De tweedeling in de omgang, verdacht of Psychiatrisch
patiënt?
Een onderzoek naar de omgang en mogelijke verbeteringen van arrestantenbewaarders met
‘verwarde’ verdachten.
Auteur: Tessa Jongerius
Studentennummer: 994630746
School: Hogeschool NTI
Studie: Toegepaste Psychologie
Plaats: Utrecht & Amsterdam
Praktijkbegeleider: Bert Jan Kreulen
Organisatie: Nationale Politie, Eenheid Amsterdam
Dit document bevat vertrouwelijke informatie
Alle rechten voorbehouden. Niets mag worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van de auteur.
1
,Scriptie onderzoek binnen de Nationale Politie, Eenheid Amsterdam
Auteur: T.M. Jongerius
Voorwoord
2
,Voor u ligt een onderzoek die gaat over de omgang tussen arrestantenbewaarders en verwarde
verdachten. Het onderzoek is voor deze scriptie uitgevoerd binnen het cellencomplex Centrum
Amsterdam van de Nationale politie. De scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de
opleiding Toegepaste Psychologie aan Hogeschool NTI te Leiden. De opdracht is van Bert-Jan
Kreulen, welke werkzaam is binnen de afdeling Politie Professie (PP) van de staf van de Eenheid
Amsterdam.
Allereerst ben ik ontzettend trots, blij en vereerd dat ik dit onderzoek heb mogen doen. Ik denk dat ik
niet in woorden kan beschrijven hoeveel ik heb geleerd over mezelf, onderzoek doen, schrijven en
algemeen gezien ook over de politie. Ik ben aan dit onderzoek begonnen in het jaar 2017, en in
ditzelfde jaar verloor ik mijn moeder en relatie, moest ik verhuizen en werkte ik veel en achteraf echt
teveel. Hier zat ik voor mijn gevoel soms onder aan de ladder. Dit onderzoek is door deze periode
heen, mijn lichtpuntje geweest. Ik beleefde zoveel plezier in het observeren en het lezen van alle
onderzoeken door het onderwerp dat ik ondanks mijn gevoel, wel een doel had. En het hebben van
een doel deed mij onder andere, langzaam maar zeker weer omhoog klimmen in dezelfde ladder.
Door hard aan mezelf te werken heb ik met een doel voor ogen, mezelf weer terug gevonden en ben
ik enthousiast voor alles wat op mijn pad zal komen.
Samen met mijn begeleider, Bert-Jan Kreulen, heb ik de onderzoeksvraag voor deze scriptie
geformuleerd. Het onderzoek was tijdrovend en complex. Na uitvoerig kwalitatief onderzoek heb ik de
centrale onderzoeksvraag kunnen beantwoorden. Tijdens dit onderzoek stond mijn begeleider Bert-
Jan altijd voor mij klaar als ik hierom vroeg. Hij heeft steeds mijn vragen beantwoord en mij op een
positieve manier toegesproken als ik door de bomen het bos niet meer zag. Bij deze wil ik hem in het
bijzonder daarvoor bedanken. Ik heb de samenwerking en begeleiding als prettig, professioneel en
interessant ervaren. Daarnaast wil ik alle arrestantenbewaarders en speciaal de respondenten binnen
de politie bedanken die mee hebben gewerkt aan dit onderzoek. Zij hebben mij erg welkom laten
voelen binnen de politiecultuur. Zonder hun medewerking had ik dit onderzoek nooit kunnen voltooien.
Bovendien een dank uiting naar mijn scriptieadviseur Mariska Verduijn die mij halverwege het
onderzoek inhoudelijk geadviseerd heeft maar daarnaast ook gestimuleerd en gecomplimenteerd
heeft. Ook wil ik mijn vrienden en familie bedanken. Het was een pittige tijd waarin ik veel heb gehad
aan de steun en motiverende woorden die zij mij hebben gegeven. Vooral bedankt voor jullie
uitgesproken vertrouwen in mij als ik die even niet meer had. Tot slot bedank ik in het bijzonder Ton
van Kesteren voor zijn vertrouwen in mij en mijn vader Hans Jongerius voor zijn geduld.
Mijn scriptie is geschreven voor de Nationale politie, afdeling arrestantenzorg Amsterdam. De
doelgroep binnen mijn scriptie zijn arrestantenbewaarders. Ik verwacht dat dit onderzoek voldoende
aanleiding biedt om de ernst van dit probleem aan te duiden. Dit, om vervolgens verbeteringen door te
kunnen voeren met betrekking tot de omgang met verwarde verdachten.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Tessa Jongerius
Utrecht, 18 november 2018
3
, Samenvatting
De politie krijgt steeds vaker te maken met meldingen omtrent verwarde personen. Het kan gezien
deze meldingen bijvoorbeeld gaan om verwarde personen die overlast geven, hulpverlening nodig
hebben of zich gevaarlijk of strafbaar gedragen. Indien een verward persoon zich strafbaar gedraagt,
dus een strafbaar feit pleegt, wordt ook wel gesproken van een verwarde verdachte.
