Economie H12 Een perfecte markteconomie?
12.1 Concrete en abstracte markten
Een concrete markt is een zichtbare of aanwijsbare manier waarop kopers en verkopers
goederen verhandelen, markt waarbij je denkt aan een bepaalde plaats waar vragers en
aanbieders bij elkaar komen. Bijvoorbeeld:
- Veilingen
- Beurzen
- Winkelstraten en week- of dagmarkten
- Internetmarken en -winkels
- Aanbesteding
- Inschrijving
- Rommelmarkt
Een abstracte markt is het geheel van factoren dat de vraag naar en het aanbod van een
product of dienst bepaalt, bijvoorbeeld:
- Markt voor tv’s
- Huizen
Concurrentiekracht:
- Monopolies: één aanbieder beheerst de markt grotendeels.
- Oligopolies: relatief weinig aanbieders verdelen de markt.
- Monopsonisten: één vrager beheerst de markt grotendeels/
- Oligoponisten: relatief weinig vragers verdelen de markt.
- Onderhandeling: als op een markt één of weinig vragers tegenover één of weinig
aanbieders staan.
Marktvolkomenheid:
- Heterogene (niet-identieke) en homogene goederen.
- Heterogene (niet-identieke) aanbieding van goederen.
- Transparante markt: kopers en verkopers kunnen de hele markt overzien.
- Een markt is volkomen als homogene goederen op een homogene en doorzichtige
manier worden verhandeld.
- Een markt is onvolkomen als er sprake is van heterogene goederen of van goederen
die op een heterogene of ondoorzichtige manier worden verhandeld.
Handelingsvrijheid: de marktwerking in een land is helemaal vrij.
- Je kunt alle goederen kopen en verkopen waar je zin in hebt.
- Je kunt een nieuwe onderneming beginnen.
- Je kunt stoppen met werken wanneer je wilt.
- Je kunt vrij tot markten toetreden en ook weer uittreden.
12.2 Volledige mededinging
Volledige mededinging:
- Veel concurrentie: het aantal vragers en aanbieders is relatief groot. Concurrentie
tussen aanbieders onderling, tussen vragers onderling en tussen aanbieders en
vragers.
- Volkomen markt: voldoet aan drie voorwaarden:
Er worden homogene goederen verhandeld: de verhandelde goederen
verschillen in geen enkel opzicht van elkaar.
Er is sprake van homogene handel: alle kopers en verkopers verhandelen
goederen op dezelfde manier.
De markt is transparant (doorzichtig): zowel vragers als aanbieders kunnen de
gehele markt overzien. Iedereen weet precies welke kwaliteit goederen, waar
en tegen welke prijs worden gevraagd en aangeboden.
- Vrije markt: toetreding tot de markt en uittreding zijn vrij voor iedere vrager en
aanbieder. Er bestaan geen wettelijke of economische belemmeringen.
, De vraag naar goederen is negatief afhankelijk van de prijs: stijgende prijzen = dalende
vraag, dalende prijzen = stijgende vraag. Het aanbod van goederen is positief afhankelijk van
de prijs: stijgende prijzen = stijgend aanbod, dalende prijzen = dalend aanbod.
De markt is in evenwicht als de totaal gevraagde en aangeboden hoeveelheden precies gelijk
aan elkaar zijn. Als de prijs hoger is dan in het evenwicht, kopen consumenten minder dan er
aangeboden is en ontstaat er een aanbodoverschot. Om daar vanaf te komen moeten
ondernemers met een lagere prijs genoegen nemen. De prijsdaling leidt tot toename van de
vraag, tegelijk daalt het aanbod. Dit proces gaat door totdat er evenwicht is bereikt tussen
vraag en aanbod. Als een prijs lager is dan in het evenwicht, bieden ondernemers minder aan
dan consumenten bij die prijs willen kopen: aanbodtekort. Omdat niet aan de vraag kan
worden voldaan, zijn consumenten bereid meer voor het product te betalen. De winst van
producenten kan hierdoor toenemen. De hogere marktprijs leidt tot toename van het aanbod
en daling van de vraag. Dit proces gaat door totdat de evenwichtssituatie bereikt is.
