Probleem 4.1 en 4.2
DSM V: sexual dysfunctions
Seksuele disfuncties: een groot heterogene stoornissen die typisch gekarakteriseerd worden
door klinische significante verstoringen in een persoon zijn mogelijkheid om seksueel te
reageren of om geen seksueel plezier te ervaren. Er kunnen zich meerder seksuele
disfuncties tegelijk voordoen.
Lifelong: een seksueel probleem dat zich voordoet vanaf de eerste seksuele ervaring.
Acquired: seksuele stoornissen die zich ontwikkelen na een periode van relatief normaal
seksueel functioneren.
Generalized: seksuele moeilijkheden die niet gelimiteerd zijn aan bepaalde types van
stimulatie, situatie of partners.
Situational: seksuele moeilijkheden die alleen voorkomen bij bepaalde types van stimulatie,
situatie of partners.
Factoren die belangrijk zijn om rekening mee te houden: partner, relatie, individuele
kwetsbaarheid, psychiatrische comorbiditeit, cultuur of religie en medicatie.
Delayed ejaculation
Diagnosticeerbare criteria delayed ejaculation
A. Een van de volgende symptomen moet ervaren worden in bijna alle of alle situaties
(ongeveer 75-100%) bij seksuele activiteit met een partner en zonder dat de partner dit
wenst:
1. Verlate ejaculatie
2. Niet frequentie ejaculatie of absentie van ejaculatie
B. De symptomen van criteria A hebben een minimum duur van ongeveer 6 maanden
C. De symptomen van criteria A zorgen voor significante distress voor het individu
D. De symptomen van criteria A worden niet beter verklaard door een niet-seksuele mentale
stoornis, consequentie van stress in de relatie of andere significante stressoren en is niet toe
te schrijven aan de effecten van middelen/medicatie of andere medische condities
Specificeren wanneer:
Lifelong: de verstoring bestaat sinds dat het individu seksueel actief werd
Acquired: de verstoring begon na een periode van relatief normaal seksueel functioneren
Specificeren wanneer:
Generalized: niet gelimiteerd aan bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Situational: komt alleen voor bij bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Specificeren huidige hevigheid:
Mild: bewijs van milde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Gemiddeld: bewijs van gemiddelde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Hevig: bewijs van hevige of extreme distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Diagnosticerende kenmerken: belangrijkste kenmerk is criteria A. Er is geen tijdsframe voor
een verlate ejaculatie, meestal is het niet-aanvaardbaar lang.
,Geassocieerde kenmerken aanvullend op de diagnose: het bereiken van een orgasme bij de
man en de partner duurt lang en kost heel veel moeite. Sommige mannen vermijden door de
symptomen seksuele activiteit.
Prevalentie: niet duidelijk door gebrek aan definitie van het syndroom, maar het zou
voorkomen in minder dan 1% van de mannen.
Ontwikkeling en course: hangt af van de diagnose (lifelong of acquired). Zou redelijk stabiel
blijven tot ongeveer 50 jaar, daarna wordt ejaculeren makkelijker.
Risico en voorspellende factoren:
Genetica en fysiek: leeftijd gerelateerd verlies van seksuele steroïde uitscheiding en
snel-geleidende perifere sensorische zenuwen zouden geassocieerd kunnen zijn met
verlate ejaculatie van mannen ouder dan 50 jaar.
Cultuur gerelateerde diagnosticeerbare kwesties: verschilt over cultuur en lang. Komt het
vaakste voor in Aziatische populaties.
Functionele gevolgen van verlate ejaculatie: zou kunnen zorgen voor moeilijkheden met
conceptie. Vaak wordt het geassocieerd met psychologische distress in de man of in de man
en de partner.
Differentiële diagnose:
Andere medische conditie: verlate ejaculatie zou kunnen komen door ziekte of
handicappen.
Substantie/medicatie gebruik: sommige medicatie of substanties kunnen hier ook
voor zorgen.
Disfunctionering met orgasme: kijken naar waar de verlating vandaan komt, bij de
ejaculatie of bij het orgasme.
Comorbiditeit: zou vaker voorkomen bij hevige vormen van MDD.
