Jodendom
3000 jaar geleden in Nomadenvolk ontstaan. Er is geen directe stichter, wel de aartsvaders, Mozes en
profeten worden aangewezen. Het Jodendom heeft 1 God ‘JHWH’. De openbaring is via Mozes en de
profeten, staat beschreven in de schriften. Heilige schriften in het Jodendom zijn: Thora (5 boeken
van Mozes), Thenach (24 boeken, het OT), de Talmoed > commentaren over schriften. De leefregels
zijn de 10 geboden.
Het Sjema > Joodse belijdenis ‘De Here onze God, de Heer is een’
Orthopraxie > de juiste manier van het volbrengen van het gebod
Th ora instructie, leer, aanwijzing
e
N ebiim profeten
a
Ch Cetoebim geschriften. Psalmen
Thora Instructie, leer, wet
Genesis wording
Exodus uittocht
Leviticus Levitisch boek
Numeri getallen
Deuteronomium herhaling van de wet
De Thora
Centrum van de Thenach
In 1 jaar word de hele Thora gelezen een leesrooster
Staat getuigenis in, bevelen, inzettingen, verordeningen, geboden en Gods Woord.
Volgens de Joden staan in de Thora leefregels die je moet doen > voor christenen heeft de
Thora andere betekenis
Synagoge/sjoel = samenkomst > staat een ‘Ark’ > kast met Thora-rollen (staat tegenover de ingang,
herinnert aan de Ark des Verbonds met de 2 stenen met de 10 geboden)
Bij ingang is het ‘Eeuwige Licht’ > herinnert aan de 7-armige kandelaar (menorah) in de
tempel. Menora symboliseerde het licht van Gods openbaring aan Israël
De mannen & vrouwen zitten gescheiden > de dienst is in eerste plaats een zaak voor Joodse
mannen, als er 10 mannen zijn kan de dienst doorgaan = minjan
- Om mee te tellen bij het minjan moet je minstens 13 jaar oud zijn en moet je
barmitswa zijn
- Tijdens deze dienst mag de jongen aanwezig alas voorlezer (=koré) die vanaf het
podium (=biema) de Thoralezing doet. Een andere man wijst de tekst aan met een
aanwijsstaafje met handje (=jad)
- Chazan = iemand die de tekst voorleest en voorzanger is
- Leiding van synagoge = parnassijns
- Sjammajs = dienaar > vergelijkbaar met koster
Joodse feesten
Chanoeka = inwijding > vieren ze de bevrijding door Esther, carnaval achtig feest
Pesach > uittocht uit Egypte
Pinksteren > Sjewoeöth
Rosj Hasjana > Joodse nieuwjaar; 7e maand, tijdens dit feest word ook de Schepping herdacht
, Jom Kippoer > Grote Verzoendag
Soekkoth > Loofhuttenfeest, herdenkt woestijnreis, volgens anderen intocht Kanaän
Simchat Thora = Vreugde der Wet > het laatste hoofdstuk van de Thora wordt gelezen (de lezer word
de bruidegom van de Thora genoemd)
Tefillien = gebedsriemen
Geschmadde = een Jood die zich laat dopen > vernietigt het Jood-zijn
De Joden bidden ’s morgens, ’s middags en ’s avonds > komt het Sjema in voor
Mitswa (meervoud Mitswoth) = gebod
Jood slaat eigenlijk op de stam, Jodendom word dus ook wel Judaïsme genoemd. Joden zijn dus
eigenlijk Israëlieten uit de stam van Juda.
Structuur van het Jodendom
1. Leidende functie > een hogepriester, Sadduceeërs spelen belangrijk rol want kiezen
(hoge)priesters
2. 70 n. Chr. Tempel wordt verwoest, er kunnen geen offers meer worden gebracht >
hogepriester is dus niet meer nodig (Sadduceeërs verliezen hun belangrijke rol)
3. Stad Jeruzalem is onder de Romeinen lang verboden gebied geweest voor Joden > Jeruzalem
verliest de functie als centrum van het Jodendom
4. Meeste Joden wonen nu ook buiten Palestina > diaspora = verstrooiing
5. Joden verenigen zich in de synagoge > Schriftgeleerden & farizeeërs worden leidinggevenden
in het Jodendom
6. Tenach moet vanuit Hebreeuws in het Grieks vertaald worden
7. De nieuwe situatie zorgt voor een nieuwe interpretatie van de Thora
Orthopraxie = het leven volgens de gestelde regels
Orthodoxe Jodendom (oosterse Joden)
Houden zich aan de voorschriften van de Thora = leer die gedaan moet worden
Komen de wetten voor de Sabbat na
Kosjere huishouding > melk en vleesgerechten streng gescheiden
Waarde aan gemeenschappelijk gebed en studie
Een zekere afzondering om hun identiteit te kunnen vasthouden
Uitgangspunten liberale Jodendom (westerse Joden)
God is een God van Liefde en gerechtigheid
De mens is geschapen naar het beeld van God
Alle mensen zijn kinderen van God
Door zijn godsdienst moet het Jodendom het rijk van God op aarde tot stand brengen
De Tenach en overige Joodse godsdienstige literatuur moeten historisch kritisch onderzocht
worden
De liberale Joden wilden niet meer als Jood herkent worden en trokken het opperkleed (=kaftan) niet
meer aan. De synagoge ging eruit zien als een kerk en het literatuur werd vertaald naar de taal van
het land.
Assimilatie = aanpassing, gelijkmaking, waarbij de Joodse identiteit word prijsgegeven
Conservatie Joden > tussen de Orthodoxe en Liberale Joden in.
