Preventieve conservering Conserveren en restaureren - Hoorcollege 1 10-11-2015
Factoren voor behoud van stukken
Omgeving Constant en opgeslagen of in gebruik
Geluk en toeval Probeer deze in de erfgoed sector uit te sluiten
Vervaardiging en materialen Uit sterk materiaal gemaakt en goed vervaardigd
Begrippen zijn belangrijker voor communicatie in verschillende taal. Wanneer je niet de erfgoed
sector termen beheerst ben je niet één. Met beheersing van de termen word je serieus genomen
en hoor je erbij.
1. Preventieve conservering- grijpt niet in
2. Actieve conservering - grijpt licht in
3. Restauratie - grijpt in
(Bij preventieve conservering is minder actief, wat conserveren en restaureren duurder maakt.
Teruglopende budgetten zorgt dat preventief conserveren belangrijker wordt.)
Conserveren
Je zorgt dat iets niet verslechterd. Langer houdbaar maken.
“Careful management of change” Behoud. Conserven.
Actieve conservering
Het geheel van maatregelen en handeling om de toestand van een voorwerp te stabiliseren.
Geconstateerd verval stoppen en/of verval te verwachten te verhinderen of beperken.
• Scheuren repareren
• Vastzetten van loszittende verflagen
• Stabiloseren van constructies
• Ontzuren van papier
• Verwijderen van vuil
Professioneel restaurator
Gespecialiseerde Reinwardt student
Voorwaarden
• Vooraf definiëren wat je gaat doen
• Waarom op die manier
• Elke fase documenteren
• Reversibele (omkeerbaar)
Preventieve conservering
Geheel van maatregelen van bescherming zonder dat je het object zelf behandeld. Vorm van
conserveren waarbij de aandacht naar de omgeving van het object. Alle maatregelen gericht op
het waarborgen van de bestaande toestand en voorkomen van schade en tegengaan van mogelijk
verval.
• Beheersen van bewaaromgeving, temperatuur en licht
• Goed transport en opslag
• Opleiding van medewerkers
Reinwardt studenten
Behoud medewerkers (geen beleid inbreng)
Conservator Wetenschappelijk opgeleid iemand in een bepaalde discipline. Historicus of kunst
historicus
Restaurator Opgeleid in restaureren
,Preventieve conservering Conserveren en restaureren - Hoorcollege 1 10-11-2015
Vooronderzoek - belangrijk
Kleuren meten
Wetenschappelijk onderzoek naar de staat
Framework Preservation of Heritage Collections
Methode waarbij je in kaart krijgt welke risico factoren en welke omgeving een rol spelen en wat je
daar aan zou kunnen doen.
Restaureren
Het geheel aan handelingen en daaraan voorafgaand onderzoek om een beschadigend of
gedeeltelijk verloren voorwerp in een van tevoren gedefinieerde toestand terug te brengen
“Je haalt iets weg maar je voegt ook iets toe”
Restauratie
• Object gericht
• Duur, probeer te vermijden
• Soms is ingrijpen wenselijk ver komen waarde- en informatieverlies
• Esthetiek
• Verwijderingen vergeelde toplagen
• Verwijderen van oude verkleurde overschilderingen en retouches
• Aanvulling van ontbrekende delen
Professioneel restaurator (engels conservator)
Het werk is esthetisch niet meer zo geweldig. Het word aan de restaureer gegeven.
Vroeger was het ‘mooi maken’ maar wat is mooi, en is dat het enige beoordeling criterium.
