Probleem 3 Depressie
Hengeveld en van Balkom
DSM criteria:
A. Tenminste vijf van de volgende symptomen zijn bijna elke dag aanwezig geweest binnen
dezelfde periode van twee weken en zij weerspiegelen een verandering ten opzichte van het
eerste functioneren. Tenminste één van deze symptomen is: (1) depressieve stemming of
(2) verlies van interesse en plezier:
1. Depressieve stemming (prikkelbare stemming bij adolescenten of kinderen).
2. Duidelijke vermindering van interesse of plezier in alle of bijna alle activiteiten
(anhedonie).
3. Duidelijk gewichtsverlies of duidelijke gewichtstoename zonder dieet gevolgd te
hebben.
4. Insomnia of hypersomnia.
5. Psychomotorische agitatie of remming
6. Vermoeidheid of verlies van energie
7. Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of onterechte schuldgevoelens.
8. Verminderd vermogen tot nadenken of concentratie.
9. Terugkerende gedachten aan de dood, terugkerende suïcidegedachten zonder dat er
specifieke plannen gemaakt zijn of pogingen met specifiek plan.
B. Symptomen veroorzaken duidelijke distress of slecht functioneren op sociale relaties, werk
en andere belangrijke zaken.
C. Symptomen kunnen niet toegeschreven worden aan een stemmingsstoornis door middelen
of andere medische conditie.
Life-time prevalentie 15% voor depressieve stoornis en 6% voor dysthyme stoornis.
Twee keer zo vaak bij vrouwen. Kan op elke leeftijd beginnen. 40% eerste episode tussen 15 en 35.
Beloop: Lichte depressie korter dan 3 maanden (helft geneest spontaan). 25% blijft sommige
symptomen maanden of jaren behouden. Suïcide risico: 15% gehospitaliseerd met ernstige depressie
overlijd aan zelfmoord.
Omgevingsfactoren belangrijker dan erfelijkheid anders dan bipolaire stoornis.
Neurobiologische factoren: Verhoogde cortisoluitscheiding door bijnierschors en verminderde
gevoeligheid glucocorticoïdereceptorafwijkende stress reactie. Noradrenaline, dopamine en
serotonine betrokken. Verstoringen in klok (dag-nacht ritme) zorgt voor lichamelijke klachten.
Psychologische factoren: Mensen die sterk afhankelijk zijn van bevestiging, trauma’s in kindertijd of
scheiding van ouders, verwaarlozing, seksueel misbruik in kindertijd en verhoogde neuroticisme.
Antidepressiva (binnen 6 weken effectief): SSRI’s, SNRI’s en Benzodiazepine.
ECT (elektroconvulsieve therapie), Cognitieve gedragstherapie (CGT) en Interpersoonlijke
Psychotherapie (IPT)
Abramson et al (2002)
Hopelessness theorie (Abrahamson): negatieve cognitieve style en negatieve gebeurtenissen leiden
tot beeld van (1) stabilie en globale oorzaken (2) negatieve consequenties (3) negatieve zelf
kenmerken hopeloosheid symptomen van hopeloosheid depressie
Cognitieve producten/inhoud verschil met beck: zegt niets over processen en dat cognitie
verstoord is.
, Beck’s theorie: negatieve cognitieve schema’s/verstorende attitudes en negatieve gebeurtenissen
leiden tot cognitieve distortion (automatsiche gedachten) negatieve cognitieve triade
symptomen (niet-endogene) depressie
Ook cognitieve producten, maar nadruk op cognitieve processen data driven bij niet-
depressie, schema driven bij depressie: negeren positieve info en beïnvloed door negatieve
situationele info cognitie is verstoord (verschil met hopeloosheidtheorie)
Bewijs voor verklaringen uit beide theorieën (hopeloosheidtheorie iets meer): (1) depressie is
terugkerend (2) levensgebeurtenissen spelen rol in ontwikkeling depressie (3) verhoogde kans op
zelfmoord (4) veelvoorkomende stoornis (5) vooral hoog rond midden tot late adolescentie (6)
vrouwen 2 x zoveel en (7) depressie is heterogeen met meerde oorzaken.
