Scheikunde Samenvatting Hoofdstuk 6 Koolstofverbindingen
Paragraaf 6.2 Koolwaterstoffen
Koolwaterstoffen
Koolwaterstoffen: stoffen die uitsluitend uit koolstofatomen en waterstofatomen bestaan.
Zie samenvatting van vorig jaar
Er zijn 4 soorten koolwaterstoffen:
o Verzadigde koolwaterstoffen: met alleen maar enkele bindingen.
- Alkanen: alleen maar enkele bindingen
o Onverzadigde koolwaterstoffen: met dubbele of driedubbele bindingen.
- Alkenen: bevat een dubbele binding.
- Alkynen: bevat een driedubbele binding
o Cyclische koolwaterstoffen: hierbij komen de C-atomen in een ring voor. Cyclische
koolwaterstoffen zijn isomeer met alkenen. Je noemt een koolwaterstof acyclisch of
niet-cyclisch als er geen C-atomen in een ring voorkomen.
o Aromaten: koolwaterstoffen die zijn bestaan uit 1 of meerdere benzeenringen.
Stoffen die een benzeenring in hun moleculen hebben, zijn aromatisch (komt doordat
ze vaak een sterke geur hebben).
Alle stoffen zonder benzeenring, noemen we alifatische koolwaterstoffen.
Daarnaast heb je ook vertakte en onvertakte koolwaterstoffen:
o Vertakt: als er een vertakkling is.
o Onvertakt: als er geen vertakking is en dus alleen een lange keten aan C-atomen.
Paragraaf 6.3 Systematische naamgeving
Hieronder zie je hoe je de systematische naam vormt van de verschillende homologe
reeksen. De voorvoegsels (meth-, eth-, prop- etc.) kun je vinden in de Binas.
Alkanen: eindigt op -aan → propaan.
Alkenen: eindigt op -een → propeen.
Alkynen: eindigt op –yn → propyn.
Alkedienen: hebben 2 dubbele bindingen → propadieen. Alkedienen zijn isomeer met
alkynen.
Dubbele bindingen komen altijd voor in de hoofdketen, ook als dat niet de langste keten is.
Cycloalkanen: cyclo + alkaan → cyclopropaan
Cycloalkenen: cyclo + alkeen → cyclopropeen
Benzeenring als zijgroep: als een benzeenring als zijgroep voorkomt, dan noem je die fenyl
(en dus NIET benzyl)
Paragraaf 6.4 Halogeenverbindingen, ethers en alcoholen
Karakteristieke groepen
Karakteristieke groep: een atoom of groep atomen die een koolstofverbinding een
karakteristieke eigenschap geven.
Klasse: een aantal stoffen met dezelfde karakteristieke groep.
In BINAS tabel 66D staan alle karakteristieke groepen die je moet weten. De groepen staan
in een bepaalde prioriteit. Er zijn een aantal regels voor de naamgeving van
koolstofverbindingen met karakteristieke groepen:
o De groep met de hoogste prioriteit (de hoofdgroep) krijgt altijd het achtervoegsel en
de lagere prioriteiten krijgen een voorvoegsel.
o De groep met de hoogste prioriteit krijgt altijd het laagste nummer.
Halogeenverbindingen
Halogenen: Fluor (F), Chloor, (Cl), Broom (Br), Jood (I).
Paragraaf 6.2 Koolwaterstoffen
Koolwaterstoffen
Koolwaterstoffen: stoffen die uitsluitend uit koolstofatomen en waterstofatomen bestaan.
Zie samenvatting van vorig jaar
Er zijn 4 soorten koolwaterstoffen:
o Verzadigde koolwaterstoffen: met alleen maar enkele bindingen.
- Alkanen: alleen maar enkele bindingen
o Onverzadigde koolwaterstoffen: met dubbele of driedubbele bindingen.
- Alkenen: bevat een dubbele binding.
- Alkynen: bevat een driedubbele binding
o Cyclische koolwaterstoffen: hierbij komen de C-atomen in een ring voor. Cyclische
koolwaterstoffen zijn isomeer met alkenen. Je noemt een koolwaterstof acyclisch of
niet-cyclisch als er geen C-atomen in een ring voorkomen.
o Aromaten: koolwaterstoffen die zijn bestaan uit 1 of meerdere benzeenringen.
Stoffen die een benzeenring in hun moleculen hebben, zijn aromatisch (komt doordat
ze vaak een sterke geur hebben).
Alle stoffen zonder benzeenring, noemen we alifatische koolwaterstoffen.
Daarnaast heb je ook vertakte en onvertakte koolwaterstoffen:
o Vertakt: als er een vertakkling is.
o Onvertakt: als er geen vertakking is en dus alleen een lange keten aan C-atomen.
Paragraaf 6.3 Systematische naamgeving
Hieronder zie je hoe je de systematische naam vormt van de verschillende homologe
reeksen. De voorvoegsels (meth-, eth-, prop- etc.) kun je vinden in de Binas.
Alkanen: eindigt op -aan → propaan.
Alkenen: eindigt op -een → propeen.
Alkynen: eindigt op –yn → propyn.
Alkedienen: hebben 2 dubbele bindingen → propadieen. Alkedienen zijn isomeer met
alkynen.
Dubbele bindingen komen altijd voor in de hoofdketen, ook als dat niet de langste keten is.
Cycloalkanen: cyclo + alkaan → cyclopropaan
Cycloalkenen: cyclo + alkeen → cyclopropeen
Benzeenring als zijgroep: als een benzeenring als zijgroep voorkomt, dan noem je die fenyl
(en dus NIET benzyl)
Paragraaf 6.4 Halogeenverbindingen, ethers en alcoholen
Karakteristieke groepen
Karakteristieke groep: een atoom of groep atomen die een koolstofverbinding een
karakteristieke eigenschap geven.
Klasse: een aantal stoffen met dezelfde karakteristieke groep.
In BINAS tabel 66D staan alle karakteristieke groepen die je moet weten. De groepen staan
in een bepaalde prioriteit. Er zijn een aantal regels voor de naamgeving van
koolstofverbindingen met karakteristieke groepen:
o De groep met de hoogste prioriteit (de hoofdgroep) krijgt altijd het achtervoegsel en
de lagere prioriteiten krijgen een voorvoegsel.
o De groep met de hoogste prioriteit krijgt altijd het laagste nummer.
Halogeenverbindingen
Halogenen: Fluor (F), Chloor, (Cl), Broom (Br), Jood (I).