Als een verwarde verdachte wordt aangehouden, wordt hij/zij vervoerd naar een cellencomplex tenzij
er sprake is van een crisissituatie. In dat geval dient de verdachte binnen de Geestelijke
Gezondheidszorg geholpen te worden. Echter is een crisissituatie volgens onderzoek maar zelden het
geval en gaat de verdachte dus veelal naar de politiecel in een cellencomplex waar zij opgevangen en
verzorgd wordt door arrestantenbewaarders. Vanuit hier is echter volgens onderzoek de politiecel niet
goed ingericht om personen met verward gedrag meerdere uren in te sluiten en zijn daarnaast
arrestantenbewaarders niet opgeleid om met verward gedrag om te gaan.
Verwarde verdachten worden binnen het registratiesysteem van de politie als verdachte of als verward
persoon geregistreerd en niet als beiden. Verwarde verdachten zijn dus een niet (h)erkende groep
mensen die door het registratiesysteem en onjuiste herkenning van de verwardheid door kennistekort
niet altijd de juiste hulp of behandeling krijgen die zij wel nodig hebben. Met andere woorden is de
behandeling niet persoonsgericht. Er is tot op heden weinig tot niets inhoudelijk bekend over deze
groep, net als niet bekend is hoe met deze groep omgegaan wordt. Om deze reden richt dit onderzoek
zich specifiek op deze groep.
Dit onderzoek heeft plaatsgevonden binnen de Nationale politie, eenheid Amsterdam binnen het
cellencomplex Centrum Amsterdam. In dit onderzoek is nagegaan hoe arrestantenbewaarders
omgaan met verwarde verdachten. Hiervoor is de volgende probleemstelling opgesteld: Hoe gaan
arrestantenbewaarders van cellencomplex Centrum Amsterdam om met “verwarde” verdachten en
hoe kan deze omgang worden verbeterd? Het betreft een kwalitatief, exploratief onderzoek waar door
middel van literatuuronderzoek, observaties en een interview antwoordt wordt gegeven aan de
probleemstelling. Dit geeft aanleiding tot een beeld van de omgang en verbeteringen binnen de
arrestantenverzorging.
Er is in huidige onderzoeken allereerst kennis verkregen omtrent de problemen die verwarde
verdachten met zich mee kunnen brengen. Hier is onder andere uitgekomen dat het niet juist
herkennen van verward gedrag ligt in het tekort van kennis rondom verwardheid en dit conflicten en
daardoor problemen in de omgang kan geven zoals stigmatisering, agressie en geweld. Vervolgens is
door literatuuronderzoek kennis verkregen in de handvatten die de omgang met verwarde verdachten
en arrestantenbewaarders zouden kunnen verbeteren. Hieruit bleek een persoonsgerichte aanpak
belangrijk om beter, gerichter en effectiever om te gaan met verwarde verdachten. Ook kwam uit de
literatuur dat aandacht besteden aan de eerste vijf minuten van het contact belangrijk is om eventuele
crisissituaties te verminderen of voorkomen. Door middel van verschillende trainingen in het eigen
handelingsperspectief, emotieregulatie en kennis worden hier verschillende handvatten aangedragen
om de omgang te beteren.
Omdat de onderzoeksvraag gaat over een omgang tussen mensen, is voor dit onderzoek 10 maanden
lang, twee diensten per week, observatieonderzoek verricht op het cellencomplex om de omgang
tussen arrestantenbewaarders en verwarde verdachten te kunnen beschrijven, verklaren en
analyseren. Na afloop van het observatieonderzoek is een interview opgesteld om allereerst de
arrestantenbewaarders te bevragen op de problemen die zij ervaren in de omgang en ten tweede de
suggesties die zij aandragen ter verbetering van de omgang. De werkwijze van de
onderzoeksmethoden is op deze volgorde ook uitgevoerd om chronologisch te werk te gaan en binnen
deze methode tot slot de vergelijking te maken met de uitkomsten van het literatuuronderzoek.
Uit de resultaten van het observatieonderzoek bleek dat onder andere agressie het meest voorkomt in
de eerste vijf minuten, arrestantenbewaarders in het contact met verwarde verdachten minder geduld
hebben bij herhaling en de informatie-uitwisseling omtrent de gemoedstoestand van verwarde
verdachten in het team en richting de zorg stigmatiserend en onvolledig is. Uit de resultaten van het
interviewonderzoek die vervolgens afgenomen is, kwam allereerst naar voren dat
4
patiënt?