Berekening marktevenwicht:
1. Prijsvraagfucntie, prijsaanbodfunctie en marktevenwichtsfunctie zijn gegeven.
2. Bereken qa = qv zo krijg je de evenwichtsprijs.
3. Vul p in in allebei de functies (qa en qv) zo krijg je de evenwichtshoeveelheid.
4. Bereken marktomzet (TO = p × q).
12.3 Prijsontwikkeling en schaarste
Op markten met volledige mededinging veranderen de evenwichtsprijs en –hoeveelheid als
het collectieve gedrag van vragers en/of aanbieders verandert. Dit zie je in veranderingen van
de collectieve prijsvraaglijn of collectieve prijsaanbodlijn.
Oorzaken voor verschuiving van de collectieve prijsvraaglijn naar rechts:
- Toename van het aantal consumenten.
- Toename van de behoefte aan het goed door bijvoorbeeld reclame.
- Toename van het inkomen van consumenten.
- Stijging van de prijs van substitutiegoederen (concurrende goederen).
- Daling van de prijs van complementaire goederen (elkaar aanvullende goederen).
- Daling van de belasting- en socialepremietarieven waardoor het netto-inkomen
toeneemt.
- Daling van de rentestand waardoor sparen minder aantrekkelijk en lenen goedkoper
wordt.
- Kwaliteitsverbetering van het product.
→ naar links = omgekeerd
Gevolgen voor verschuiving van de collectieve prijsvraaglijn:
- Naar rechts: bij de oorspronkelijke prijs zal meer gevraagd worden: vraag > aanbod,
dus de prijs stijgt. De verhandelde hoeveelheid zal toenemen.
- Naar links: bij de oorspronkelijke prijs zal minder gevraagd worden: vraag < aanbod,
dus de prijs daalt. De verhandelde hoeveelheid zal afnemen.
P1 rech link
P0
P0 ts s
P1
q0 q1 q1 q0
Oorzaken voor verschuiving van de collectieve prijsaanbodlijn naar rechts:
- Daling van de kosten zoals loon- en grondstofkosten.
- Toename van de productiviteit zoals stijging van de arbeidsproductiviteit.
- Toename van het aantal ondernemingen op de markt.
→ naar links = omgekeerd
12.1 Concrete en abstracte markten
Een concrete markt is een zichtbare of aanwijsbare manier waarop kopers en verkopers
goederen verhandelen, markt waarbij je denkt aan een bepaalde plaats waar vragers en
aanbieders bij elkaar komen. Bijvoorbeeld:
- Veilingen
- Beurzen
- Winkelstraten en week- of dagmarkten
- Internetmarken en -winkels
- Aanbesteding
- Inschrijving
- Rommelmarkt
Een abstracte markt is het geheel van factoren dat de vraag naar en het aanbod van een
product of dienst bepaalt, bijvoorbeeld:
- Markt voor tv’s
- Huizen
Concurrentiekracht:
- Monopolies: één aanbieder beheerst de markt grotendeels.
- Oligopolies: relatief weinig aanbieders verdelen de markt.
- Monopsonisten: één vrager beheerst de markt grotendeels/
- Oligoponisten: relatief weinig vragers verdelen de markt.
- Onderhandeling: als op een markt één of weinig vragers tegenover één of weinig
aanbieders staan.
Marktvolkomenheid:
- Heterogene (niet-identieke) en homogene goederen.
- Heterogene (niet-identieke) aanbieding van goederen.
- Transparante markt: kopers en verkopers kunnen de hele markt overzien.
- Een markt is volkomen als homogene goederen op een homogene en doorzichtige
manier worden verhandeld.
- Een markt is onvolkomen als er sprake is van heterogene goederen of van goederen
die op een heterogene of ondoorzichtige manier worden verhandeld.
Handelingsvrijheid: de marktwerking in een land is helemaal vrij.
- Je kunt alle goederen kopen en verkopen waar je zin in hebt.
- Je kunt een nieuwe onderneming beginnen.
- Je kunt stoppen met werken wanneer je wilt.
- Je kunt vrij tot markten toetreden en ook weer uittreden.
12.2 Volledige mededinging
Volledige mededinging:
- Veel concurrentie: het aantal vragers en aanbieders is relatief groot. Concurrentie
tussen aanbieders onderling, tussen vragers onderling en tussen aanbieders en
vragers.
