Samenvatting boek 'Iedereen kan leren schrijven' (H1, H2 en H3)

Samenvatnin‘Iedereennkannlerennschrijven’n–nH1,nH2nennH3




Hoofdstuk 1:

Leren lezen en schrijven:
- Eén van de belangrijkste doelen samen met rekenen
- ‘Basisvaardigheden’
- Niet genoeg aandacht aan deze vakken?

Basisvaardigheden taal:
- Vaak denkt men aan technische zaken (technisch lezen, goed
spellen, vervoegen).
 Goed spellen wordt gezien als een teken van betrouwbaarheid en
een leesbaar handschrift is ook handig.
 Meer les = niet zomaar beter lezen en schrijven.
 Discussie over eventuele ‘ontlezing’ bij jongeren door
digitalisering.
 Kloof tussen schools/formeel en dagelijks/informeel groter,
ondanks dat we meer schrijven (op de telefoon).
 Schrijven helpt je bij kennisverwerving en beter worden in
formeel schrijven.
 Al schrijvend leer je meer over onderwerp en leer je meer over
jezelf (onderzoeken, nadenken, overdenken en bespreken).
 Kinderen leren door schrijven bewuster te worden van zichzelf en
van hun omgeving.

Didactieken die zich richten op begeleiding van het schrijfproces, het
meeste efect hebben op goed schrijfonderwijs -> gebeurt weinig!

Leraren kijken steeds meer naar product van schrijfonderwijs = teksten
i.p.v. wat kinderen eigenlijk doen als ze schrijven en naar manieren om
daarbij hen te ondersteunen.

Schrijflessen:
o Vervallen door tijdgebrek.
o Leraren doen daardoor weinig ervaring op met lesgeven in
schrijven.
o Kinderen vaak niet genoeg kunnen oefenen.
o Minder prioriteit dan technische taaldomeinen als spelling,
grammatica en woordenschat.

Schrijven minder zouden zien als: mysterieuze literaire vaardigheid
 Waarvoor slechts enkele talent voor hebben en meer zouden
moeten zien als algemene taalvaardigheid:

, 1. Mensen in allerlei situaties kunnen passend uitdrukken.
2. Helpt bij het verwerven van de kennis.
3. Zou een centrale plek moeten krijgen in curriculum?

Schrijven centrale plek = koppelen aan andere onderdelen van
schoolcurriculum:

1e optie
Lezen Spelling/ Woordenschat Mondeling +
Grammatica Beginnende
geletterdheid
Bij schrijven lees Toepassing pas Interessante Schrijfonderwijs
je eigen en echt bij schrijven schrijftaken = = interactief
andermans -> teksten woordenschat- praten over
teksten & dienen als ontwikkeling teksten =
Je leest woorden oefenmateriaal. (juiste woorden mondelinge taal
die je bij zoeken bij wat je omhoog (^).
schrijven kan bedoelt) Bij schrijven en
gebruiken. bij tekeningen is
er sprake van
beginnende
geletterdheid.




2e optie
Koppeling met zaakvakken: natuur, techniek, wereldoriëntatie en kunst.
1. Zaakvakkennis wordt sterk door er actief over te spreken en te
schrijven.
2. Omgekeerd: je leert taal pas bewust te gebruiken als je iets aan een
ander moet uitleggen (mondeling/schriftelijk).

Kernfunctie van taal: communicatie van inhoud.
Belang interessante inhoud: vaak onderschat (geringe motivatie
voornamelijk bij zwakkere leerlingen en blijven dit ook doen).

Voor kinderen zijn interessante en belangrijke inhoud te vinden in drie
bronnen:
1. De ervaringswereld van de kinderen zelf.
2. De zaakvakken.
3. De (kinder)literatuur en de kunsten.
 Uitgangspunt bieden deze bronnen voor taalonderwijs. Ze leveren alle
drie:

 Stof voor gesprekken
 Aanknopingspunten voor woordenschatuitbreiding
 Redenen om begrijpend en belevend te lezen
 Voorbeelden van tekstgenres

,  Aanleiding en inspiratie om zelf teksten te schrijven
 Inhoudelijke kennis van allerlei onderwerpen
 Materiaal voor onderwijs in spelling en grammatica

Voor jonge schrijvers is een onderwerp waarvan ze genoeg weten van
cruciaal belang + niet blokkeren door twijfels van de tekst &
betrokkenheid bij onderwerp.
= drie kenmerken van de werkwijze van taalvorming.
‘Taalvorming begint altijd bij de eigen ervaringen van kinderen.’
= na het vertellen (in de kring/in tweetallen), hoef je het alleen nog maar
op te schrijven wat je vertelde.

‘Taalvorming stelt vormeisen vooraf, maar bespreekt teksten vanuit de
inhoud achteraf.’
= vanuit de spreektaal direct schrijven
 Gevoel van competentie bij kind, vertellen kan bijna iedereen.
 Daarna vormaspecten (op bord, begrijpelijkheid en volledigheid).

Aandacht vormaspecten niet remmend maar stimulerend. Ieder kind kan
eerste versie verbeteren/veranderen.

‘Het vertellen en schrijven over ervaringen bij taalvorming zorgt voor
betrokkenheid van alle soorten kinderen.’
= Wat andere kinderen meemaken is voor ieder kind interessant, dat
kinderen ook weer naar jou luisteren maakt de betrokkenheid alleen maar
groter.

Gevolg: Taalvorming legt basis in alle groepen voor schrijfgemak en -
plezier en vormt ze een brug van spreektaal naar schrijftaal. Dagelijks
taalgebruik gaat naar schools/’academisch’ taalgebruik.

Kleutergroepen:
 Taalvorming: ontdekken kunnen tekenen, wat ze vertellen ->
meester/juf schrijven vertelde verhaal op.
 Vertellen + tekenen over ervaringen = basis.
 Toevoeging van geschreven tekst = brug naar GELETTERDHEID.
 Tekening door leerkracht er bijgeschreven (+ voorgelezen) van tekst
over ervaring = taaltekening.
 Uit herinnering voorlezen wat de leerkracht heeft verteld (zonder dat
kleuter kan lezen) = gesproken schrijftaal.

Groep 3:
 Van tekenen naar zelf schrijven -> steeds meer delen zelf schrijven.
 Besef dat zinnen uit losse woorden bestaan + verhaal is opgebouwd
uit verschillende zinnen, ontstaat hierbij doende & intuïtief.
 Betekenisvolheid van tekst bij relatie tussen zelfgeschreven tekst en
vertelde en getekende verhaal.

Groep 4: