LEERDOELEN GEDRAGSWETENSCHAPPEN
3.1
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 3
De student heeft inzicht in de kwantitatieve gegevens ten aanzien van de omvang van de problematiek van
kinderen die opgroeien bij ouder[s] met psychische problemen..........................................................................3
De student kan de risicofactoren benoemen van KOPP-kinderen t.a.v.: factoren bij de ouder[s], de
gezinssituatie, en het kind zelf.............................................................................................................................3
De student kan met behulp van casuïstiek uitleggen hoe risicofactoren zich uiten in concreet gedrag.............4
Week 2.......................................................................................................................................................... 6
Stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij opgroeien..............6
Chronisch stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij
opgroeien.............................................................................................................................................................6
Beschrijven welke beschermende factoren binnen de gezinssituatie KOPP-kinderen kunnen ervaren...............7
Het belang voor KOPP-kinderen benoemen van steun buiten het gezin.............................................................8
De mogelijk psychische gevolgen benoemen en verklaren van het opgroeien als KOPP-kind voor de volwassen
leeftijd...................................................................................................................................................................8
Week 3.......................................................................................................................................................... 9
Verschillende visies op gezondheid beschrijven...................................................................................................9
Verschillende definities van gezondheid uitleggen..............................................................................................9
Veelvoorkomende gezondheidsindicatoren uitleggen.......................................................................................10
Uitleggen wat bedoeld wordt met gezondheidsverschillen en wat de oorzaken hiervan zijn...........................12
De belangrijke ongezonde gedragingen benoemen..........................................................................................12
De belangrijkste chronische ziekten en voorlopers daarvan benoemen en uitleggen hoe deze samenhangen
met ongezond gedrag........................................................................................................................................13
Kan de verschillende gezondheidsdeterminanten benoemen en uitleggen hoe deze hun werking hebben
binnen verschillende conceptuele modellen voor gezondheid...........................................................................13
Kan aandachtsgebieden van gezondheidsbescherming beschrijven.................................................................14
Week 4........................................................................................................................................................ 15
, Verschillende individuele en omgevingsdeterminanten van gedrag benoemen en uitleggen..........................15
Exogene gezondheidsdeterminant fysieke omgeving........................................................................................15
Verschillende modellen uitleggen die de rol van individuele en omgevingsdeterminanten (on)gezond gedrag
beschrijven.........................................................................................................................................................18
Begrijpen hoe individuele en omgevingsdeterminanten met elkaar kunnen interacteren...............................20
Beschrijven hoe verklaringsmodellen voor gezond gedrag zijn ontwikkeld gedurende de tijd.........................20
Verschillende ‘stages of change’ benoemen en uitleggen hoe deze verschillen en waarom ze van belang zijn.
............................................................................................................................................................................21
Week 5: Community Based preventie........................................................................................................... 22
De principes van een community-based benadering uitleggen.........................................................................22
Week 6: Verbinden van preventie en zorg.................................................................................................... 24
Doel van preventie uitleggen.............................................................................................................................24
Verschillende vormen van preventie beschrijven...............................................................................................24
De doelen van de openbare gezondheidszorg benoemen.................................................................................25
Elementen van screening uitleggen...................................................................................................................25
Uitleggen wat de ‘preventie-paradox’ betekent................................................................................................26
Principes van Chronisch ziekten-management beschrijven...............................................................................26
Verschillende niveaus van preventie beschrijven...............................................................................................26
De rol van preventie en gezondheidsbevordering binnen chronisch ziekten management uitleggen..............26
Kan uitleggen wat zelfmanagement betekent...................................................................................................27
, WEEK 1
DE STUDENT HEEFT INZICHT IN DE KWANTITATIEVE GEGEVENS TEN AANZIEN VAN DE
OMVANG VAN DE PROBLEMATIEK VAN KINDEREN DIE OPGROEIEN BIJ OUDER[S] MET
PSYCHISCHE PROBLEMEN.
Honderdduizenden kinderen in Nederland hebben ouder(s) met psychische problematiek. Ongeveer 1/3 van
deze kinderen krijgt zelf geen problemen, ongeveer 1/3 krijgt tijdelijk problemen en 1/3 krijgt ernstige
problemen. KOPP-kinderen hebben een groter risico op psychische problemen of verslavingsproblemen. De
problematiek die het kind kan ervaren verschilt per leeftijdscategorie.
DE STUDENT KAN DE RISICOFACTOREN BENOEMEN VAN KOPP-KINDEREN T.A.V.:
FACTOREN BIJ DE OUDER[S], DE GEZINSSITUATIE, EN HET KIND ZELF.