Een onderzoek naar de omgang en mogelijke verbeteringen van arrestantenbewaarders met
‘verwarde’ verdachten.
Auteur: Tessa Jongerius
Studentennummer: 994630746
School: Hogeschool NTI
Studie: Toegepaste Psychologie
Plaats: Utrecht & Amsterdam
Praktijkbegeleider: Bert Jan Kreulen
Organisatie: Nationale Politie, Eenheid Amsterdam
Dit document bevat vertrouwelijke informatie
Alle rechten voorbehouden. Niets mag worden overgenomen zonder schriftelijke toestemming van de auteur.
1
,Scriptie onderzoek binnen de Nationale Politie, Eenheid Amsterdam
Auteur: T.M. Jongerius
Voorwoord
2
,Voor u ligt een onderzoek die gaat over de omgang tussen arrestantenbewaarders en verwarde
verdachten. Het onderzoek is voor deze scriptie uitgevoerd binnen het cellencomplex Centrum
Amsterdam van de Nationale politie. De scriptie is geschreven in het kader van mijn afstuderen aan de
opleiding Toegepaste Psychologie aan Hogeschool NTI te Leiden. De opdracht is van Bert-Jan
Kreulen, welke werkzaam is binnen de afdeling Politie Professie (PP) van de staf van de Eenheid
Amsterdam.
Allereerst ben ik ontzettend trots, blij en vereerd dat ik dit onderzoek heb mogen doen. Ik denk dat ik
niet in woorden kan beschrijven hoeveel ik heb geleerd over mezelf, onderzoek doen, schrijven en
algemeen gezien ook over de politie. Ik ben aan dit onderzoek begonnen in het jaar 2017, en in
ditzelfde jaar verloor ik mijn moeder en relatie, moest ik verhuizen en werkte ik veel en achteraf echt
teveel. Hier zat ik voor mijn gevoel soms onder aan de ladder. Dit onderzoek is door deze periode
heen, mijn lichtpuntje geweest. Ik beleefde zoveel plezier in het observeren en het lezen van alle
onderzoeken door het onderwerp dat ik ondanks mijn gevoel, wel een doel had. En het hebben van
een doel deed mij onder andere, langzaam maar zeker weer omhoog klimmen in dezelfde ladder.
Door hard aan mezelf te werken heb ik met een doel voor ogen, mezelf weer terug gevonden en ben
ik enthousiast voor alles wat op mijn pad zal komen.
Samen met mijn begeleider, Bert-Jan Kreulen, heb ik de onderzoeksvraag voor deze scriptie
geformuleerd. Het onderzoek was tijdrovend en complex. Na uitvoerig kwalitatief onderzoek heb ik de
centrale onderzoeksvraag kunnen beantwoorden. Tijdens dit onderzoek stond mijn begeleider Bert-
Jan altijd voor mij klaar als ik hierom vroeg. Hij heeft steeds mijn vragen beantwoord en mij op een
positieve manier toegesproken als ik door de bomen het bos niet meer zag. Bij deze wil ik hem in het
bijzonder daarvoor bedanken. Ik heb de samenwerking en begeleiding als prettig, professioneel en
interessant ervaren. Daarnaast wil ik alle arrestantenbewaarders en speciaal de respondenten binnen
de politie bedanken die mee hebben gewerkt aan dit onderzoek. Zij hebben mij erg welkom laten
voelen binnen de politiecultuur. Zonder hun medewerking had ik dit onderzoek nooit kunnen voltooien.
Bovendien een dank uiting naar mijn scriptieadviseur Mariska Verduijn die mij halverwege het
onderzoek inhoudelijk geadviseerd heeft maar daarnaast ook gestimuleerd en gecomplimenteerd
heeft. Ook wil ik mijn vrienden en familie bedanken. Het was een pittige tijd waarin ik veel heb gehad
aan de steun en motiverende woorden die zij mij hebben gegeven. Vooral bedankt voor jullie
uitgesproken vertrouwen in mij als ik die even niet meer had. Tot slot bedank ik in het bijzonder Ton
van Kesteren voor zijn vertrouwen in mij en mijn vader Hans Jongerius voor zijn geduld.
Mijn scriptie is geschreven voor de Nationale politie, afdeling arrestantenzorg Amsterdam. De
doelgroep binnen mijn scriptie zijn arrestantenbewaarders. Ik verwacht dat dit onderzoek voldoende
aanleiding biedt om de ernst van dit probleem aan te duiden. Dit, om vervolgens verbeteringen door te
kunnen voeren met betrekking tot de omgang met verwarde verdachten.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Tessa Jongerius
Utrecht, 18 november 2018
3
, Samenvatting
De politie krijgt steeds vaker te maken met meldingen omtrent verwarde personen. Het kan gezien
deze meldingen bijvoorbeeld gaan om verwarde personen die overlast geven, hulpverlening nodig
hebben of zich gevaarlijk of strafbaar gedragen. Indien een verward persoon zich strafbaar gedraagt,
dus een strafbaar feit pleegt, wordt ook wel gesproken van een verwarde verdachte.
