Rechtspsychologie - week 3
Hoorcollege 7
Sigmund Freud: al zijn patiënten zijn slechter geworden. Niks van zijn publicaties zijn valide
voor enig wetenschappelijk onderzoek. Hij zegt dat traumatische herinneringen verdrongen
zijn. Ze zijn niet toegankelijk voor het normale bewustzijn.
Pierre Janet: hij stelt dat men na een traumatische ervaring gaat dissociëren. Dit kan niet
empirisch onderbouwd worden. Als reactie hierop onderzocht Williams de herinneringen van
kinderen die seksueel misbruikt zijn. 38% was de ervaring vergeten. Dit heeft onder andere te
maken met de vroege leeftijd waarop dit gebeurde. Wanneer erover gesproken wordt in het
gezin, blijft het een herinnering en wordt het niet vergeten.
Seksueel misbruik wordt vaak pas op latere leeftijd als traumatisch ervaren. Dit komt doordat
de jonge kinderen het op het moment zelf vaak nog niet doorhebben. Het besef dat er iets
gebeurt is dat niet hoort, komt pas later. Infantiele amnesie kan worden opgelost door actieve
herinnering.
Context reinstatement: een herinnering is vergeten, maar door de context of plaats wordt deze
week teruggevonden. Dit blijkt echter onmogelijk te zijn om terug te halen in therapeutische
sessies. Het gaat hier namelijk om de context die geldt als cue.
Men kan herinneringen hervinden door therapie:
- Suggestieve technieken
- Hypnose: dit valt onder regressietherapie. Er wordt in gedachten teruggegaan naar de
eventuele oorzaak van het probleem. Dit kan leiden tot pseudoherinneringen.
- Body memories: de geest weet het niet meer, maar het lichaam herinnert het zich nog
wel.
- Journalling: men gaat herlezen en zo wordt kennis steeds rijker.
Nederland heeft geen correcte definitie voor valse aangiftes. Er wordt namelijk puur naar de
feiten gekeken. In Nederland worden valse aangiftes niet goed bijgehouden, in Amerika gebeurt
dit wel.
Theorie van de gefabriceerde verkrachting
Een verklaring op basis van een herinnering verschilt altijd van een verklaring die verzonnen is.
- Leugenaars: mensen die niet vanuit een herinnering praten, praten zoals leugenaars
doen. Dit is bijvoorbeeld weinig gedetailleerd.
- Eigen ervaringen: onverlangde, maar gewenste seks gebeurt vrij vaak. Dit is beperkter in
tijd en met minder posities. Van mensen die niet de waarheid spreken, sluit het verhaal
vaak aan op bovengenoemde.
- Mentale representaties: verklaringen vanuit wat men ziet op tv en media.
, Hoorcollege 9 - Kinderen als getuigen & leugendetectie
Kinderverhoren
Bij het verhoor van kinderen worden vaak 2 soorten props gebruikt:
1) Poppen: deze zijn anatomisch correct. Er wordt gekeken of de kinderen op een seksuele
manier met deze poppen gaan spelen. Dit zou er dan op duiden dat het kind seksueel
misbruikt is. Het seksueel spelen met poppen komt bij misbruikte kinderen vaker voor
dan bij niet-misbruikte kinderen. Als je dit in een normaalverdeling zet is het verschil
tussen gemiddelden van deze twee groepen groot. Dit betekent dat het niet op toeval is
berust dat deze kinderen vaker/meer seksueel spelen met poppen. En dat dit dus een
marker is voor seksueel misbruik.
→ Probleem: in de praktijk lijkt dit niet echt op te gaan. Soms zijn kinderen gewoon
nieuwsgierig, of ze wel of niet seksueel gaan spelen met poppen hangt ook van de aard
van de individu af. Als er dan te snel wordt geconcludeerd dat dit samenhangt met
seksueel misbruik kunnen er ten onrechte mensen beschuldigd worden, dit gebeurde
bijvoorbeeld bij de Bolderkaraffaire.
2) Tekeningen: er zijn speciale tekeningen die gebruikt worden tijdens verhoren. Hierop
kunnen dingen worden aangegeven met bijvoorbeeld kruisjes. Op deze manier kunnen
kinderen makkelijker aangeven waar ze wel of niet zijn aangeraakt door de verdachte
persoon. Dit kan niet verward worden met nieuwsgierig zijn waardoor het
betrouwbaarder is om te gebruiken. Er moet echter wel worden uitgekeken dat het niet
teveel gebruikt wordt. Het moet echt alleen een middel zijn om dingen op te helderen en
te specificeren.
