College 4 – Het nederlandse zorgstelsel
- Gezondheidszorg = een manier om volksgezondheid te beinvloeden
- organisatie, beroepsgroepen, maatregelen
- Zorgstelsels
- Marktgeoriënteerd financieringsstelsel
- weinig bemoeienis overheid
- prijs word bepaald door de 3 actoren in de markt
- verzekeraar koop zorg in
- Nadelen: toegankelijkheid beperkt, hoge zorgkosten,
risicoselectie
- vaak aanvullend sociale voorziening nodig over minder
bedeelden
- voorbeeld: USA
- Beveridgestelsel
- Planmatig stelsel
- financiering en uitvoering door staat
- voorbeeld: National Health Services UK, Canada en Oost- Europa
- Bismarckstelsel
- combinatie planmatig en marktgericht
- verzekeringsprincipe met premiebetalende
burgers
- Sociale grondslag
- risicosolidariteit
- inkomenssolidariteit
- Marktgericht: private uitvoering
- voorbeeld: Belgie, Duitsland en Frankrijk
- Zorgstelsel Nederland
- Belangrijke wetten
- Burger: Wet publieke gezondheidszorg, Jeugdwet en
WMO
- Patiënten: Zorgverzekeringswet
- Langdurig ziek: wet langdurige zorg
Trias Sanitas
- Burgers
- verzekerden: zorgvragers en patienten
- 13 zorgbelangorganisaties en 200
patientenverenigingen
- Zorgaanbieders
- zorgverleners
- brancheorganisaties, beroepsverenigingen,
wetenschappelijke verenigingen
- Zorginkopers
- 9 zorgverzekeringsconcerns -
>50zorgverzekeringen
- 33 zorgkantoren (intensieve zorg)
- 403 gemeenten: inkoop WMO (wet
maatschappelijke ondersteuning) en jeugdzorg
Tussen
- zorgvrager en verzekeraar: NZa/ACM (marktmeester)
, - zorgaanbieder en verzekeraar: NZa/ACM (marktmeester)
- zorgvrager en zorgaanbieder: IGZ (keurmeester)
- Zorgvragers – model van andersen
- Zorgaanbieders
- (1) Professionals
- professies: beroepen met grote handelings- en beoordelingsbevoegdheid
(autonomie) vanwege
- complexe of delicate karakter van problemen
- specifieke deskundigheid/ vaardigheden
- beroepsethiek (eed van Hippocrates)
- bepalen zelf:
- standaarden van goed en slecht handelen
- intercollegiale controle
- opleiding
- Professionele autonomie staat op gespannen voet met
- patiënten inbreng (rechten): informed consent
- eis van transparantie
- noodzaak tot teamwork, organisatorische en technische ondersteuning
- opkomst van evidence based medicine: steeds meer protocollen en
standaarden
→ ontwikkeling van autonomie - -> professionele verantwoording
- professionele autonomie beperkt
- sterkere positie patient (WGBO, betere info)
- professionele standaard
- transparantie
- teamwork
- (2) zorginstellingen
-
- WET BIG (1997) – beroepen individuele gezondheidszorg
- titelbescherming: arts, tandarts, apotheker, verpleegkundige, verloskundige,
fysiotherapeut, psychotherapeut, gz- psycholoog
- registratie: verplichte bijscholing en werkervaring
- tuchtrechtspraak
- voorbehouden handelingen: katheterisaties, heelkundige en verloskundige
handelingen etc.
- Eerste lijn
- huisarts: persoonlijke, intergrale en continue zorg aan personen en gezinnen
- ingeschreven bij een huisarts
- honorering op basis van patienten en verrichtingen
- huisarts is poortwachter naar 2e lijn
- thuiszorg: verplegende en verzorgende activiteiten
- Veel thuiszorg wordt via persoonsgebonden budgetten aangeboden.
→ concurrentie tussen aanbieders
- in toenemende mate is er sprake van schaalvergroting en fusies met
ouderen zorg (verpleeg en bejaardenhuizen)
, -Tweede lijn
- Ziekenhuizen
- algemeen, topklinisch, categoraal
- adherentie gebied
- verpleeg- en verzorgingshuizen
- ontwikkeling naar woon-zorg complexen
- Informele zorg
- zelfzorg
- zelfhulpgroepen (lotgenoten)
- Mantelzorg
- zorg voor naasten
- maatschappelijke norm
- vrijwilligers werk
- op sociaal en psychologisch vlak
- voorbeeld: buddyzorg voor HIV- patienten
Zorgvernieuwing -- > naar integrale zorg
- functionele organisatie van de zorg
- gericht op beste uitkomst van de zorg
- uitgangspunt categorie (meestal chronische)
patiënten (CVA, diabetes, nierpatiënten)
- ketenzorg, disease management, zorgpaden
- vaak transmuraal
- gecontracteerd door verzekeraars
Zorgverzekeraar
- belangrijke principes
- (1) risicosolidariteit
- ongelijke risico’s – gelijke premies
- gelijke risico’s voor iedereen – verzekeren heeft preventieve werking
- (2) moral hazard
- niet zelf betalen leidt tot overconsumptie
- eigen bijdragen of eigen risico gaat dit tegen
- (3) risicoselectie
- hoe gezonder de klant – hoe lager de kosten
- acceptatieplicht en vereveningsafspraken
kunnen dit tegen gaan
Langdurige zorg
- vroeger: AWBZ: algemene wet bijzondere
ziektekosten
- volksverzekering
- premieheffing via belasting
- voor onverzekerbare risico’s
- voor kosten van
- leven met handicap of ziekte
- psychiatrische ziekenhuizen
- gezinsvervangende tehuizen etc.
Zorg: internationaal gezien ook een grote uitgaven!