3000 jaar geleden in Nomadenvolk ontstaan. Er is geen directe stichter, wel de aartsvaders, Mozes en
profeten worden aangewezen. Het Jodendom heeft 1 God ‘JHWH’. De openbaring is via Mozes en de
profeten, staat beschreven in de schriften. Heilige schriften in het Jodendom zijn: Thora (5 boeken
van Mozes), Thenach (24 boeken, het OT), de Talmoed > commentaren over schriften. De leefregels
zijn de 10 geboden.
Het Sjema > Joodse belijdenis ‘De Here onze God, de Heer is een’
Orthopraxie > de juiste manier van het volbrengen van het gebod
Th ora instructie, leer, aanwijzing
e
N ebiim profeten
a
Ch Cetoebim geschriften. Psalmen
Thora Instructie, leer, wet
Genesis wording
Exodus uittocht
Leviticus Levitisch boek
Numeri getallen
Deuteronomium herhaling van de wet
De Thora
Centrum van de Thenach
In 1 jaar word de hele Thora gelezen een leesrooster
Staat getuigenis in, bevelen, inzettingen, verordeningen, geboden en Gods Woord.
Volgens de Joden staan in de Thora leefregels die je moet doen > voor christenen heeft de
Thora andere betekenis
Synagoge/sjoel = samenkomst > staat een ‘Ark’ > kast met Thora-rollen (staat tegenover de ingang,
herinnert aan de Ark des Verbonds met de 2 stenen met de 10 geboden)
Bij ingang is het ‘Eeuwige Licht’ > herinnert aan de 7-armige kandelaar (menorah) in de
tempel. Menora symboliseerde het licht van Gods openbaring aan Israël
De mannen & vrouwen zitten gescheiden > de dienst is in eerste plaats een zaak voor Joodse
mannen, als er 10 mannen zijn kan de dienst doorgaan = minjan
- Om mee te tellen bij het minjan moet je minstens 13 jaar oud zijn en moet je
barmitswa zijn
- Tijdens deze dienst mag de jongen aanwezig alas voorlezer (=koré) die vanaf het
podium (=biema) de Thoralezing doet. Een andere man wijst de tekst aan met een
aanwijsstaafje met handje (=jad)
- Chazan = iemand die de tekst voorleest en voorzanger is
- Leiding van synagoge = parnassijns
- Sjammajs = dienaar > vergelijkbaar met koster
Joodse feesten
Chanoeka = inwijding > vieren ze de bevrijding door Esther, carnaval achtig feest
Pesach > uittocht uit Egypte
Pinksteren > Sjewoeöth
Rosj Hasjana > Joodse nieuwjaar; 7e maand, tijdens dit feest word ook de Schepping herdacht
, Jom Kippoer > Grote Verzoendag
Soekkoth > Loofhuttenfeest, herdenkt woestijnreis, volgens anderen intocht Kanaän
Simchat Thora = Vreugde der Wet > het laatste hoofdstuk van de Thora wordt gelezen (de lezer word
de bruidegom van de Thora genoemd)
Tefillien = gebedsriemen
Geschmadde = een Jood die zich laat dopen > vernietigt het Jood-zijn
De Joden bidden ’s morgens, ’s middags en ’s avonds > komt het Sjema in voor
Mitswa (meervoud Mitswoth) = gebod
Jood slaat eigenlijk op de stam, Jodendom word dus ook wel Judaïsme genoemd. Joden zijn dus
eigenlijk Israëlieten uit de stam van Juda.
Structuur van het Jodendom
1. Leidende functie > een hogepriester, Sadduceeërs spelen belangrijk rol want kiezen
(hoge)priesters
2. 70 n. Chr. Tempel wordt verwoest, er kunnen geen offers meer worden gebracht >
hogepriester is dus niet meer nodig (Sadduceeërs verliezen hun belangrijke rol)
3. Stad Jeruzalem is onder de Romeinen lang verboden gebied geweest voor Joden > Jeruzalem
verliest de functie als centrum van het Jodendom
4. Meeste Joden wonen nu ook buiten Palestina > diaspora = verstrooiing
5. Joden verenigen zich in de synagoge > Schriftgeleerden & farizeeërs worden leidinggevenden
in het Jodendom
6. Tenach moet vanuit Hebreeuws in het Grieks vertaald worden
7. De nieuwe situatie zorgt voor een nieuwe interpretatie van de Thora
Orthopraxie = het leven volgens de gestelde regels
Orthodoxe Jodendom (oosterse Joden)
Houden zich aan de voorschriften van de Thora = leer die gedaan moet worden
Komen de wetten voor de Sabbat na
Kosjere huishouding > melk en vleesgerechten streng gescheiden
Waarde aan gemeenschappelijk gebed en studie
Een zekere afzondering om hun identiteit te kunnen vasthouden
Uitgangspunten liberale Jodendom (westerse Joden)
God is een God van Liefde en gerechtigheid
De mens is geschapen naar het beeld van God
Alle mensen zijn kinderen van God
Door zijn godsdienst moet het Jodendom het rijk van God op aarde tot stand brengen
De Tenach en overige Joodse godsdienstige literatuur moeten historisch kritisch onderzocht
worden
De liberale Joden wilden niet meer als Jood herkent worden en trokken het opperkleed (=kaftan) niet
meer aan. De synagoge ging eruit zien als een kerk en het literatuur werd vertaald naar de taal van
het land.
Assimilatie = aanpassing, gelijkmaking, waarbij de Joodse identiteit word prijsgegeven
Conservatie Joden > tussen de Orthodoxe en Liberale Joden in.