Disner et al (2011)
Cognitieve depressie model van Beck: kwetsbaarheid en omgevingsfactoren zorgen voor negatieve
schema activatie dit leidt via biased aandacht en biased geheugen naar biased
verwerking/processing dit allemaal zorgt voor depressie symptomen
Aandachtsbias voor verdrietige stimuli door: verlaagde ventrolaterale prefrontale cortex
(VLPFC), verminderde dorsolaterale prefrontale cortex (DLPFC) en anterior cingulate cortex
(ACC) en verminderde superior parietal cortex.
Biased emotionele stimuli (processing) door: amygdala-hyperactiviteit, hypoactiviteit in de
DLPFC en blunted nucleus accumbens respons
Biased en ruminatieve gedachtes(processing) door: Aanhoudende amygdala, hippocampus
en subgenual cingulate cortex, verhoogde medial prefrontal cortex (MPFC) en veranderende
rostral ACC function.
Biased geheugen door: amygdala triggert bottom-up regulatie van de hippocampus,
caudate en Putamen depressieve recall zonder prefrontal top-down regio’s.
Ook verminderde serotonine bij schema activatie
Kho et al (2003)
Elektronconvulsieve therapie (ECT):
Bleek na een volledige kuur superieur te zijn vergeleken met andere behandelingen zoals
antidepressiva en gesimuleerde ECT.
Geen superieure effect na 2, 3 of 4 sessies werkt goed op korte termijn voor depressie
met psychose enig bewijs dat psychose een betere respons op ECT voorspelt
Geen bewijs voor psychose als moderator in de snelheid van actie
Geen bewijs gevonden voor een verschil in werkzaamheid van ECT tussen sine wave en brief
pulse stimulation.
Het funnel plot toonde de afwezigheid van publicatiebias. Er was geen overdrijving van de
effectgrootte in de lagere kwaliteitsproeven.
Pampallona et al (2004)
Onderzoek naar de relatie tussen therapietrouwheid (adherence to use/dropout/non-respons) van en
de effectiviteit van antidepressiva plus psychologische behandeling versus alleen
medicatiebehandelingen
Over het algemeen verbeterden patiënten die een gecombineerde behandeling ontvingen
aanzienlijk in vergelijking met patiënten die alleen met medicatie werden behandeld.
Er was geen significant verschil in de verdeling van dropouts en nonresponders tussen de
twee behandelingen.
Hengeveld en van Balkom
DSM criteria:
A. Tenminste vijf van de volgende symptomen zijn bijna elke dag aanwezig geweest binnen
dezelfde periode van twee weken en zij weerspiegelen een verandering ten opzichte van het
eerste functioneren. Tenminste één van deze symptomen is: (1) depressieve stemming of
(2) verlies van interesse en plezier:
1. Depressieve stemming (prikkelbare stemming bij adolescenten of kinderen).
2. Duidelijke vermindering van interesse of plezier in alle of bijna alle activiteiten
(anhedonie).
3. Duidelijk gewichtsverlies of duidelijke gewichtstoename zonder dieet gevolgd te
hebben.
4. Insomnia of hypersomnia.
5. Psychomotorische agitatie of remming
6. Vermoeidheid of verlies van energie
7. Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of onterechte schuldgevoelens.
8. Verminderd vermogen tot nadenken of concentratie.
9. Terugkerende gedachten aan de dood, terugkerende suïcidegedachten zonder dat er
specifieke plannen gemaakt zijn of pogingen met specifiek plan.
B. Symptomen veroorzaken duidelijke distress of slecht functioneren op sociale relaties, werk
en andere belangrijke zaken.
C. Symptomen kunnen niet toegeschreven worden aan een stemmingsstoornis door middelen
of andere medische conditie.
Life-time prevalentie 15% voor depressieve stoornis en 6% voor dysthyme stoornis.
Twee keer zo vaak bij vrouwen. Kan op elke leeftijd beginnen. 40% eerste episode tussen 15 en 35.
Beloop: Lichte depressie korter dan 3 maanden (helft geneest spontaan). 25% blijft sommige
symptomen maanden of jaren behouden. Suïcide risico: 15% gehospitaliseerd met ernstige depressie
overlijd aan zelfmoord.
Omgevingsfactoren belangrijker dan erfelijkheid anders dan bipolaire stoornis.
Neurobiologische factoren: Verhoogde cortisoluitscheiding door bijnierschors en verminderde
gevoeligheid glucocorticoïdereceptorafwijkende stress reactie. Noradrenaline, dopamine en
serotonine betrokken. Verstoringen in klok (dag-nacht ritme) zorgt voor lichamelijke klachten.
