding, zelf de aandacht en de zorg v.d volwassene naar zich toe
kan halen
★ Zeer beperkte controlemechanisme die slecht een aanzet vormen voor de vele vaardigheden die in de
volgende weken gaan vormen..
4.1.1 MOTORISCHE REACTIES: KIND SLAAPT 2/3 VAN DE TIJD
gedragstoestanden van Prechtl: waarin baby zich kan bevinden
1
, lOMoARcPSD|11309832
=> Kind wakker, geen echte doelgerichte handelingen stellen. Beschikt wel over een aantal aangeboren reactiewijzen
(1 v.d belangrijkste = huilen)
Reflexen = erfelijk voorgeprogrammeerde reacties die uitgelokt worden door een specifieke prikkel
o Blijvende reflexen: (ook bij volwassenen)
- Vitale functie: hoesten, slikken braken
- Waarnemende of motorische functie: pupilreflex (vernauwing en verwijding naargelang invallend
licht) en buigreflex (bescherming tegen aanhoudende weefselbeschadiging)
o Voorbijgaande reflexen: reactiepatronen die enkel in de eerste weken of maanden na de geboorte zichtbaar
zijn
- Functionele functie: zoek- en zuigreflex
- archaïsche reflexen: reflexen die vroeger wel betekenis hadden (grijp- en loopreflex)
4.1.2 WAARNEMING EN COGNITIE
Adualisme: geen onderscheid tussen subjectieve gewaarwordingen en de dingen in de buitenwereld die daar aan de
basis van liggen (subject – objectsplitsing)
Een kind ervaart geen objecten maar een stroom van wisselende impressies.
DE VERSCHILLENDE ZINTUIGEN
★ Tastzin:
o Aanraking heeft kalmerend effect
o Meest gevoelig: handpalmen, voetzolen, en gezicht
o Goed ontwikkeld
★ Temperatuurzin:
o Goed onderscheid tussen warm en koud, vooral thv de handen en de mond
★ Pijn:
o Versnelling hartslag, opgespannen spieren
o Verzachtende prikkel toevoegen
★ Smaak en reuk:
o Meer smaakreceptoren dan een volwassene
o Baby reageert positief op zoete smaken, negatief op zuur en bitter
o Voorkeur voor de geuren: banaan, vanille en chocolade
o Kinderen herkennen de geur van hun moeder
★ Gehoor:
o Hoge en intense tonen: kind reageert opgewonden
o Voorkeur voor stem van de moeder
o Onderscheid tussen: verschillende vocale geluiden, woorden van 1, 2 of 3 lettergrepen, klemtoon en
boze, opgewekte of droevige stem
2
