College 1 – Wat is gezondheid en ziekte?
- Filosofie
- Verhelderen van vragen, concepten en van
het denken zelf
- Tonen van verborgen vooronderstellingen
en vooroordelen
- Goed redeneren: logisch valide &
waarheidsgetrouw
- Filosofisch onderwijs gaat dus niet om
zoveel mogelijk informatie overbrengen, maar om
jullie vragen te laten stellen en aan het denken te
zetten.
- To make you think
- Conceptuele analyse
- Erkenning
- Gevolgen voor verzekering en uitkering
- Sociaal
- Afbakening medisch domein
- Onderbehandeling versus overbehandeling
- Erkenning versus medicaliseren van normale levensprocessen en –
problemen?
- Beleid
- 3 soorten conceptuele vragen
- 1) Welke concepten zijn er mogelijk? (verkenning)
- 2) Welke concept is het beste? En welke criteria moeten we daarbij hanteren?
(normatieve vraag)
- 3) Welk concept ligt ten grondslag aan de gezondheidszorg?
(descriptieve/kritische vraag)
- Wat is een concept?
- Concept
- Definitie: beschrijving van
wat bedoeld wordt
- Verwijzing naar dingen die
onder het concept vallen
- Conceptuele analyse: afwisseling
van definitie en voorbeelden
- Bakent het concept een
duidelijk domein af?
- Zijn er voorbeelden die
wel/niet in het domein horen en er
wel/niet in vallen?
- Voorbeeld 1): begrip: ouderdomskwalen is geen ziekte. Osteoporose vinden we wel dat
een ziekte is; valt buiten het concept maar klopt dit concept dan wel?
- Voorbeeld 2) overlapt het niet (zoals bij osteoperose) klopt er iets niet aan het concept.
,- Componenten van ziekte
- Disease = Ziekte in medische zin van het woord
- Objectief /medisch vastgestelde ziekte.
- kun je meten
- migraine door huisarts
- Illness = Ziektebeleving
- De subjectieve ervaring van ziekte.
- hoofdpijn
- Sickness = Ziektegedrag.
- hoeveel mensen die niet gaan werken door een ziekte
- 3 typen theorieen
- 1) naturalistisch
- Boorse’s Biostatische theorie (1977) = BST
- Normaal biologisch functioneren
- Doel: overleven en reproduceren
- Statistiek: functioneren is normaal/abnormaal in vergelijking met
relevante populatie
- ziekte = sub normaal functioneren; wordt statistisch vastgesteld, normaal
of abnormaal in vergelijking met een groep organismen van dezelfde soort, leeftijdsgroep
en geslacht
- Waarom is BST naturalistisch?
- Ziekte wordt bepaald door ’harde’ biologische feiten
- Objectief en waardenvrij
- Evolutionair perspectief
- Voordelen:
- Brede toepasbaarheid
- Biomedische manier van denken
- Grootste nadelen:
- Echt objectief en zonder waardeoordeel? (wat vind iemand ziek of niet)
- Wat is ‘normaal functioneren’ als het gaat om gedrag en mentaal
functioneren?
- Geen ruimte voor ziektebeleving en –gedrag. (illness en sickness)
Voorbeeld: Genie functioneert niet normaal; maar noemen we niet ziek.
, - 2) normativistisch
- Nordenfelt’s theorie
- Begint bij ziektebeleving (illness)
- Subjectief
- Ziekte = een mentale of fysieke toestand (disease) waardoor iemand lijdt of
hinder ondervindt bij het functioneren en het nastreven van zijn doelen. (Illness)
- Waarom is deze theorie normativistisch?
- Ziekte (en ook gezondheid) is een normatief begrip: de kern van ziekte is
gelegen in de negatieve waarde of onwenselijkheid ervan
- Onwenselijk = waardeoordeel = normatief
- Voordelen:
- Patiënt staat centraal
- Betekenis
- Grootste nadeel:
- Te subjectivistisch en dus arbitrair? (word willekeurig)
- Voorbeeld: verlamming; goed aangepast aan de rolstoel; kan doelen verwezelijken dus
valt niet onder ziekte volgens de normativistische benadering maar noemen we wel ziek
- Voorbeeld 2): iemand heeft als doel: olympische spelen, ondervindt hier hinder van.
Volgens normativistische benadering: ziekte. Maar valt niet onder wat wij ziek noemen.
- 3) Sociaal-constructivistisch
- De normen en waarden in een maatschappij (context) sturen ons
ziektebegrip
- Maatschappij bepaalt wat abnormaal, onwenselijk en slecht is
- Ziekte is (deels) een sociaal gegeven
- Deze benadering is ‘meta’
- Een theorie over het ziektebegrip, niet een theorie van wat ziekte is.
- je kunt discussiëren, bijvoorbeeld over …, maar je kunt ook discussiëren
over of het een goede discussie is -> dat is een metadiscussie.
- Ziekte is praktisch begrip: wordt gevormd en gebruikt in concrete
praktijken, met het oog op bepaalde doelen
- Kritiek op naturalistische benadering: grens normaal/abnormaal is
- Niet volledig waardenvrij;
- grens (bijvoorbeeld hoge bloeddruk) word gesteld door de mens; dus in
zekere zin arbitrair.