Undeutsch hypothese: deze gaat er vanuit dat een waar verhaal dat kinderen vertellen andere
kwaliteiten heeft dan een verhaal dat ze verzinnen.
Criteria based content analysis: dit wordt gebruikt om een echt verhaal van een verzonnen
verhaal te kunnen onderscheiden. Hier zijn enkele problemen bij:
- Het is meer een soort checklist van dingen die in een verzonnen verhaal voorkomen,
maar het is niet zo dat als er van 1 of 2 sprake is, het meteen verzonnen is.
- Het is leeftijd inadequaat. Jonge kinderen vertellen namelijk sowieso al veel minder
gedetailleerd en minder gestructureerd dan ouderen.
- Psychologen zijn truthbiased, zij gaan er vanuit dat het kind de waarheid vertelt.
Leugendetectie
Verdachten/getuigen kunnen om veel redenen liegen tijdens een verhoor: ze willen anderen
beschermen; ze willen zelf niet verdacht zijn; vanwege een familieruzie; uit wraak; omdat ze
ziekelijke leugenaars zijn.
Soms liegen opsporingsambtenaars ook. Dit is vaak omdat ze een fout hebben gemaakt die ze
willen ‘verstoppen’.
Sommige rechercheurs zijn ervan overtuigd dat ze geen hulp nodig hebben bij leugendetectie.
Ze zeggen dat ze zelf een ‘zesde zintuig’ hebben waardoor ze leugenaars kunnen herkennen. Dit
is natuurlijk volstrekt onzin. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat kunnen weten of iemand
liegt gewoon gebaseerd is op kans. Daarbij zijn verdachten/getuigen gewoon vreemden. Men
baseert het oordeel op non-verbaal gedrag en dit is geen bewijs. Soms baseren ze hun oordeel
ook op verschil in gedrag. Ze gaan dan kijken hoe de persoon zich gedraagt aan het begin van
Hoorcollege 7
Sigmund Freud: al zijn patiënten zijn slechter geworden. Niks van zijn publicaties zijn valide
voor enig wetenschappelijk onderzoek. Hij zegt dat traumatische herinneringen verdrongen
zijn. Ze zijn niet toegankelijk voor het normale bewustzijn.
Pierre Janet: hij stelt dat men na een traumatische ervaring gaat dissociëren. Dit kan niet
empirisch onderbouwd worden. Als reactie hierop onderzocht Williams de herinneringen van
kinderen die seksueel misbruikt zijn. 38% was de ervaring vergeten. Dit heeft onder andere te
maken met de vroege leeftijd waarop dit gebeurde. Wanneer erover gesproken wordt in het
gezin, blijft het een herinnering en wordt het niet vergeten.
Seksueel misbruik wordt vaak pas op latere leeftijd als traumatisch ervaren. Dit komt doordat
de jonge kinderen het op het moment zelf vaak nog niet doorhebben. Het besef dat er iets
gebeurt is dat niet hoort, komt pas later. Infantiele amnesie kan worden opgelost door actieve
herinnering.
Context reinstatement: een herinnering is vergeten, maar door de context of plaats wordt deze
week teruggevonden. Dit blijkt echter onmogelijk te zijn om terug te halen in therapeutische
sessies. Het gaat hier namelijk om de context die geldt als cue.
Men kan herinneringen hervinden door therapie:
- Suggestieve technieken
- Hypnose: dit valt onder regressietherapie. Er wordt in gedachten teruggegaan naar de
eventuele oorzaak van het probleem. Dit kan leiden tot pseudoherinneringen.
- Body memories: de geest weet het niet meer, maar het lichaam herinnert het zich nog
wel.
- Journalling: men gaat herlezen en zo wordt kennis steeds rijker.
Nederland heeft geen correcte definitie voor valse aangiftes. Er wordt namelijk puur naar de
feiten gekeken. In Nederland worden valse aangiftes niet goed bijgehouden, in Amerika gebeurt
dit wel.
Theorie van de gefabriceerde verkrachting
Een verklaring op basis van een herinnering verschilt altijd van een verklaring die verzonnen is.