Tegenwoordig heeft restaureren een andere betekenis
• Aan objecten de geschiednis aflezen
• Gebruikssporen en toevoegingen bron voor onderzoek
• Authenticiteit, terughoudend restaureren
, Preventieve conservering Object - Hoorcollege 2 11-11-2015
Verval oorzaak
Omgeving
Uit het object zelf voorkomen Materiaal, vervaardiging proces
Goed collectie management
• Professionele handelen
• Volgens systematiek
• Maatregelen in samenhang met elkaar nemen
Framework
10 risicofactoren
7 schillen
5 stappen
3 processen
Risico factoren
Schadefactoren voor de objecten
1. Fysieke krachten Schokken, trillingen, schuren, instorten, breuk
2. Dieven en vandalisme Opzettelijk, onder medewerkers
3. Brand Smeulen, laswerk of werkzaamheden
4. Water Overstroming, dijkdoorbraak, lekkages
5. Ongedierte en schimmels Insecten, knaagdieren, schimmels. vocht in combinatie met
een aangenaam hoge temperatuur
6. Vervuiling Roet, stof, rook, luchtvervuiling, rommel, zouten en zuren
7. Straling Verkleuring door licht, zon, kunstlicht
8. Verkeerde temperatuur Delaminatie van glas negatief. De tussenlaag word aangetast
door vocht en de lagen laten los
9. Verkeerde RH (vochtigheid) Hout is gevoelig, onstabiel
10. Verlies van informatie Overdrachten, innovaties, slechte registratie
Schillen
Erfgoed zie je in een grotere omgeving
1. Ligging Noorden, zuidoost, westen, klimaatverschillen
2. Terrein Dat wat er in de naaste omgeving van de erfgoed instelling
bevind
3. Gebouw Scheuren, fundering, enkel of dubbel glas conditie van het
gebouw
4. Ruimte Tentoonstellingszaal, organisatie, loopruimte, lekkages
5. Kasten Vitrines, depot kasten, solide, zien ze er verzorgt uit
6. Object Stabiel, materiaal
7. Procedures Reeks instructies die op volgorde moet worden uitgevoerd.
Dit is belangrijk in het behoud van objecten. De instructies die je geeft is een maatregel voor de
veiligheid. Stappen
Stappen
Hoe ga je het verlies tegen
Preventie Interventie
1. Voorkomen Detecteren 4. Beperken
2. Blokkeren, buitensluiten 5. Bestrijden
Factoren voor behoud van stukken
Omgeving Constant en opgeslagen of in gebruik
Geluk en toeval Probeer deze in de erfgoed sector uit te sluiten
Vervaardiging en materialen Uit sterk materiaal gemaakt en goed vervaardigd
Begrippen zijn belangrijker voor communicatie in verschillende taal. Wanneer je niet de erfgoed
sector termen beheerst ben je niet één. Met beheersing van de termen word je serieus genomen
en hoor je erbij.
1. Preventieve conservering- grijpt niet in
2. Actieve conservering - grijpt licht in
3. Restauratie - grijpt in
(Bij preventieve conservering is minder actief, wat conserveren en restaureren duurder maakt.
Teruglopende budgetten zorgt dat preventief conserveren belangrijker wordt.)
Conserveren
Je zorgt dat iets niet verslechterd. Langer houdbaar maken.
“Careful management of change” Behoud. Conserven.
Actieve conservering
Het geheel van maatregelen en handeling om de toestand van een voorwerp te stabiliseren.
Geconstateerd verval stoppen en/of verval te verwachten te verhinderen of beperken.
• Scheuren repareren
• Vastzetten van loszittende verflagen
• Stabiloseren van constructies
• Ontzuren van papier
• Verwijderen van vuil
Professioneel restaurator
Gespecialiseerde Reinwardt student
Voorwaarden
• Vooraf definiëren wat je gaat doen
• Waarom op die manier
• Elke fase documenteren
• Reversibele (omkeerbaar)
Preventieve conservering
Geheel van maatregelen van bescherming zonder dat je het object zelf behandeld. Vorm van
conserveren waarbij de aandacht naar de omgeving van het object. Alle maatregelen gericht op
het waarborgen van de bestaande toestand en voorkomen van schade en tegengaan van mogelijk
verval.
