Leerdoelen levenslooppsychologie
Hoofdstuk 1 Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de vroege volwassenheid
Leerdoel 1-1 Je kunt beschrijven hoe het lichaam zich ontwikkelt en gezond blijft tijdens de vroege
volwassenheid
- Het lichaam en de zintuigen bereiken over het algemeen hun top tijdens de vroege
volwassenheid. Gezondheidsrisico’s zijn minimaal. Enkele van de belangrijkste
doodsoorzaken van mensen tussen de 25 en 30 jaar zijn kanker, hartziekten en vooral een
hoog aantal ‘uitwendige doodsoorzaken’, waarbij naast verkeersongevallen een opvallend
hoog aantal zelfmoorden eruit springt. De leeftijd van 35 jaar is een belangrijke mijlpaal.
Vanaf dat moment zijn ziekten en aandoeningen belangrijkere doodsoorzaken dan
ongelukken.
Leerdoel 1-2 Je kunt uitleggen waarom een gezond dieet met name in de vroege volwassenheid van
belang is
- Veel jongvolwassenen beginnen aan te komen omdat ze er niet in slagen eerder ontwikkelde
slechte eetgewoontes te veranderen en het percentage obese volwassenen neemt met elk
jaar ouder worden toe.
Leerdoel 1-3 Je bent in staat om de uitdagingen te beschrijven waarmee mensen met fysieke en
psychische beperkingen in de vroege volwassenheid te maken hebben
- Mensen met fysieke beperkingen kampen zowel met fysieke en materiële als met psychische
problemen en voelen zich soms gediscrimineerd.
Leerdoel 1-4 Je kunt een overzicht geven van de effecten van stress en wat eraan gedaan kan worden
- Matige stress die af en toe optreedt, is biologisch gezien gezond. Maar langdurige
blootstelling aan stressoren heeft schadelijke lichamelijke en psychosomatische effecten. In
potentieel stressvolle situaties maken mensen een primaire inschatting van de situatie zelf en
een secundaire inschatting van hun eigen coping vaardigheden. Mensen kunnen stress op
een aantal gezonde en minder gezonde manieren hanteren, waaronder probleemgerichte
coping, emotiegerichte coping, sociale steun zoeken en defensieve coping.
Leerdoel 1-5 Je kunt weergeven hoe de cognitieve ontwikkeling zich tijdens de jonge volwassenheid
voortzet
- Sommige wetenschappers vinden steeds meer bewijs voor het bestaan van postformeel
denken. Deze vorm van denken overstijgt de formele logica en maakt flexibel en subjectief
denken mogelijk, denken dat rekening houdt met de complexe realiteit en dat subtielere
antwoorden verschaft dan de antwoorden die tijdens de adolescentie worden gevonden.
Leerdoel 1-6 Je bent in staat om de benaderingen van cognitieve ontwikkeling van Labouvie-Vief,
Perry en Schaie tijdens de jonge volwassenheid te beschrijven, te vergelijken en tegen elkaar af te
zetten
- In Perry's denken heeft cognitieve groei in de vroege volwassenheid te maken met het
ontwikkelen van diepere manieren van kijken naar de wereld, waaronder de beweging van
een dualistische manier van denken naar het besef dat zaken ook vanuit diverse
perspectieven tegelijk bekeken kunnen worden. Volgens Schaie verloopt de ontwikkeling van
, het denken volgens vaste stadia: het verwervende stadium, het verantwoordelijke stadium,
het ondernemende stadium en het reïntegratieve stadium.
- Labouvie-Vief meent dat de aard van het denken wel degelijk kwalitatief verandert tijdens de
vroege volwassenheid. Ze stelt dat denken dat puur op formele operaties is gebaseerd
onvoldoende tegemoetkomt aan de eisen die aan jongvolwassenen worden gesteld.