- Leugenaars: mensen die niet vanuit een herinnering praten, praten zoals leugenaars
doen. Dit is bijvoorbeeld weinig gedetailleerd.
- Eigen ervaringen: onverlangde, maar gewenste seks gebeurt vrij vaak. Dit is beperkter in
tijd en met minder posities. Van mensen die niet de waarheid spreken, sluit het verhaal
vaak aan op bovengenoemde.
- Mentale representaties: verklaringen vanuit wat men ziet op tv en media.
, Hoorcollege 9 - Kinderen als getuigen & leugendetectie
Kinderverhoren
Bij het verhoor van kinderen worden vaak 2 soorten props gebruikt:
1) Poppen: deze zijn anatomisch correct. Er wordt gekeken of de kinderen op een seksuele
manier met deze poppen gaan spelen. Dit zou er dan op duiden dat het kind seksueel
misbruikt is. Het seksueel spelen met poppen komt bij misbruikte kinderen vaker voor
dan bij niet-misbruikte kinderen. Als je dit in een normaalverdeling zet is het verschil
tussen gemiddelden van deze twee groepen groot. Dit betekent dat het niet op toeval is
berust dat deze kinderen vaker/meer seksueel spelen met poppen. En dat dit dus een
marker is voor seksueel misbruik.
→ Probleem: in de praktijk lijkt dit niet echt op te gaan. Soms zijn kinderen gewoon
nieuwsgierig, of ze wel of niet seksueel gaan spelen met poppen hangt ook van de aard
van de individu af. Als er dan te snel wordt geconcludeerd dat dit samenhangt met
seksueel misbruik kunnen er ten onrechte mensen beschuldigd worden, dit gebeurde
bijvoorbeeld bij de Bolderkaraffaire.
2) Tekeningen: er zijn speciale tekeningen die gebruikt worden tijdens verhoren. Hierop
kunnen dingen worden aangegeven met bijvoorbeeld kruisjes. Op deze manier kunnen
kinderen makkelijker aangeven waar ze wel of niet zijn aangeraakt door de verdachte
persoon. Dit kan niet verward worden met nieuwsgierig zijn waardoor het
betrouwbaarder is om te gebruiken. Er moet echter wel worden uitgekeken dat het niet
teveel gebruikt wordt. Het moet echt alleen een middel zijn om dingen op te helderen en
te specificeren.
Undeutsch hypothese: deze gaat er vanuit dat een waar verhaal dat kinderen vertellen andere
kwaliteiten heeft dan een verhaal dat ze verzinnen.
Criteria based content analysis: dit wordt gebruikt om een echt verhaal van een verzonnen
verhaal te kunnen onderscheiden. Hier zijn enkele problemen bij:
- Het is meer een soort checklist van dingen die in een verzonnen verhaal voorkomen,
maar het is niet zo dat als er van 1 of 2 sprake is, het meteen verzonnen is.
- Het is leeftijd inadequaat. Jonge kinderen vertellen namelijk sowieso al veel minder
gedetailleerd en minder gestructureerd dan ouderen.
- Psychologen zijn truthbiased, zij gaan er vanuit dat het kind de waarheid vertelt.
Leugendetectie
Verdachten/getuigen kunnen om veel redenen liegen tijdens een verhoor: ze willen anderen
beschermen; ze willen zelf niet verdacht zijn; vanwege een familieruzie; uit wraak; omdat ze
ziekelijke leugenaars zijn.
Soms liegen opsporingsambtenaars ook. Dit is vaak omdat ze een fout hebben gemaakt die ze
willen ‘verstoppen’.
Sommige rechercheurs zijn ervan overtuigd dat ze geen hulp nodig hebben bij leugendetectie.
Ze zeggen dat ze zelf een ‘zesde zintuig’ hebben waardoor ze leugenaars kunnen herkennen. Dit
is natuurlijk volstrekt onzin. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat kunnen weten of iemand
liegt gewoon gebaseerd is op kans. Daarbij zijn verdachten/getuigen gewoon vreemden. Men
baseert het oordeel op non-verbaal gedrag en dit is geen bewijs. Soms baseren ze hun oordeel
ook op verschil in gedrag. Ze gaan dan kijken hoe de persoon zich gedraagt aan het begin van