Risicofactoren voor het kind vanuit de ouder
Niet de soort aandoening, maar de ernst en chroniciteit van de stoornis/symptomen hebben vooral
veel invloed
o Een kortdurende en milde depressie zal veel minder indruk maken bij kinderen dan een hele
hevige en langdurige depressie
Risico op een neerwaartse spiraal: relatieproblemen, schulden, geweld, geïsoleerd raken, gebruik,
verwaarlozing
o De ‘gezonde’ partner heeft op een gegeven moment het geduld op
o De zieke partner voelt zich schuldig, maar verschuilt zich achter het feit dat hij of zij ‘niet
anders kan’
o Het gezin gaat zich schamen en raakt geïsoleerd
o Kinderen worden soms verwaarloosd doordat de ouders zo onder druk staan
o Er ontstaat een neerwaartse spiraal
Zorgmijders (minder dan 30% zoekt hulp)
o 70% van de mensen met dit soort problematiek zoekt dus geen hulp bij instanties
Risicofactoren voor kind vanuit de gezinssituatie
Geen ‘gezonde’ ouder of overvraagde ouder aanwezig
o De andere ouder kan ook overbelast worden over hoe met de ziekte om te gaan en de taken
die door de zieke ouder niet vervuld worden
o Deze ouder kan dus ook niet meer een veilige buffer vormen voor het kind
Conflicten tussen ouders
o Problematiek kan aanleiding zijn voor conflicten tussen de ouders waaronder de kinderen
lijden
Disfunctioneel ouder-kindcontact
o In deze gezinssituaties zijn ouders vaak niet responsief en weten niet hoe te reageren op een
verdrietig/angstig/blij kind
o Ouders zijn soms nog heel erg onvoorspelbaar. Dit zorgt ervoor dat een kind niet weet als het
bijvoorbeeld problemen heeft op school of hij of zij dit wel aan zijn ouders moet vertellen,
omdat hij/zij niet weet hoe de ouders gaan reageren
o Lichamelijk contact ontbreekt vaak. Dit is juist essentieel voor het mens zijn.
Risicofactoren voor het kind vanuit het kind zelf
Geringe sociaal-emotionele vaardigheden en sociale redzaamheid
o Heel veel dingen leren kinderen door te kijken en te oefenen met anderen
o Het probleem bij KOPP-kinderen is dat ze geen rolmodel hebben en dat ze weinig kunnen
oefenen met dit gedrag door geïsoleerde gezinnen ze zien het dus niet en ze oefenen het
dus niet
3.1
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 3
De student heeft inzicht in de kwantitatieve gegevens ten aanzien van de omvang van de problematiek van
kinderen die opgroeien bij ouder[s] met psychische problemen..........................................................................3
De student kan de risicofactoren benoemen van KOPP-kinderen t.a.v.: factoren bij de ouder[s], de
gezinssituatie, en het kind zelf.............................................................................................................................3
De student kan met behulp van casuïstiek uitleggen hoe risicofactoren zich uiten in concreet gedrag.............4
Week 2.......................................................................................................................................................... 6
Stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij opgroeien..............6
Chronisch stressvolle factoren benoemen die KOPP-kinderen ervaren in de gezinssituatie waarin zij
opgroeien.............................................................................................................................................................6
Beschrijven welke beschermende factoren binnen de gezinssituatie KOPP-kinderen kunnen ervaren...............7
Het belang voor KOPP-kinderen benoemen van steun buiten het gezin.............................................................8
De mogelijk psychische gevolgen benoemen en verklaren van het opgroeien als KOPP-kind voor de volwassen
leeftijd...................................................................................................................................................................8
Week 3.......................................................................................................................................................... 9
Verschillende visies op gezondheid beschrijven...................................................................................................9
Verschillende definities van gezondheid uitleggen..............................................................................................9
Veelvoorkomende gezondheidsindicatoren uitleggen.......................................................................................10
Uitleggen wat bedoeld wordt met gezondheidsverschillen en wat de oorzaken hiervan zijn...........................12
De belangrijke ongezonde gedragingen benoemen..........................................................................................12
De belangrijkste chronische ziekten en voorlopers daarvan benoemen en uitleggen hoe deze samenhangen
met ongezond gedrag........................................................................................................................................13
Kan de verschillende gezondheidsdeterminanten benoemen en uitleggen hoe deze hun werking hebben
binnen verschillende conceptuele modellen voor gezondheid...........................................................................13
Kan aandachtsgebieden van gezondheidsbescherming beschrijven.................................................................14
Week 4........................................................................................................................................................ 15
, Verschillende individuele en omgevingsdeterminanten van gedrag benoemen en uitleggen..........................15
Exogene gezondheidsdeterminant fysieke omgeving........................................................................................15
Verschillende modellen uitleggen die de rol van individuele en omgevingsdeterminanten (on)gezond gedrag
beschrijven.........................................................................................................................................................18
Begrijpen hoe individuele en omgevingsdeterminanten met elkaar kunnen interacteren...............................20
Beschrijven hoe verklaringsmodellen voor gezond gedrag zijn ontwikkeld gedurende de tijd.........................20
Verschillende ‘stages of change’ benoemen en uitleggen hoe deze verschillen en waarom ze van belang zijn.