Erectile disorder
Diagnosticeerbare criteria Erectile disorder
A. Ten minste een van de volgende symptomen moet ervaren worden in bijna alle of alle
situaties (ongeveer 75-100%) bij seksuele activiteit met een partner en zonder dat de partner
dit wenst:
1. Moeilijkheden in het verkrijgen van een erectie tijdens seksuele activiteit
2. Moeilijkheden van het behouden van een erectie tot het voltooien van seksuele activiteit
3. Vermindering van erectiele stijfheid
B. De symptomen van criteria A hebben een minimum duur van ongeveer 6 maanden
C. De symptomen van criteria A zorgen voor significante distress voor het individu
D. De symptomen van criteria A worden niet beter verklaard door een niet-seksuele mentale
stoornis, consequentie van stress in de relatie of andere significante stressoren en is niet toe
te schrijven aan de effecten van middelen/medicatie of andere medische condities
Specificeren wanneer:
Lifelong: de verstoring bestaat sinds dat het individu seksueel actief werd
Acquired: de verstoring begon na een periode van relatief normaal seksueel functioneren
Specificeren wanneer:
Generalized: niet gelimiteerd aan bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Situational: komt alleen voor bij bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Specificeren huidige hevigheid:
Mild: bewijs van milde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
, Gemiddeld: bewijs van gemiddelde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Hevig: bewijs van hevige of extreme distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Diagnosticeerbare kenmerken: belangrijkste kenmerk is criteria A.
Geassocieerde kenmerken aanvullend op de diagnose: vaak hebben mannen hiernaast een
laag zelfvertrouwen en minder gevoel van mannelijkheid en soms een depressief gevoel.
Angst of vermijding van seksuele activiteit komt vaak voor, net als verminderde seksuele
tevredenheid en verminderd seksueel verlangen in de partner.
Prevalentie: komt vaker voor bij mannen over de 50 jaar. Ongeveer 13-21% van de mannen
tussen 40-80 jaar ervaren het en ongeveer 2% van de mannen jonger dan 40-50 jaar. 40-50%
van mannen ouder dan 60-70% hebben er last van.
Ontwikkeling en course: erectiele disfunctionering bij de eerste seksuele activiteit kan
komen door seks met een onbekende partner, drugs of alcohol, het niet willen van seks of
druk van leeftijdsgenoten. Dit zou soms spontaan overgaan, maar soms ook niet. Acquired
erectiele disfunctionering is vaak geassocieerd met biologische factoren en is vaak blijvend.
Lifelong erectiele disfunctionering zou makkelijker te behandelen zijn.
Risico en voorspellende factoren:
Temperament: neurotische persoonlijkheid bij studenten en onderdanige
persoonlijkheidseigenschappen bij mannen van 40 jaar en ouder. Soms komen
gebreken in cognitieve verwerking van emoties voor (alexithymia). Het komt ook
vaker voor bij mannen met depressie en PTSS.
Course veranderaars: risicofactoren zouden roken van tabak, leeftijd, gebrek aan
fysieke beweging, diabetes en verminderd verlangen zijn.
Cultuur gerelateerde diagnosticerende kwesties: klachten zijn in verschillende landen
gevonden, niet duidelijk of dit met cultuur te maken heeft.
Diagnosticerende markers: kan kijken naar leeftijd, comorbide medische problemen en
klinische presentatie.
Functionele consequenties: kan vruchtbaarheid in de weg staan en kan zorgen voor
interpersoonlijke distress. Angst of vermijding voor seksuele activiteit kan in de weg staan
van intieme relaties.
Differentiële diagnoses:
Niet-seksuele mentale stoornissen: associatie met MDD.
Normale erectiele functionering: kijken of mannen niet te hoge verwachtingen van
zichzelf hebben en dat er geen stoornis aanwezig is.
Substantie/medicatie gebruik: kijken wanneer de disfunctionering begon en kijken
of de disfunctionering stopt als je stopt met de substantie of medicatie.
Andere medische conditie: als er een medische oorzaak is voor de erectile
problemen krijgen ze de diagnose niet. Vaak is er hier moeilijk onderscheid in te
maken.
Andere seksuele disfunctionering: kan zich samen voordoen met vroege ejaculatie
en hypoactive sexual desire disorder.
Comorbiditeit: kan samengaan met andere seksuele diagnoses en angst en depressie. Ook
samengaan met ziektes die interfereren met vasculaire, neurologische of endocriene
functionering.