• Beheersen van bewaaromgeving, temperatuur en licht
• Goed transport en opslag
• Opleiding van medewerkers
Reinwardt studenten
Behoud medewerkers (geen beleid inbreng)
Conservator Wetenschappelijk opgeleid iemand in een bepaalde discipline. Historicus of kunst
historicus
Restaurator Opgeleid in restaureren
,Preventieve conservering Conserveren en restaureren - Hoorcollege 1 10-11-2015
Vooronderzoek - belangrijk
Kleuren meten
Wetenschappelijk onderzoek naar de staat
Framework Preservation of Heritage Collections
Methode waarbij je in kaart krijgt welke risico factoren en welke omgeving een rol spelen en wat je
daar aan zou kunnen doen.
Restaureren
Het geheel aan handelingen en daaraan voorafgaand onderzoek om een beschadigend of
gedeeltelijk verloren voorwerp in een van tevoren gedefinieerde toestand terug te brengen
“Je haalt iets weg maar je voegt ook iets toe”
Restauratie
• Object gericht
• Duur, probeer te vermijden
• Soms is ingrijpen wenselijk ver komen waarde- en informatieverlies
• Esthetiek
• Verwijderingen vergeelde toplagen
• Verwijderen van oude verkleurde overschilderingen en retouches
• Aanvulling van ontbrekende delen
Professioneel restaurator (engels conservator)
Het werk is esthetisch niet meer zo geweldig. Het word aan de restaureer gegeven.
Vroeger was het ‘mooi maken’ maar wat is mooi, en is dat het enige beoordeling criterium.
Tegenwoordig heeft restaureren een andere betekenis
• Aan objecten de geschiednis aflezen
• Gebruikssporen en toevoegingen bron voor onderzoek
• Authenticiteit, terughoudend restaureren
, Preventieve conservering Object - Hoorcollege 2 11-11-2015
Verval oorzaak
Omgeving
Uit het object zelf voorkomen Materiaal, vervaardiging proces
Goed collectie management
• Professionele handelen
• Volgens systematiek
• Maatregelen in samenhang met elkaar nemen
Framework
10 risicofactoren
7 schillen
5 stappen
3 processen
Risico factoren
Schadefactoren voor de objecten
1. Fysieke krachten Schokken, trillingen, schuren, instorten, breuk
2. Dieven en vandalisme Opzettelijk, onder medewerkers
3. Brand Smeulen, laswerk of werkzaamheden
4. Water Overstroming, dijkdoorbraak, lekkages
5. Ongedierte en schimmels Insecten, knaagdieren, schimmels. vocht in combinatie met
een aangenaam hoge temperatuur
6. Vervuiling Roet, stof, rook, luchtvervuiling, rommel, zouten en zuren
7. Straling Verkleuring door licht, zon, kunstlicht
8. Verkeerde temperatuur Delaminatie van glas negatief. De tussenlaag word aangetast
door vocht en de lagen laten los
9. Verkeerde RH (vochtigheid) Hout is gevoelig, onstabiel
10. Verlies van informatie Overdrachten, innovaties, slechte registratie
Schillen
Erfgoed zie je in een grotere omgeving
1. Ligging Noorden, zuidoost, westen, klimaatverschillen
2. Terrein Dat wat er in de naaste omgeving van de erfgoed instelling
bevind
3. Gebouw Scheuren, fundering, enkel of dubbel glas conditie van het
gebouw
4. Ruimte Tentoonstellingszaal, organisatie, loopruimte, lekkages
5. Kasten Vitrines, depot kasten, solide, zien ze er verzorgt uit
6. Object Stabiel, materiaal
7. Procedures Reeks instructies die op volgorde moet worden uitgevoerd.
Dit is belangrijk in het behoud van objecten. De instructies die je geeft is een maatregel voor de
veiligheid. Stappen
Stappen
Hoe ga je het verlies tegen
Preventie Interventie
1. Voorkomen Detecteren 4. Beperken
2. Blokkeren, buitensluiten 5. Bestrijden
