Arresten:
• Kinheim/Pelders
• Multi Vastgoed/Nethou
• Schwarz/Gnjatovic
• Fraanje/Alukon
Voldoening is synoniem voor nakoming
Art. 6:111 e.v. BW: geeft speciale bepalingen voor de nakoming van verbintenissen
tot betaling van een geldsom en zijn tevens van toepassing op geldschulden
Art. 6:27 e.v. BW: geeft algemene bepalingen over nakoming
Art. 6:44 BW: gaat uitsluitend over betaling van een geldsom
Nakoming is de natuurlijke wijze van het tenietgaan van een verbintenis.
Andere mogelijkheden waarop een verbintenis teniet kan gaan:
• Verrekening (Art. 6:217 e.v. BW)
• Afstand/kwijtschelding (Art. 6:160 BW)
• Vermenging (Art. 6:161 BW)
• Novatie/schuldvernieuwing. Dit is een gevolg van contractsvrijheid, wat inhoudt dat
de verbintenis ophoudt te bestaan wanneer zij bij een ovk wordt vervangen door een
andere verbintenis
• Subrogatie. De verbintenis tussen partijen gaat teniet, terwijl zij tegenover de derde
blijft bestaan. Bv Art. 6:12 BW, 7:962 BW
Hoofdregel Art. 3:296 BW: wie verplicht is tegenover een ander om iets te geven,
te doen of na te laten, wordt hiertoe gehouden op grond van de vordering die de
ander heeft, tenzij uit de wet, de aard van de verplichting of uit een rechtshandeling
iets anders volgt.
Vereisten instellen van vordering tot nakoming:
• Verplichting is afdwingbaar
• Verplichting is opeisbaar
• Is nakoming van de verbintenis nog mogelijk
• Staan de eisen van redelijkheid en billijkheid aan toewijzing van de vordering tot
nakoming in de weg?
Opeisbare verbintenis Art. 6:38 BW: indien geen tijd voor de nakoming is bepaald,
kan de verbintenis direct worden nagekomen en kan terstond nakoming worden
gevorderd. Art. 6:39 BW: is wel een tijd voor de nakoming bepaald, dan wordt
vermoed dat dit slechts belet dat eerdere nakoming wordt gevorderd. Verbintenis is
opeisbaar vanaf het bepaalde tijdstip.
Gevallen waarin het instellen van de vordering tot nakoming niet mogelijk is:
• Bij een natuurlijke verbintenis die niet krachtens de wet (Art. 6:3 BW) afdwingbaar
is
• Wanneer nakoming onmogelijk is geworden (Art. 3:303 BW). Zonder voldoende
belang komt niemand een rechtsvordering toe.
Art. 3:296 lid 2 BW: geeft een uitzondering. Ook de schuldenaar die onder een
voorwaarde of tijdsbepaling tot iets is gehouden, kan onder die voorwaarde of
tijdsbepaling tot nakoming worden veroordeeld. Dat de verplichting dus opeisbaar had
moeten zijn, staat hier niet aan in de weg.
Gronden waarop schuldenaar niet aan zijn verplichtingen voldoet:
• Niet presteren
• Niet tijdig presteren
, • Verkeerd presteren
Wanneer dit het geval is, heeft schuldeiser meerdere mogelijkheden:
• Nakoming vorderen
• Schadevergoeding vorderen voor de geleden schade (dit kan in combinatie met
nakoming)
• Vervangende schadevergoeding vorderen, wanneer van de oorspronkelijke prestatie
wordt afgezien
• De eigen prestatie opschorten, wanneer schuldeiser tevens schuldenaar is
• De ovk ontbinden, indien het een wederkerige ovk betreft
Om een beroep hierop te kunnen doen, moet er worden voldaan aan 2 vereisten:
• Toerekenbaarheid van niet-nakoming aan de schuldenaar. In dit geval is er sprake
van wanprestatie en is schuldenaar schadeplichtig. Uitzondering: wanneer de niet-
nakoming niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend (overmacht Art. 6:78
BW).
• Verzuim in geval van een ingebrekestelling. Bij ingebrekestelling krijgt de
schuldenaar nogmaals de mogelijkheid om de prestatie te voldoen. Voldoet hij
vervolgens alsnog niet aan zijn prestatie binnen de gestelde tijd, dan raakt hij in
verzuim.
Opschorting van de eigen verplichtingen gaat veelal vooraf aan het eisen van
schadevergoeding en/of ontbinding.
