“De mate waarin burn-out en bevlogenheid worden voorspeld door job
demands en job resources bij functies in de overheidssector’’
Abstract
1
, Het aantal werknemers met burn-out klachten is de laatste jaren gestegen; bij
werknemers uit de overheidssector ligt het gerapporteerde aantal klachten hoger dan het
landelijk gemiddelde. Dit onderzoek heeft als doel om inzicht te verschaffen in de oorzaken
van burn-outs bij werknemers binnen de functie ICT-programmeur bij de belastingdienst. Er
wordt in dit onderzoek met name op de mate van bevlogenheid en de job demands en job
resources gefocust. De variabelen van de meetinstrumenten zijn gebaseerd op het JDR-model.
Zowel job resources als job demands hadden significante correlaties met burn-out, hoewel
alleen werkdruk, emotionele belasting en feedback burn-out kunnen voorspellen.
Bevlogenheid had significante correlaties met zowel alle job resources en job demands
behalve emotionele belasting. Bevlogenheid kan voorspelt worden door mentale belasting,
fysieke belasting, autonomie, steun van leidinggevende en feedback.
Inleiding
Tussen 2007 en 2015 is het aantal werknemers met burn-out klachten gestegen, blijkt
uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA in, Hooftman et al., 2016). Daarnaast
heeft 15,6% van de werknemers uit de overheidssector gerapporteerd burn-outklachten te
ervaren, terwijl het landelijke gemiddelde 14% was (CBS/TNO, 2015). Een burn-out wordt
gedefinieerd als een syndroom van emotionele uitputting, depersonalisatie en verminderde
persoonlijke werkprestatie dat kan voorkomen onder werkenden (Maslach, Jackson, & Leiter,
2001). Burn-out heeft nadelige effecten op werktevredenheid en organisationele
betrokkenheid. Dit resulteert in personeelsverloop en absentie (Bakker, Demerouti, &
Verbeke 2004). Het tegenovergestelde van burn-out is bevlogenheid. Dit wordt gedefinieerd
als een positieve, affectieve cognitieve toestand wat gekenmerkt wordt door vitaliteit,
toewijding en absorptie (Schaufeli & Bakker, 2004). Om burn-outs onder werknemers uit de
overheidssector te reduceren moet er onderzoek gedaan worden naar de oorzaken hiervan.
Mogelijke antecedenten van een burn-out zijn belastende (job demands) en motiverende (job
resources) kenmerken. In dit onderzoek zal daarom gefocust worden op de mate van
bevlogenheid en de job demands en job resources binnen een functie volgens het Job
Demands-Resources Model van Demerouti, Bakker, Nachreiner en Schaufeli (2001).
Demerouti et al. (2001) definiëren job demands als de aspecten van een baan die
fysiologische en/of psychologische inspanning vereisen met als gevolg fysiologische en/of
psychologische kosten. Daarnaast worden de job resources gedefinieerd als de aspecten van
een baan die functioneel zijn in het behalen van werkdoelen, job demands reduceren en
2
demands en job resources bij functies in de overheidssector’’
Abstract
1
, Het aantal werknemers met burn-out klachten is de laatste jaren gestegen; bij
werknemers uit de overheidssector ligt het gerapporteerde aantal klachten hoger dan het
landelijk gemiddelde. Dit onderzoek heeft als doel om inzicht te verschaffen in de oorzaken
van burn-outs bij werknemers binnen de functie ICT-programmeur bij de belastingdienst. Er
wordt in dit onderzoek met name op de mate van bevlogenheid en de job demands en job
resources gefocust. De variabelen van de meetinstrumenten zijn gebaseerd op het JDR-model.
Zowel job resources als job demands hadden significante correlaties met burn-out, hoewel
alleen werkdruk, emotionele belasting en feedback burn-out kunnen voorspellen.
Bevlogenheid had significante correlaties met zowel alle job resources en job demands
behalve emotionele belasting. Bevlogenheid kan voorspelt worden door mentale belasting,
fysieke belasting, autonomie, steun van leidinggevende en feedback.
Inleiding
Tussen 2007 en 2015 is het aantal werknemers met burn-out klachten gestegen, blijkt
uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA in, Hooftman et al., 2016). Daarnaast
heeft 15,6% van de werknemers uit de overheidssector gerapporteerd burn-outklachten te
ervaren, terwijl het landelijke gemiddelde 14% was (CBS/TNO, 2015). Een burn-out wordt
gedefinieerd als een syndroom van emotionele uitputting, depersonalisatie en verminderde
persoonlijke werkprestatie dat kan voorkomen onder werkenden (Maslach, Jackson, & Leiter,
2001). Burn-out heeft nadelige effecten op werktevredenheid en organisationele
betrokkenheid. Dit resulteert in personeelsverloop en absentie (Bakker, Demerouti, &
Verbeke 2004). Het tegenovergestelde van burn-out is bevlogenheid. Dit wordt gedefinieerd
als een positieve, affectieve cognitieve toestand wat gekenmerkt wordt door vitaliteit,
toewijding en absorptie (Schaufeli & Bakker, 2004). Om burn-outs onder werknemers uit de
overheidssector te reduceren moet er onderzoek gedaan worden naar de oorzaken hiervan.
Mogelijke antecedenten van een burn-out zijn belastende (job demands) en motiverende (job
resources) kenmerken. In dit onderzoek zal daarom gefocust worden op de mate van
bevlogenheid en de job demands en job resources binnen een functie volgens het Job
Demands-Resources Model van Demerouti, Bakker, Nachreiner en Schaufeli (2001).
Demerouti et al. (2001) definiëren job demands als de aspecten van een baan die
fysiologische en/of psychologische inspanning vereisen met als gevolg fysiologische en/of
psychologische kosten. Daarnaast worden de job resources gedefinieerd als de aspecten van
een baan die functioneel zijn in het behalen van werkdoelen, job demands reduceren en
2