Leerdoel 1-7 Je kunt beschrijven hoe intelligentie tegenwoordig wordt gedefinieerd en hoe ‘life
events’ cognitieve groei in jong volwassenen veroorzaken
- Traditionele visies die IQ gelijkstellen met intelligentie worden steeds twijfelachtiger. Volgens
Sternbergs triarchische theorie bestaat intelligentie uit een componentiële, een
experimentele en een contextuele component. Praktische intelligentie lijkt het nauwst
samen te hangen met een succesvolle carrière en emotionele intelligentie vormt de basis van
sociale interacties en openstaan voor andermans behoeften. Creativiteit is dikwijls het
sterkst aanwezig tijdens de vroege volwassenheid. Misschien komt dat doordat jonge
mensen 'oude' problemen op een nieuwe manier bekijken in plaats van door de traditionele
bril waardoor ouderen kijken. Belangrijkste ingrijpende gebeurtenissen zoals geboorten en
sterfgevallen lijken bij te dragen aan cognitieve groet doordat de betrokkene nieuwe
inzichten over zichzelf opdoet en op een andere manier naar de wereld leert kijken.
Leerdoel 1-8 Je bent in staat om te beschrijven wie er tegenwoordig naar het hoger onderwijs gaat en
hoe de populatie verandert
- Het profiel van de student is veranderd, met veel studenten buiten het traditionele
leeftijdsbereik van 18 tot en met 22 jaar. De laatste jaren is er een (kleine) meerderheid van
vrouwelijke studenten. Opvallend is dat er seksegebonden onderwijs lijkt te bestaan. Meisjes
kiezen meer voor zorg en agogische en linguistische studies, jongens voor techniek en
economie.
- De huidige student is gemiddeld jonger geworden door vermindering van het aantal
deeltijdstudies en verzwaring van de studie-eisen.
- Steeds meer allochtone studenten vinden de weg naar het hoger onderwijs. Het percentage
allochtone studenten blijft echter nog steeds achter bij dat van hun autochtone
leeftijdgenoten.
Leerdoel 1-9 Je kunt een overzicht geven van de problemen die studenten tegenkomen als ze naar het
hoger onderwijst gaan
- Veel studenten, met name degenen die op de middelbare school een hogere status hadden,
lijden aan de aanpassingsreactie in het eerste jaar (gevoelens van depressie, angst en
teruggetrokkenheid) die overigens meestal snel overgaan als studenten zich in hun nieuwe
omgeving thuis gaan voelen.
Leerdoel 1-10 Je kunt genderaspecten in het hoger onderwijs beschrijven
- Gender beïnvloedt de studierichting die studenten kiezen, hun verwachtingen over de
toekomstige carrière en inkomen, en de manier waarop ze door docenten worden
aangekeken.
Leerdoel 1-11 Je kunt de motieven weergeven van studenten die hun studie soms voortijdig afbreken
- Studenten haken soms af bij een universitaire studie, al gebeurt dit vaak met de intentie om
op een later moment terug te keren. Tot de redenen voor afhaken behoren: nog niet klaar
, zijn voor de universiteit, financiële beperkingen en veranderingen in de leefomstandigheden.
Afhaken kan de mogelijkheid bieden om de prioriteiten te heroverwegen.