- Gezondheidszorg = een manier om volksgezondheid te beinvloeden
- organisatie, beroepsgroepen, maatregelen
- Zorgstelsels
- Marktgeoriënteerd financieringsstelsel
- weinig bemoeienis overheid
- prijs word bepaald door de 3 actoren in de markt
- verzekeraar koop zorg in
- Nadelen: toegankelijkheid beperkt, hoge zorgkosten,
risicoselectie
- vaak aanvullend sociale voorziening nodig over minder
bedeelden
- voorbeeld: USA
- Beveridgestelsel
- Planmatig stelsel
- financiering en uitvoering door staat
- voorbeeld: National Health Services UK, Canada en Oost- Europa
- Bismarckstelsel
- combinatie planmatig en marktgericht
- verzekeringsprincipe met premiebetalende
burgers
- Sociale grondslag
- risicosolidariteit
- inkomenssolidariteit
- Marktgericht: private uitvoering
- voorbeeld: Belgie, Duitsland en Frankrijk
- Zorgstelsel Nederland
- Belangrijke wetten
- Burger: Wet publieke gezondheidszorg, Jeugdwet en
WMO
- Patiënten: Zorgverzekeringswet
- Langdurig ziek: wet langdurige zorg
Trias Sanitas
- Burgers
- verzekerden: zorgvragers en patienten
- 13 zorgbelangorganisaties en 200
patientenverenigingen
- Zorgaanbieders
- zorgverleners
- brancheorganisaties, beroepsverenigingen,
wetenschappelijke verenigingen
- Zorginkopers
- 9 zorgverzekeringsconcerns -
>50zorgverzekeringen
- 33 zorgkantoren (intensieve zorg)
- 403 gemeenten: inkoop WMO (wet
maatschappelijke ondersteuning) en jeugdzorg
Tussen
- zorgvrager en verzekeraar: NZa/ACM (marktmeester)
, - zorgaanbieder en verzekeraar: NZa/ACM (marktmeester)
- zorgvrager en zorgaanbieder: IGZ (keurmeester)
- Zorgvragers – model van andersen
- Zorgaanbieders
- (1) Professionals
- professies: beroepen met grote handelings- en beoordelingsbevoegdheid
(autonomie) vanwege
- complexe of delicate karakter van problemen
- specifieke deskundigheid/ vaardigheden
- beroepsethiek (eed van Hippocrates)
- bepalen zelf:
- standaarden van goed en slecht handelen
- intercollegiale controle
- opleiding
- Professionele autonomie staat op gespannen voet met
- patiënten inbreng (rechten): informed consent
- eis van transparantie
- noodzaak tot teamwork, organisatorische en technische ondersteuning
- opkomst van evidence based medicine: steeds meer protocollen en
standaarden
→ ontwikkeling van autonomie - -> professionele verantwoording
- professionele autonomie beperkt
- sterkere positie patient (WGBO, betere info)
- professionele standaard
- transparantie
- teamwork
- (2) zorginstellingen
-
- WET BIG (1997) – beroepen individuele gezondheidszorg
- titelbescherming: arts, tandarts, apotheker, verpleegkundige, verloskundige,
fysiotherapeut, psychotherapeut, gz- psycholoog
- registratie: verplichte bijscholing en werkervaring
- tuchtrechtspraak
- voorbehouden handelingen: katheterisaties, heelkundige en verloskundige
handelingen etc.
- Eerste lijn
- huisarts: persoonlijke, intergrale en continue zorg aan personen en gezinnen
- ingeschreven bij een huisarts
- honorering op basis van patienten en verrichtingen
- huisarts is poortwachter naar 2e lijn
- thuiszorg: verplegende en verzorgende activiteiten
- Veel thuiszorg wordt via persoonsgebonden budgetten aangeboden.
→ concurrentie tussen aanbieders
- in toenemende mate is er sprake van schaalvergroting en fusies met
ouderen zorg (verpleeg en bejaardenhuizen)
, -Tweede lijn
- Ziekenhuizen
- algemeen, topklinisch, categoraal
- adherentie gebied
- verpleeg- en verzorgingshuizen
- ontwikkeling naar woon-zorg complexen
- Informele zorg
- zelfzorg
- zelfhulpgroepen (lotgenoten)
- Mantelzorg
- zorg voor naasten
- maatschappelijke norm
- vrijwilligers werk
- op sociaal en psychologisch vlak
- voorbeeld: buddyzorg voor HIV- patienten
Zorgvernieuwing -- > naar integrale zorg
- functionele organisatie van de zorg
- gericht op beste uitkomst van de zorg
- uitgangspunt categorie (meestal chronische)
patiënten (CVA, diabetes, nierpatiënten)
- ketenzorg, disease management, zorgpaden
- vaak transmuraal
- gecontracteerd door verzekeraars
Zorgverzekeraar
- belangrijke principes
- (1) risicosolidariteit
- ongelijke risico’s – gelijke premies
- gelijke risico’s voor iedereen – verzekeren heeft preventieve werking
- (2) moral hazard
- niet zelf betalen leidt tot overconsumptie
- eigen bijdragen of eigen risico gaat dit tegen
- (3) risicoselectie
- hoe gezonder de klant – hoe lager de kosten
- acceptatieplicht en vereveningsafspraken
kunnen dit tegen gaan
Langdurige zorg
- vroeger: AWBZ: algemene wet bijzondere
ziektekosten
- volksverzekering
- premieheffing via belasting
- voor onverzekerbare risico’s
- voor kosten van
- leven met handicap of ziekte
- psychiatrische ziekenhuizen
- gezinsvervangende tehuizen etc.
Zorg: internationaal gezien ook een grote uitgaven!