............................................................................................................................................................................21
Week 5: Community Based preventie........................................................................................................... 22
De principes van een community-based benadering uitleggen.........................................................................22
Week 6: Verbinden van preventie en zorg.................................................................................................... 24
Doel van preventie uitleggen.............................................................................................................................24
Verschillende vormen van preventie beschrijven...............................................................................................24
De doelen van de openbare gezondheidszorg benoemen.................................................................................25
Elementen van screening uitleggen...................................................................................................................25
Uitleggen wat de ‘preventie-paradox’ betekent................................................................................................26
Principes van Chronisch ziekten-management beschrijven...............................................................................26
Verschillende niveaus van preventie beschrijven...............................................................................................26
De rol van preventie en gezondheidsbevordering binnen chronisch ziekten management uitleggen..............26
Kan uitleggen wat zelfmanagement betekent...................................................................................................27
, WEEK 1
DE STUDENT HEEFT INZICHT IN DE KWANTITATIEVE GEGEVENS TEN AANZIEN VAN DE
OMVANG VAN DE PROBLEMATIEK VAN KINDEREN DIE OPGROEIEN BIJ OUDER[S] MET
PSYCHISCHE PROBLEMEN.
Honderdduizenden kinderen in Nederland hebben ouder(s) met psychische problematiek. Ongeveer 1/3 van
deze kinderen krijgt zelf geen problemen, ongeveer 1/3 krijgt tijdelijk problemen en 1/3 krijgt ernstige
problemen. KOPP-kinderen hebben een groter risico op psychische problemen of verslavingsproblemen. De
problematiek die het kind kan ervaren verschilt per leeftijdscategorie.
DE STUDENT KAN DE RISICOFACTOREN BENOEMEN VAN KOPP-KINDEREN T.A.V.:
FACTOREN BIJ DE OUDER[S], DE GEZINSSITUATIE, EN HET KIND ZELF.
Risicofactoren voor het kind vanuit de ouder
Niet de soort aandoening, maar de ernst en chroniciteit van de stoornis/symptomen hebben vooral
veel invloed
o Een kortdurende en milde depressie zal veel minder indruk maken bij kinderen dan een hele
hevige en langdurige depressie
Risico op een neerwaartse spiraal: relatieproblemen, schulden, geweld, geïsoleerd raken, gebruik,
verwaarlozing
o De ‘gezonde’ partner heeft op een gegeven moment het geduld op
o De zieke partner voelt zich schuldig, maar verschuilt zich achter het feit dat hij of zij ‘niet
anders kan’
o Het gezin gaat zich schamen en raakt geïsoleerd
o Kinderen worden soms verwaarloosd doordat de ouders zo onder druk staan
o Er ontstaat een neerwaartse spiraal
Zorgmijders (minder dan 30% zoekt hulp)
o 70% van de mensen met dit soort problematiek zoekt dus geen hulp bij instanties
Risicofactoren voor kind vanuit de gezinssituatie
Geen ‘gezonde’ ouder of overvraagde ouder aanwezig
o De andere ouder kan ook overbelast worden over hoe met de ziekte om te gaan en de taken
die door de zieke ouder niet vervuld worden
o Deze ouder kan dus ook niet meer een veilige buffer vormen voor het kind
Conflicten tussen ouders
o Problematiek kan aanleiding zijn voor conflicten tussen de ouders waaronder de kinderen
lijden
Disfunctioneel ouder-kindcontact
o In deze gezinssituaties zijn ouders vaak niet responsief en weten niet hoe te reageren op een
verdrietig/angstig/blij kind
o Ouders zijn soms nog heel erg onvoorspelbaar. Dit zorgt ervoor dat een kind niet weet als het
bijvoorbeeld problemen heeft op school of hij of zij dit wel aan zijn ouders moet vertellen,
omdat hij/zij niet weet hoe de ouders gaan reageren
o Lichamelijk contact ontbreekt vaak. Dit is juist essentieel voor het mens zijn.
Risicofactoren voor het kind vanuit het kind zelf
Geringe sociaal-emotionele vaardigheden en sociale redzaamheid
o Heel veel dingen leren kinderen door te kijken en te oefenen met anderen
o Het probleem bij KOPP-kinderen is dat ze geen rolmodel hebben en dat ze weinig kunnen
oefenen met dit gedrag door geïsoleerde gezinnen ze zien het dus niet en ze oefenen het
dus niet