Oefentoets Hoofdstuk 1
1. Tijdens welke levensfase bereiken het lichaam en de zintuigen over het algemeen hun top?
a) Adolescentie
b) Vroege volwassenheid
c) Middelbare leeftijd
d) Oudere volwassenheid
2. Waarom is een gezond dieet met name in de vroege volwassenheid van belang?
a) Om af te vallen
b) Om een goede gezondheid te behouden en obesitas te voorkomen
c) Om de smaakpapillen te ontwikkelen
d) Om sociale acceptatie te bevorderen
3. Welke uitdagingen ervaren mensen met fysieke beperkingen in de vroege volwassenheid?
a) Alleen materiële problemen
b) Alleen psychische problemen
c) Zowel fysieke en materiële als psychische problemen
d) Geen problemen, omdat de maatschappij hen goed ondersteunt
4. Wat zijn mogelijke effecten van langdurige blootstelling aan stressoren?
a) Verbeterde lichamelijke gezondheid
b) Verbeterde mentale gezondheid
c) Schadelijke lichamelijke en psychosomatische effecten
d) Toegenomen levensverwachting
5. Wat is een kenmerk van postformeel denken?
a) Rigide denken dat enkel berust op formele operaties
b) Flexibel en subjectief denken dat rekening houdt met de complexe realiteit
Hoofdstuk 1 Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de vroege volwassenheid
Leerdoel 1-1 Je kunt beschrijven hoe het lichaam zich ontwikkelt en gezond blijft tijdens de vroege
volwassenheid
- Het lichaam en de zintuigen bereiken over het algemeen hun top tijdens de vroege
volwassenheid. Gezondheidsrisico’s zijn minimaal. Enkele van de belangrijkste
doodsoorzaken van mensen tussen de 25 en 30 jaar zijn kanker, hartziekten en vooral een
hoog aantal ‘uitwendige doodsoorzaken’, waarbij naast verkeersongevallen een opvallend
hoog aantal zelfmoorden eruit springt. De leeftijd van 35 jaar is een belangrijke mijlpaal.
Vanaf dat moment zijn ziekten en aandoeningen belangrijkere doodsoorzaken dan
ongelukken.
Leerdoel 1-2 Je kunt uitleggen waarom een gezond dieet met name in de vroege volwassenheid van
belang is
- Veel jongvolwassenen beginnen aan te komen omdat ze er niet in slagen eerder ontwikkelde
slechte eetgewoontes te veranderen en het percentage obese volwassenen neemt met elk
jaar ouder worden toe.
Leerdoel 1-3 Je bent in staat om de uitdagingen te beschrijven waarmee mensen met fysieke en
psychische beperkingen in de vroege volwassenheid te maken hebben
- Mensen met fysieke beperkingen kampen zowel met fysieke en materiële als met psychische
problemen en voelen zich soms gediscrimineerd.
Leerdoel 1-4 Je kunt een overzicht geven van de effecten van stress en wat eraan gedaan kan worden
- Matige stress die af en toe optreedt, is biologisch gezien gezond. Maar langdurige
blootstelling aan stressoren heeft schadelijke lichamelijke en psychosomatische effecten. In
potentieel stressvolle situaties maken mensen een primaire inschatting van de situatie zelf en
een secundaire inschatting van hun eigen coping vaardigheden. Mensen kunnen stress op
een aantal gezonde en minder gezonde manieren hanteren, waaronder probleemgerichte
coping, emotiegerichte coping, sociale steun zoeken en defensieve coping.
Leerdoel 1-5 Je kunt weergeven hoe de cognitieve ontwikkeling zich tijdens de jonge volwassenheid
voortzet
- Sommige wetenschappers vinden steeds meer bewijs voor het bestaan van postformeel
denken. Deze vorm van denken overstijgt de formele logica en maakt flexibel en subjectief
denken mogelijk, denken dat rekening houdt met de complexe realiteit en dat subtielere
antwoorden verschaft dan de antwoorden die tijdens de adolescentie worden gevonden.
Leerdoel 1-6 Je bent in staat om de benaderingen van cognitieve ontwikkeling van Labouvie-Vief,
Perry en Schaie tijdens de jonge volwassenheid te beschrijven, te vergelijken en tegen elkaar af te
zetten
- In Perry's denken heeft cognitieve groei in de vroege volwassenheid te maken met het
ontwikkelen van diepere manieren van kijken naar de wereld, waaronder de beweging van
een dualistische manier van denken naar het besef dat zaken ook vanuit diverse
perspectieven tegelijk bekeken kunnen worden. Volgens Schaie verloopt de ontwikkeling van
, het denken volgens vaste stadia: het verwervende stadium, het verantwoordelijke stadium,
het ondernemende stadium en het reïntegratieve stadium.
- Labouvie-Vief meent dat de aard van het denken wel degelijk kwalitatief verandert tijdens de
vroege volwassenheid. Ze stelt dat denken dat puur op formele operaties is gebaseerd
onvoldoende tegemoetkomt aan de eisen die aan jongvolwassenen worden gesteld.
