Samenvatting economie domein D

Domein D Markt (lesbrief vervoer en markt & overheid)
Leerdoelen bij dit domein

Vraag en aanbod

Je kan in contexten herkennen en toepassen:

 de wijze waarop consumenten een maximaal verschil nastreven tussen de te
betalen prijs en de betalingsbereidheid (de prijs die de consument maximaal
bereid is te betalen);
 marktevenwicht (evenwichtsprijs en evenwichtshoeveelheid) dat ontstaat als
vraag en aanbod aan elkaar gelijk zijn;
 omzet als de vermenigvuldiging van prijs met hoeveelheid (afzet);
 factoren waardoor de vraag- en/of aanbodcurve kunnen veranderen;
 het vraaggedrag van consumenten bij prijsveranderingen en
inkomensveranderingen, alsmede hoe dit
in prijselasticiteit en inkomenselasticiteit tot uitdrukking komt;
 effecten van substitutie en complementariteit van goederen op het
koopgedrag van consumenten;
 het verband tussen de aard van normale, inferieure en luxe goederen en de
hoogte van de prijselasticiteit en/of de inkomenselasticiteit;
 marginale kosten en marginale opbrengsten in relatie
tot winstvraagstukken (Maximale winst is er als MO = MK);
 winstgevende / verliesgevende uitbreiding van productie, wanneer de
marginale kosten lager / hoger zijn dan de marginale opbrengsten.

Toetreding

Je kan in contexten herkennen en toepassen:

 de onderverdeling van totale kosten in vaste kosten en variabele kosten;
 winst voor een producent indien de totale opbrengsten hoger zijn dan de totale
kosten;
 het break even punt (totale opbrengsten = totale kosten) als belangrijk
omslagpunt bij de afweging om wel of niet toe te treden tot een markt.

Marktvormen en de prijsafzetlijn: wat is de prijs afzetlijn en hoe loopt de
prijsafzetlijn per marktvorm?

Marktstructuur

Je kan in contexten herkennen en toepassen:

 maximale (totale) winst en de wijze waarop producenten hiernaar streven in
een markt van volkomen concurrentie;
 maximale (totale) winst en de wijze waarop een producent hiernaar streeft als
sprake is van een monopoliepositie;




1

,  maximale (totale) winst en de wijze waarop producenten hiernaar streven in
een markt van monopolistische concurrentie;
 maximale (totale) winst en de wijze waarop producenten hiernaar streven naar
als er sprake is van een oligopolie;
 prijsdiscriminatie als een vorm van prijsbeleid waarmee een monopolist een
deel van het totale consumentensurplus kan afromen.

Welvaart en economische politiek

Je kan in contexten herkennen en toepassen:

 de wijze waarop consumenten en producenten streven naar een maximaal
consumentensurplus (het verschil tussen de betalingsbereidheid en de te
betalen prijs) respectievelijk producentensurplus (het verschil tussen de
ontvangen prijs en de minimale prijs waartegen men het goed wil aanbieden);
 inefficiënte uitkomsten die het gevolg zijn van het mechanisme van vraag en
aanbod;
 het ingrijpen van de overheid met behulp van prijsregulering: minimumprijzen
en maximumprijzen;
 het bewaken en eventueel ingrijpen door de overheid met behulp van
toezichthouders op verschillende markten (voorbeeld van een toezichthouder:
de AFM);
 effecten van octrooien en patenten op marktgedrag en marktresultaat.




2

, Uitlegfilmpje vraag en aanbod algemeen (intro)

- https://www.youtube.com/watch?v=EKXX1djltEE



Markten in het algemeen (begripen)
 Markt: het samenkomen van vraag (kopers) en aanbod (verkopers)
waarbij een verkoopprijs tot stand komt van een goed of dienst
 Concrete markt: kopers en verkopers fysiek aanwezig op een geografisch
aanwijsbare plaats Voorbeeld: supermarkt, veemarkt, rommelmarkt
 Abstracte markt: geen duidelijke fysieke ontmoetingsplaats Voorbeeld:
wereldwijde cacaomarkt, huizenmarkt, valutamarkt
 Wanneer een product op de markt gekocht wordt, krijgt de koper in ruil
voor de betaling het eigendomsrecht over een goed of dienst.
De vraagkant van een markt (voor goederen en diensten)
 Vraag: omvat alle personen die een goed of dienst willen aanschaffen
 Betalingsbereidheid: de hoogste prijs die een vrager zou willen geven
voor een goed of dienst
 Consumentensurplus: verschil tussen de betalingsbereidheid en de
(evenwichts)prijs die consumenten uiteindelijk op de markt betalen
Consumenten streven naar surplusmaximalisatie à dat betekent dat het
verschil tussen de individuele betalingsbereidheid en de prijs zo groot
mogelijk moet zijn.
De vraaglijn
Vraagcurve: opsomming van alle betalingsbereidheden van consumenten, loopt per
definitie naar beneden (hoe hoger de prijs, hoe lager de gevraagde hoeveelheid en
andersom ook)




3