Als een verwarde verdachte wordt aangehouden, wordt hij/zij vervoerd naar een cellencomplex tenzij
er sprake is van een crisissituatie. In dat geval dient de verdachte binnen de Geestelijke
Gezondheidszorg geholpen te worden. Echter is een crisissituatie volgens onderzoek maar zelden het
geval en gaat de verdachte dus veelal naar de politiecel in een cellencomplex waar zij opgevangen en
verzorgd wordt door arrestantenbewaarders. Vanuit hier is echter volgens onderzoek de politiecel niet
goed ingericht om personen met verward gedrag meerdere uren in te sluiten en zijn daarnaast
arrestantenbewaarders niet opgeleid om met verward gedrag om te gaan.
Verwarde verdachten worden binnen het registratiesysteem van de politie als verdachte of als verward
persoon geregistreerd en niet als beiden. Verwarde verdachten zijn dus een niet (h)erkende groep
mensen die door het registratiesysteem en onjuiste herkenning van de verwardheid door kennistekort
niet altijd de juiste hulp of behandeling krijgen die zij wel nodig hebben. Met andere woorden is de
behandeling niet persoonsgericht. Er is tot op heden weinig tot niets inhoudelijk bekend over deze
groep, net als niet bekend is hoe met deze groep omgegaan wordt. Om deze reden richt dit onderzoek
zich specifiek op deze groep.
Dit onderzoek heeft plaatsgevonden binnen de Nationale politie, eenheid Amsterdam binnen het
cellencomplex Centrum Amsterdam. In dit onderzoek is nagegaan hoe arrestantenbewaarders
omgaan met verwarde verdachten. Hiervoor is de volgende probleemstelling opgesteld: Hoe gaan
arrestantenbewaarders van cellencomplex Centrum Amsterdam om met “verwarde” verdachten en
hoe kan deze omgang worden verbeterd? Het betreft een kwalitatief, exploratief onderzoek waar door
middel van literatuuronderzoek, observaties en een interview antwoordt wordt gegeven aan de
probleemstelling. Dit geeft aanleiding tot een beeld van de omgang en verbeteringen binnen de
arrestantenverzorging.
Er is in huidige onderzoeken allereerst kennis verkregen omtrent de problemen die verwarde
verdachten met zich mee kunnen brengen. Hier is onder andere uitgekomen dat het niet juist
herkennen van verward gedrag ligt in het tekort van kennis rondom verwardheid en dit conflicten en
daardoor problemen in de omgang kan geven zoals stigmatisering, agressie en geweld. Vervolgens is
door literatuuronderzoek kennis verkregen in de handvatten die de omgang met verwarde verdachten
en arrestantenbewaarders zouden kunnen verbeteren. Hieruit bleek een persoonsgerichte aanpak
belangrijk om beter, gerichter en effectiever om te gaan met verwarde verdachten. Ook kwam uit de
literatuur dat aandacht besteden aan de eerste vijf minuten van het contact belangrijk is om eventuele
crisissituaties te verminderen of voorkomen. Door middel van verschillende trainingen in het eigen
handelingsperspectief, emotieregulatie en kennis worden hier verschillende handvatten aangedragen
om de omgang te beteren.
Omdat de onderzoeksvraag gaat over een omgang tussen mensen, is voor dit onderzoek 10 maanden
lang, twee diensten per week, observatieonderzoek verricht op het cellencomplex om de omgang
tussen arrestantenbewaarders en verwarde verdachten te kunnen beschrijven, verklaren en
analyseren. Na afloop van het observatieonderzoek is een interview opgesteld om allereerst de
arrestantenbewaarders te bevragen op de problemen die zij ervaren in de omgang en ten tweede de
suggesties die zij aandragen ter verbetering van de omgang. De werkwijze van de
onderzoeksmethoden is op deze volgorde ook uitgevoerd om chronologisch te werk te gaan en binnen
deze methode tot slot de vergelijking te maken met de uitkomsten van het literatuuronderzoek.
Uit de resultaten van het observatieonderzoek bleek dat onder andere agressie het meest voorkomt in
de eerste vijf minuten, arrestantenbewaarders in het contact met verwarde verdachten minder geduld
hebben bij herhaling en de informatie-uitwisseling omtrent de gemoedstoestand van verwarde
verdachten in het team en richting de zorg stigmatiserend en onvolledig is. Uit de resultaten van het
interviewonderzoek die vervolgens afgenomen is, kwam allereerst naar voren dat
4