Psychologische factoren: Mensen die sterk afhankelijk zijn van bevestiging, trauma’s in kindertijd of
scheiding van ouders, verwaarlozing, seksueel misbruik in kindertijd en verhoogde neuroticisme.
Antidepressiva (binnen 6 weken effectief): SSRI’s, SNRI’s en Benzodiazepine.
ECT (elektroconvulsieve therapie), Cognitieve gedragstherapie (CGT) en Interpersoonlijke
Psychotherapie (IPT)
Abramson et al (2002)
Hopelessness theorie (Abrahamson): negatieve cognitieve style en negatieve gebeurtenissen leiden
tot beeld van (1) stabilie en globale oorzaken (2) negatieve consequenties (3) negatieve zelf
kenmerken hopeloosheid symptomen van hopeloosheid depressie
Cognitieve producten/inhoud verschil met beck: zegt niets over processen en dat cognitie
verstoord is.
, Beck’s theorie: negatieve cognitieve schema’s/verstorende attitudes en negatieve gebeurtenissen
leiden tot cognitieve distortion (automatsiche gedachten) negatieve cognitieve triade
symptomen (niet-endogene) depressie
Ook cognitieve producten, maar nadruk op cognitieve processen data driven bij niet-
depressie, schema driven bij depressie: negeren positieve info en beïnvloed door negatieve
situationele info cognitie is verstoord (verschil met hopeloosheidtheorie)
Bewijs voor verklaringen uit beide theorieën (hopeloosheidtheorie iets meer): (1) depressie is
terugkerend (2) levensgebeurtenissen spelen rol in ontwikkeling depressie (3) verhoogde kans op
zelfmoord (4) veelvoorkomende stoornis (5) vooral hoog rond midden tot late adolescentie (6)
vrouwen 2 x zoveel en (7) depressie is heterogeen met meerde oorzaken.
Disner et al (2011)
Cognitieve depressie model van Beck: kwetsbaarheid en omgevingsfactoren zorgen voor negatieve
schema activatie dit leidt via biased aandacht en biased geheugen naar biased
verwerking/processing dit allemaal zorgt voor depressie symptomen
Aandachtsbias voor verdrietige stimuli door: verlaagde ventrolaterale prefrontale cortex
(VLPFC), verminderde dorsolaterale prefrontale cortex (DLPFC) en anterior cingulate cortex
(ACC) en verminderde superior parietal cortex.
Biased emotionele stimuli (processing) door: amygdala-hyperactiviteit, hypoactiviteit in de
DLPFC en blunted nucleus accumbens respons
Biased en ruminatieve gedachtes(processing) door: Aanhoudende amygdala, hippocampus
en subgenual cingulate cortex, verhoogde medial prefrontal cortex (MPFC) en veranderende
rostral ACC function.
Biased geheugen door: amygdala triggert bottom-up regulatie van de hippocampus,
caudate en Putamen depressieve recall zonder prefrontal top-down regio’s.
Ook verminderde serotonine bij schema activatie
Kho et al (2003)
Elektronconvulsieve therapie (ECT):
Bleek na een volledige kuur superieur te zijn vergeleken met andere behandelingen zoals
antidepressiva en gesimuleerde ECT.
Geen superieure effect na 2, 3 of 4 sessies werkt goed op korte termijn voor depressie
met psychose enig bewijs dat psychose een betere respons op ECT voorspelt
Geen bewijs voor psychose als moderator in de snelheid van actie
Geen bewijs gevonden voor een verschil in werkzaamheid van ECT tussen sine wave en brief
pulse stimulation.
Het funnel plot toonde de afwezigheid van publicatiebias. Er was geen overdrijving van de
effectgrootte in de lagere kwaliteitsproeven.
Pampallona et al (2004)
Onderzoek naar de relatie tussen therapietrouwheid (adherence to use/dropout/non-respons) van en
de effectiviteit van antidepressiva plus psychologische behandeling versus alleen
medicatiebehandelingen
Over het algemeen verbeterden patiënten die een gecombineerde behandeling ontvingen
aanzienlijk in vergelijking met patiënten die alleen met medicatie werden behandeld.
Er was geen significant verschil in de verdeling van dropouts en nonresponders tussen de
twee behandelingen.