Wanneer schuldenaar zijn verbintenis niet nakomt, kan er sprake zijn van:
• Niet-nakoming: ieder geval waarin de schuldeiser zijn verschuldigde prestatie niet
ontvangt. Maakt niet uit of dit aan schuldenaar kan worden toegerekend.
• Tekortkoming: alle gevallen waarin de prestatie achterblijft bij datgene wat de
verbintenis vergt. Doordat de verbintenis dus opeisbaar is, is het gebied waarop de
tekortkoming betrekking heeft vrij beperkt. Aan de andere kant bestrijkt het ook het
gebied van de onmogelijkheid van de prestatie en overmacht.
• Verzuim: hiervan is sprake in geval van toerekenbare, niet tijdige nakoming. De wet
spreekt ook van vertraging, maar dan moet wel aan de vereisten zijn voldaan (Art.
6:81 BW)
Tekortkoming: doet zich voor in verschillende gevallen, waarbij zich verschillende
gevolgen voordoen: vertraging of onmogelijkheid die wanprestatie of overmacht
oplevert. Ook het moment waarop sprake is van een tekortkoming verschilt:
• Blijvende onmogelijkheid: het moment waarop de onmogelijkheid zich voordoet
• Vertraging: het moment waarop van een tekortkoming kan worden gesproken
Dit kan zijn:
• Het moment van intreden van het verzuim samen met het moment van het ontstaan
van een tekortkoming. (Enge leer)
• Het moment waarop duidelijk is dat de schuldenaar niet aan zijn verplichting voldoet
(zonder dat de eis van verzuim wordt gesteld). (Ruime leer)
Vereisten verzuim Art. 6:81 BW:
• Opeisbare verbintenis
• Schuldenaar presteert niet of ondeugdelijk
• Prestatie is niet blijvend onmogelijk (vertraging in nakoming)
• Vertraging kan schuldenaar worden toegerekend
• Er is voldaan aan vereisten van Art. 6:82,83 BW
Om te beoordelen of de schuldenaar de prestatie wel of niet kan verrichten, moet
zowel naar absolute als naar relatieve onmogelijkheid worden gekeken:
• Absolute onmogelijkheid: het is uitgesloten dat de schuldenaar nog kan
nakomen. Bv het teniet gaan van een individueel bepaalde zaak, de schending van
• Kinheim/Pelders
• Multi Vastgoed/Nethou
• Schwarz/Gnjatovic
• Fraanje/Alukon
Voldoening is synoniem voor nakoming
Art. 6:111 e.v. BW: geeft speciale bepalingen voor de nakoming van verbintenissen
tot betaling van een geldsom en zijn tevens van toepassing op geldschulden
Art. 6:27 e.v. BW: geeft algemene bepalingen over nakoming
Art. 6:44 BW: gaat uitsluitend over betaling van een geldsom
Nakoming is de natuurlijke wijze van het tenietgaan van een verbintenis.
Andere mogelijkheden waarop een verbintenis teniet kan gaan:
• Verrekening (Art. 6:217 e.v. BW)
• Afstand/kwijtschelding (Art. 6:160 BW)
• Vermenging (Art. 6:161 BW)
• Novatie/schuldvernieuwing. Dit is een gevolg van contractsvrijheid, wat inhoudt dat
de verbintenis ophoudt te bestaan wanneer zij bij een ovk wordt vervangen door een
andere verbintenis
• Subrogatie. De verbintenis tussen partijen gaat teniet, terwijl zij tegenover de derde
blijft bestaan. Bv Art. 6:12 BW, 7:962 BW
Hoofdregel Art. 3:296 BW: wie verplicht is tegenover een ander om iets te geven,
te doen of na te laten, wordt hiertoe gehouden op grond van de vordering die de
ander heeft, tenzij uit de wet, de aard van de verplichting of uit een rechtshandeling
iets anders volgt.
Vereisten instellen van vordering tot nakoming:
• Verplichting is afdwingbaar
• Verplichting is opeisbaar
• Is nakoming van de verbintenis nog mogelijk
• Staan de eisen van redelijkheid en billijkheid aan toewijzing van de vordering tot
nakoming in de weg?
Opeisbare verbintenis Art. 6:38 BW: indien geen tijd voor de nakoming is bepaald,
kan de verbintenis direct worden nagekomen en kan terstond nakoming worden
gevorderd. Art. 6:39 BW: is wel een tijd voor de nakoming bepaald, dan wordt
vermoed dat dit slechts belet dat eerdere nakoming wordt gevorderd. Verbintenis is
opeisbaar vanaf het bepaalde tijdstip.