- Volkomen markt: voldoet aan drie voorwaarden:
Er worden homogene goederen verhandeld: de verhandelde goederen
verschillen in geen enkel opzicht van elkaar.
Er is sprake van homogene handel: alle kopers en verkopers verhandelen
goederen op dezelfde manier.
De markt is transparant (doorzichtig): zowel vragers als aanbieders kunnen de
gehele markt overzien. Iedereen weet precies welke kwaliteit goederen, waar
en tegen welke prijs worden gevraagd en aangeboden.
- Vrije markt: toetreding tot de markt en uittreding zijn vrij voor iedere vrager en
aanbieder. Er bestaan geen wettelijke of economische belemmeringen.
, De vraag naar goederen is negatief afhankelijk van de prijs: stijgende prijzen = dalende
vraag, dalende prijzen = stijgende vraag. Het aanbod van goederen is positief afhankelijk van
de prijs: stijgende prijzen = stijgend aanbod, dalende prijzen = dalend aanbod.
De markt is in evenwicht als de totaal gevraagde en aangeboden hoeveelheden precies gelijk
aan elkaar zijn. Als de prijs hoger is dan in het evenwicht, kopen consumenten minder dan er
aangeboden is en ontstaat er een aanbodoverschot. Om daar vanaf te komen moeten
ondernemers met een lagere prijs genoegen nemen. De prijsdaling leidt tot toename van de
vraag, tegelijk daalt het aanbod. Dit proces gaat door totdat er evenwicht is bereikt tussen
vraag en aanbod. Als een prijs lager is dan in het evenwicht, bieden ondernemers minder aan
dan consumenten bij die prijs willen kopen: aanbodtekort. Omdat niet aan de vraag kan
worden voldaan, zijn consumenten bereid meer voor het product te betalen. De winst van
producenten kan hierdoor toenemen. De hogere marktprijs leidt tot toename van het aanbod
en daling van de vraag. Dit proces gaat door totdat de evenwichtssituatie bereikt is.
Berekening marktevenwicht:
1. Prijsvraagfucntie, prijsaanbodfunctie en marktevenwichtsfunctie zijn gegeven.
2. Bereken qa = qv zo krijg je de evenwichtsprijs.
3. Vul p in in allebei de functies (qa en qv) zo krijg je de evenwichtshoeveelheid.
4. Bereken marktomzet (TO = p × q).
12.3 Prijsontwikkeling en schaarste
Op markten met volledige mededinging veranderen de evenwichtsprijs en –hoeveelheid als
het collectieve gedrag van vragers en/of aanbieders verandert. Dit zie je in veranderingen van
de collectieve prijsvraaglijn of collectieve prijsaanbodlijn.
Oorzaken voor verschuiving van de collectieve prijsvraaglijn naar rechts:
- Toename van het aantal consumenten.
- Toename van de behoefte aan het goed door bijvoorbeeld reclame.
- Toename van het inkomen van consumenten.
- Stijging van de prijs van substitutiegoederen (concurrende goederen).
- Daling van de prijs van complementaire goederen (elkaar aanvullende goederen).
- Daling van de belasting- en socialepremietarieven waardoor het netto-inkomen
toeneemt.
- Daling van de rentestand waardoor sparen minder aantrekkelijk en lenen goedkoper
wordt.
- Kwaliteitsverbetering van het product.
→ naar links = omgekeerd
Gevolgen voor verschuiving van de collectieve prijsvraaglijn:
- Naar rechts: bij de oorspronkelijke prijs zal meer gevraagd worden: vraag > aanbod,
dus de prijs stijgt. De verhandelde hoeveelheid zal toenemen.
- Naar links: bij de oorspronkelijke prijs zal minder gevraagd worden: vraag < aanbod,
dus de prijs daalt. De verhandelde hoeveelheid zal afnemen.
P1 rech link
P0
P0 ts s
P1
q0 q1 q1 q0
Oorzaken voor verschuiving van de collectieve prijsaanbodlijn naar rechts:
- Daling van de kosten zoals loon- en grondstofkosten.
- Toename van de productiviteit zoals stijging van de arbeidsproductiviteit.
- Toename van het aantal ondernemingen op de markt.
→ naar links = omgekeerd