- Filosofie
- Verhelderen van vragen, concepten en van
het denken zelf
- Tonen van verborgen vooronderstellingen
en vooroordelen
- Goed redeneren: logisch valide &
waarheidsgetrouw
- Filosofisch onderwijs gaat dus niet om
zoveel mogelijk informatie overbrengen, maar om
jullie vragen te laten stellen en aan het denken te
zetten.
- To make you think
- Conceptuele analyse
- Erkenning
- Gevolgen voor verzekering en uitkering
- Sociaal
- Afbakening medisch domein
- Onderbehandeling versus overbehandeling
- Erkenning versus medicaliseren van normale levensprocessen en –
problemen?
- Beleid
- 3 soorten conceptuele vragen
- 1) Welke concepten zijn er mogelijk? (verkenning)
- 2) Welke concept is het beste? En welke criteria moeten we daarbij hanteren?
(normatieve vraag)
- 3) Welk concept ligt ten grondslag aan de gezondheidszorg?
(descriptieve/kritische vraag)
- Wat is een concept?
- Concept
- Definitie: beschrijving van
wat bedoeld wordt
- Verwijzing naar dingen die
onder het concept vallen
- Conceptuele analyse: afwisseling
van definitie en voorbeelden
- Bakent het concept een
duidelijk domein af?
- Zijn er voorbeelden die
wel/niet in het domein horen en er
wel/niet in vallen?
- Voorbeeld 1): begrip: ouderdomskwalen is geen ziekte. Osteoporose vinden we wel dat
een ziekte is; valt buiten het concept maar klopt dit concept dan wel?
- Voorbeeld 2) overlapt het niet (zoals bij osteoperose) klopt er iets niet aan het concept.
,- Componenten van ziekte
- Disease = Ziekte in medische zin van het woord
- Objectief /medisch vastgestelde ziekte.
- kun je meten
- migraine door huisarts
- Illness = Ziektebeleving
- De subjectieve ervaring van ziekte.
- hoofdpijn
- Sickness = Ziektegedrag.
- hoeveel mensen die niet gaan werken door een ziekte
- 3 typen theorieen
- 1) naturalistisch
- Boorse’s Biostatische theorie (1977) = BST
- Normaal biologisch functioneren
- Doel: overleven en reproduceren
- Statistiek: functioneren is normaal/abnormaal in vergelijking met
relevante populatie
- ziekte = sub normaal functioneren; wordt statistisch vastgesteld, normaal
of abnormaal in vergelijking met een groep organismen van dezelfde soort, leeftijdsgroep
en geslacht
- Waarom is BST naturalistisch?
- Ziekte wordt bepaald door ’harde’ biologische feiten
- Objectief en waardenvrij
- Evolutionair perspectief
- Voordelen:
- Brede toepasbaarheid
- Biomedische manier van denken
- Grootste nadelen:
- Echt objectief en zonder waardeoordeel? (wat vind iemand ziek of niet)
- Wat is ‘normaal functioneren’ als het gaat om gedrag en mentaal
functioneren?
- Geen ruimte voor ziektebeleving en –gedrag. (illness en sickness)
Voorbeeld: Genie functioneert niet normaal; maar noemen we niet ziek.
, - 2) normativistisch
- Nordenfelt’s theorie
- Begint bij ziektebeleving (illness)
- Subjectief
- Ziekte = een mentale of fysieke toestand (disease) waardoor iemand lijdt of
hinder ondervindt bij het functioneren en het nastreven van zijn doelen. (Illness)
- Waarom is deze theorie normativistisch?
- Ziekte (en ook gezondheid) is een normatief begrip: de kern van ziekte is
gelegen in de negatieve waarde of onwenselijkheid ervan
- Onwenselijk = waardeoordeel = normatief
- Voordelen:
- Patiënt staat centraal
- Betekenis
- Grootste nadeel:
- Te subjectivistisch en dus arbitrair? (word willekeurig)
- Voorbeeld: verlamming; goed aangepast aan de rolstoel; kan doelen verwezelijken dus
valt niet onder ziekte volgens de normativistische benadering maar noemen we wel ziek
- Voorbeeld 2): iemand heeft als doel: olympische spelen, ondervindt hier hinder van.
Volgens normativistische benadering: ziekte. Maar valt niet onder wat wij ziek noemen.
- 3) Sociaal-constructivistisch
- De normen en waarden in een maatschappij (context) sturen ons
ziektebegrip
- Maatschappij bepaalt wat abnormaal, onwenselijk en slecht is
- Ziekte is (deels) een sociaal gegeven
- Deze benadering is ‘meta’
- Een theorie over het ziektebegrip, niet een theorie van wat ziekte is.
- je kunt discussiëren, bijvoorbeeld over …, maar je kunt ook discussiëren
over of het een goede discussie is -> dat is een metadiscussie.
- Ziekte is praktisch begrip: wordt gevormd en gebruikt in concrete
praktijken, met het oog op bepaalde doelen
- Kritiek op naturalistische benadering: grens normaal/abnormaal is
- Niet volledig waardenvrij;
- grens (bijvoorbeeld hoge bloeddruk) word gesteld door de mens; dus in
zekere zin arbitrair.