Gevallen waarin het instellen van de vordering tot nakoming niet mogelijk is:
• Bij een natuurlijke verbintenis die niet krachtens de wet (Art. 6:3 BW) afdwingbaar
is
• Wanneer nakoming onmogelijk is geworden (Art. 3:303 BW). Zonder voldoende
belang komt niemand een rechtsvordering toe.
Art. 3:296 lid 2 BW: geeft een uitzondering. Ook de schuldenaar die onder een
voorwaarde of tijdsbepaling tot iets is gehouden, kan onder die voorwaarde of
tijdsbepaling tot nakoming worden veroordeeld. Dat de verplichting dus opeisbaar had
moeten zijn, staat hier niet aan in de weg.
Gronden waarop schuldenaar niet aan zijn verplichtingen voldoet:
• Niet presteren
• Niet tijdig presteren
, • Verkeerd presteren
Wanneer dit het geval is, heeft schuldeiser meerdere mogelijkheden:
• Nakoming vorderen
• Schadevergoeding vorderen voor de geleden schade (dit kan in combinatie met
nakoming)
• Vervangende schadevergoeding vorderen, wanneer van de oorspronkelijke prestatie
wordt afgezien
• De eigen prestatie opschorten, wanneer schuldeiser tevens schuldenaar is
• De ovk ontbinden, indien het een wederkerige ovk betreft
Om een beroep hierop te kunnen doen, moet er worden voldaan aan 2 vereisten:
• Toerekenbaarheid van niet-nakoming aan de schuldenaar. In dit geval is er sprake
van wanprestatie en is schuldenaar schadeplichtig. Uitzondering: wanneer de niet-
nakoming niet aan de schuldenaar kan worden toegerekend (overmacht Art. 6:78
BW).
• Verzuim in geval van een ingebrekestelling. Bij ingebrekestelling krijgt de
schuldenaar nogmaals de mogelijkheid om de prestatie te voldoen. Voldoet hij
vervolgens alsnog niet aan zijn prestatie binnen de gestelde tijd, dan raakt hij in
verzuim.
Opschorting van de eigen verplichtingen gaat veelal vooraf aan het eisen van
schadevergoeding en/of ontbinding.
Wanneer schuldenaar zijn verbintenis niet nakomt, kan er sprake zijn van:
• Niet-nakoming: ieder geval waarin de schuldeiser zijn verschuldigde prestatie niet
ontvangt. Maakt niet uit of dit aan schuldenaar kan worden toegerekend.
• Tekortkoming: alle gevallen waarin de prestatie achterblijft bij datgene wat de
verbintenis vergt. Doordat de verbintenis dus opeisbaar is, is het gebied waarop de
tekortkoming betrekking heeft vrij beperkt. Aan de andere kant bestrijkt het ook het
gebied van de onmogelijkheid van de prestatie en overmacht.
• Verzuim: hiervan is sprake in geval van toerekenbare, niet tijdige nakoming. De wet
spreekt ook van vertraging, maar dan moet wel aan de vereisten zijn voldaan (Art.
6:81 BW)
Tekortkoming: doet zich voor in verschillende gevallen, waarbij zich verschillende
gevolgen voordoen: vertraging of onmogelijkheid die wanprestatie of overmacht
oplevert. Ook het moment waarop sprake is van een tekortkoming verschilt:
• Blijvende onmogelijkheid: het moment waarop de onmogelijkheid zich voordoet
• Vertraging: het moment waarop van een tekortkoming kan worden gesproken
Dit kan zijn:
• Het moment van intreden van het verzuim samen met het moment van het ontstaan
van een tekortkoming. (Enge leer)
• Het moment waarop duidelijk is dat de schuldenaar niet aan zijn verplichting voldoet
(zonder dat de eis van verzuim wordt gesteld). (Ruime leer)
Vereisten verzuim Art. 6:81 BW:
• Opeisbare verbintenis
• Schuldenaar presteert niet of ondeugdelijk
• Prestatie is niet blijvend onmogelijk (vertraging in nakoming)
• Vertraging kan schuldenaar worden toegerekend
• Er is voldaan aan vereisten van Art. 6:82,83 BW
Om te beoordelen of de schuldenaar de prestatie wel of niet kan verrichten, moet
zowel naar absolute als naar relatieve onmogelijkheid worden gekeken:
• Absolute onmogelijkheid: het is uitgesloten dat de schuldenaar nog kan
nakomen. Bv het teniet gaan van een individueel bepaalde zaak, de schending van