Leerdoel 1-7 Je kunt beschrijven hoe intelligentie tegenwoordig wordt gedefinieerd en hoe ‘life
events’ cognitieve groei in jong volwassenen veroorzaken
- Traditionele visies die IQ gelijkstellen met intelligentie worden steeds twijfelachtiger. Volgens
Sternbergs triarchische theorie bestaat intelligentie uit een componentiële, een
experimentele en een contextuele component. Praktische intelligentie lijkt het nauwst
samen te hangen met een succesvolle carrière en emotionele intelligentie vormt de basis van
sociale interacties en openstaan voor andermans behoeften. Creativiteit is dikwijls het
sterkst aanwezig tijdens de vroege volwassenheid. Misschien komt dat doordat jonge
mensen 'oude' problemen op een nieuwe manier bekijken in plaats van door de traditionele
bril waardoor ouderen kijken. Belangrijkste ingrijpende gebeurtenissen zoals geboorten en
sterfgevallen lijken bij te dragen aan cognitieve groet doordat de betrokkene nieuwe
inzichten over zichzelf opdoet en op een andere manier naar de wereld leert kijken.
Leerdoel 1-8 Je bent in staat om te beschrijven wie er tegenwoordig naar het hoger onderwijs gaat en
hoe de populatie verandert
- Het profiel van de student is veranderd, met veel studenten buiten het traditionele
leeftijdsbereik van 18 tot en met 22 jaar. De laatste jaren is er een (kleine) meerderheid van
vrouwelijke studenten. Opvallend is dat er seksegebonden onderwijs lijkt te bestaan. Meisjes
kiezen meer voor zorg en agogische en linguistische studies, jongens voor techniek en
economie.
- De huidige student is gemiddeld jonger geworden door vermindering van het aantal
deeltijdstudies en verzwaring van de studie-eisen.
- Steeds meer allochtone studenten vinden de weg naar het hoger onderwijs. Het percentage
allochtone studenten blijft echter nog steeds achter bij dat van hun autochtone
leeftijdgenoten.
Leerdoel 1-9 Je kunt een overzicht geven van de problemen die studenten tegenkomen als ze naar het
hoger onderwijst gaan
- Veel studenten, met name degenen die op de middelbare school een hogere status hadden,
lijden aan de aanpassingsreactie in het eerste jaar (gevoelens van depressie, angst en
teruggetrokkenheid) die overigens meestal snel overgaan als studenten zich in hun nieuwe
omgeving thuis gaan voelen.
Leerdoel 1-10 Je kunt genderaspecten in het hoger onderwijs beschrijven
- Gender beïnvloedt de studierichting die studenten kiezen, hun verwachtingen over de
toekomstige carrière en inkomen, en de manier waarop ze door docenten worden
aangekeken.
Leerdoel 1-11 Je kunt de motieven weergeven van studenten die hun studie soms voortijdig afbreken
- Studenten haken soms af bij een universitaire studie, al gebeurt dit vaak met de intentie om
op een later moment terug te keren. Tot de redenen voor afhaken behoren: nog niet klaar
, zijn voor de universiteit, financiële beperkingen en veranderingen in de leefomstandigheden.
Afhaken kan de mogelijkheid bieden om de prioriteiten te heroverwegen.
Oefentoets Hoofdstuk 1
1. Tijdens welke levensfase bereiken het lichaam en de zintuigen over het algemeen hun top?
a) Adolescentie
b) Vroege volwassenheid
c) Middelbare leeftijd
d) Oudere volwassenheid
2. Waarom is een gezond dieet met name in de vroege volwassenheid van belang?
a) Om af te vallen
b) Om een goede gezondheid te behouden en obesitas te voorkomen
c) Om de smaakpapillen te ontwikkelen
d) Om sociale acceptatie te bevorderen
3. Welke uitdagingen ervaren mensen met fysieke beperkingen in de vroege volwassenheid?
a) Alleen materiële problemen
b) Alleen psychische problemen
c) Zowel fysieke en materiële als psychische problemen
d) Geen problemen, omdat de maatschappij hen goed ondersteunt
4. Wat zijn mogelijke effecten van langdurige blootstelling aan stressoren?
a) Verbeterde lichamelijke gezondheid
b) Verbeterde mentale gezondheid
c) Schadelijke lichamelijke en psychosomatische effecten
d) Toegenomen levensverwachting
5. Wat is een kenmerk van postformeel denken?
a) Rigide denken dat enkel berust op formele operaties
b) Flexibel en subjectief denken dat rekening houdt met de complexe realiteit