Female orgasmic disorder
DSM V: sexual dysfunctions
Seksuele disfuncties: een groot heterogene stoornissen die typisch gekarakteriseerd worden
door klinische significante verstoringen in een persoon zijn mogelijkheid om seksueel te
reageren of om geen seksueel plezier te ervaren. Er kunnen zich meerder seksuele
disfuncties tegelijk voordoen.
Lifelong: een seksueel probleem dat zich voordoet vanaf de eerste seksuele ervaring.
Acquired: seksuele stoornissen die zich ontwikkelen na een periode van relatief normaal
seksueel functioneren.
Generalized: seksuele moeilijkheden die niet gelimiteerd zijn aan bepaalde types van
stimulatie, situatie of partners.
Situational: seksuele moeilijkheden die alleen voorkomen bij bepaalde types van stimulatie,
situatie of partners.
Factoren die belangrijk zijn om rekening mee te houden: partner, relatie, individuele
kwetsbaarheid, psychiatrische comorbiditeit, cultuur of religie en medicatie.
Delayed ejaculation
Diagnosticeerbare criteria delayed ejaculation
A. Een van de volgende symptomen moet ervaren worden in bijna alle of alle situaties
(ongeveer 75-100%) bij seksuele activiteit met een partner en zonder dat de partner dit
wenst:
1. Verlate ejaculatie
2. Niet frequentie ejaculatie of absentie van ejaculatie
B. De symptomen van criteria A hebben een minimum duur van ongeveer 6 maanden
C. De symptomen van criteria A zorgen voor significante distress voor het individu
D. De symptomen van criteria A worden niet beter verklaard door een niet-seksuele mentale
stoornis, consequentie van stress in de relatie of andere significante stressoren en is niet toe
te schrijven aan de effecten van middelen/medicatie of andere medische condities
Specificeren wanneer:
Lifelong: de verstoring bestaat sinds dat het individu seksueel actief werd
Acquired: de verstoring begon na een periode van relatief normaal seksueel functioneren
Specificeren wanneer:
Generalized: niet gelimiteerd aan bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Situational: komt alleen voor bij bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Specificeren huidige hevigheid:
Mild: bewijs van milde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Gemiddeld: bewijs van gemiddelde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Hevig: bewijs van hevige of extreme distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Diagnosticerende kenmerken: belangrijkste kenmerk is criteria A. Er is geen tijdsframe voor
een verlate ejaculatie, meestal is het niet-aanvaardbaar lang.
,Geassocieerde kenmerken aanvullend op de diagnose: het bereiken van een orgasme bij de
man en de partner duurt lang en kost heel veel moeite. Sommige mannen vermijden door de
symptomen seksuele activiteit.
Prevalentie: niet duidelijk door gebrek aan definitie van het syndroom, maar het zou
voorkomen in minder dan 1% van de mannen.
Ontwikkeling en course: hangt af van de diagnose (lifelong of acquired). Zou redelijk stabiel
blijven tot ongeveer 50 jaar, daarna wordt ejaculeren makkelijker.
Risico en voorspellende factoren:
Genetica en fysiek: leeftijd gerelateerd verlies van seksuele steroïde uitscheiding en
snel-geleidende perifere sensorische zenuwen zouden geassocieerd kunnen zijn met
verlate ejaculatie van mannen ouder dan 50 jaar.
Cultuur gerelateerde diagnosticeerbare kwesties: verschilt over cultuur en lang. Komt het
vaakste voor in Aziatische populaties.
Functionele gevolgen van verlate ejaculatie: zou kunnen zorgen voor moeilijkheden met
conceptie. Vaak wordt het geassocieerd met psychologische distress in de man of in de man
en de partner.
Differentiële diagnose:
Andere medische conditie: verlate ejaculatie zou kunnen komen door ziekte of
handicappen.
Substantie/medicatie gebruik: sommige medicatie of substanties kunnen hier ook
voor zorgen.
Disfunctionering met orgasme: kijken naar waar de verlating vandaan komt, bij de
ejaculatie of bij het orgasme.
Comorbiditeit: zou vaker voorkomen bij hevige vormen van MDD.
Erectile disorder
Diagnosticeerbare criteria Erectile disorder
A. Ten minste een van de volgende symptomen moet ervaren worden in bijna alle of alle
situaties (ongeveer 75-100%) bij seksuele activiteit met een partner en zonder dat de partner
dit wenst:
1. Moeilijkheden in het verkrijgen van een erectie tijdens seksuele activiteit
2. Moeilijkheden van het behouden van een erectie tot het voltooien van seksuele activiteit
3. Vermindering van erectiele stijfheid
B. De symptomen van criteria A hebben een minimum duur van ongeveer 6 maanden
C. De symptomen van criteria A zorgen voor significante distress voor het individu
D. De symptomen van criteria A worden niet beter verklaard door een niet-seksuele mentale
stoornis, consequentie van stress in de relatie of andere significante stressoren en is niet toe
te schrijven aan de effecten van middelen/medicatie of andere medische condities
Specificeren wanneer:
Lifelong: de verstoring bestaat sinds dat het individu seksueel actief werd
Acquired: de verstoring begon na een periode van relatief normaal seksueel functioneren
Specificeren wanneer:
Generalized: niet gelimiteerd aan bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Situational: komt alleen voor bij bepaalde types stimulatie, situatie of partners
Specificeren huidige hevigheid:
Mild: bewijs van milde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
, Gemiddeld: bewijs van gemiddelde distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Hevig: bewijs van hevige of extreme distress als gevolg van de symptomen van criteria A
Diagnosticeerbare kenmerken: belangrijkste kenmerk is criteria A.
Geassocieerde kenmerken aanvullend op de diagnose: vaak hebben mannen hiernaast een
laag zelfvertrouwen en minder gevoel van mannelijkheid en soms een depressief gevoel.
Angst of vermijding van seksuele activiteit komt vaak voor, net als verminderde seksuele
tevredenheid en verminderd seksueel verlangen in de partner.
Prevalentie: komt vaker voor bij mannen over de 50 jaar. Ongeveer 13-21% van de mannen
tussen 40-80 jaar ervaren het en ongeveer 2% van de mannen jonger dan 40-50 jaar. 40-50%
van mannen ouder dan 60-70% hebben er last van.
Ontwikkeling en course: erectiele disfunctionering bij de eerste seksuele activiteit kan
komen door seks met een onbekende partner, drugs of alcohol, het niet willen van seks of
druk van leeftijdsgenoten. Dit zou soms spontaan overgaan, maar soms ook niet. Acquired
erectiele disfunctionering is vaak geassocieerd met biologische factoren en is vaak blijvend.
Lifelong erectiele disfunctionering zou makkelijker te behandelen zijn.
Risico en voorspellende factoren:
Temperament: neurotische persoonlijkheid bij studenten en onderdanige
persoonlijkheidseigenschappen bij mannen van 40 jaar en ouder. Soms komen
gebreken in cognitieve verwerking van emoties voor (alexithymia). Het komt ook
vaker voor bij mannen met depressie en PTSS.
Course veranderaars: risicofactoren zouden roken van tabak, leeftijd, gebrek aan
fysieke beweging, diabetes en verminderd verlangen zijn.
Cultuur gerelateerde diagnosticerende kwesties: klachten zijn in verschillende landen
gevonden, niet duidelijk of dit met cultuur te maken heeft.
Diagnosticerende markers: kan kijken naar leeftijd, comorbide medische problemen en
klinische presentatie.
Functionele consequenties: kan vruchtbaarheid in de weg staan en kan zorgen voor
interpersoonlijke distress. Angst of vermijding voor seksuele activiteit kan in de weg staan
van intieme relaties.
Differentiële diagnoses:
Niet-seksuele mentale stoornissen: associatie met MDD.
Normale erectiele functionering: kijken of mannen niet te hoge verwachtingen van
zichzelf hebben en dat er geen stoornis aanwezig is.
Substantie/medicatie gebruik: kijken wanneer de disfunctionering begon en kijken
of de disfunctionering stopt als je stopt met de substantie of medicatie.
Andere medische conditie: als er een medische oorzaak is voor de erectile
problemen krijgen ze de diagnose niet. Vaak is er hier moeilijk onderscheid in te
maken.
Andere seksuele disfunctionering: kan zich samen voordoen met vroege ejaculatie
en hypoactive sexual desire disorder.
Comorbiditeit: kan samengaan met andere seksuele diagnoses en angst en depressie. Ook
samengaan met ziektes die interfereren met vasculaire, neurologische of endocriene
functionering.
Female orgasmic disorder
