Hoofdstuk 10 – persoonlijkheid: Theorieën van de gehele persoon zimbardo
De meeste mensen gaan ervan uit dat de manier waarop ze zich gedragen wordt bepaald door genen, karakter,
persoonlijkheidskenmerken en een aantal innerlijke determinanten, die alles bij elkaar hun ik vormen. Mary
Whiton Calkins heeft gezorgd dat ‘de ik’ een plaats kreeg binnen de psychologie en kreeg als eerste vrouw, een
prille baan in de psychologie, de vrouw had toen nog weinig rechten.
Persoonlijkheid: De psychologische kenmerken die een zekere continuïteit verlenen aan het gedrag van een
individu in verschillende situaties en op verschillende momenten.
Een veelomvattend concept dat de rode draad vormt van ons leven.
Een onverhoopt breken van deze draad kan leiden tot inconsequenties te zien bij depressieve
psychose, schizofrenie of de meervoudige persoonlijkheidsstoornis.
Omvat leren, perceptie, ontwikkeling, motivatie en emotie en al het overige.
We zijn unieke individuen: ieder van ons is anders. De persoonlijkheidsleer is dus ook de psychologie
van individuele verschillen: wat maakt dat we anders denken, voelen en doen in dezelfde situatie?
Centrale vraag: Welke invloeden hebben geresulteerd in de unieke gedragspatronen en consistentie in de
persoonlijkheid van Mary Calkins?
Werd haar persoonlijkheid vooral gevormd door de mensen om haar heen/de gebeurtenissen in haar leven of
berusten haar moed en vastberadenheid meer op innerlijke eigenschappen; was dat haar fundamentele aard?
Temperamenten, trekken of typen: als je snel een overzichtelijk beeld wilt hebben van de huidige
persoonlijkheidskenmerken van een individu.
o bv. iemand die solliciteert bij een bedrijf.
De psychodynamische, humanistische of de sociaal-cognitieve persoonlijkheidstheorieën: als je een
manier zoekt om iemand te begrijpen.
o bv. een vriend die om advies vraagt- en je deze persoon ziet als een ontwikkelend,
veranderend wezen.
Impliciete persoonlijkheidstheorieën: wanneer je geïnteresseerd bent in de manier waarop individuen
elkaar begrijpen.
o Bv. relatietherapeut of mediator en je wil graag weten welke ideeën mensen over elkaar
hebben.
Cross-culturele theorieën: wanneer je wil weten of mensen elkaar overal ter wereld op dezelfde
manier begrijpen.
Kernvraag 10.1: Door welke krachten wordt de persoonlijkheid gevormd?
We zouden de persoonlijkheid kunnen beschouwen als de ‘standaardinstellingen’ van ons unieke patroon van
motieven, emoties en percepties, in combinatie met de aangeleerde schema’s die we toepassen om onszelf en
de wereld te begrijpen.
Kernconcept 10.1: De persoonlijkheid wordt gevormd door de gecombineerde krachten van biologische,
situationele en psychologische processen, die allemaal in een context van sociaal-culturele en
ontwikkelingsfactoren zijn ingebed.
We kunnen de persoonlijkheid beschouwen als de doorsnede van alle psychologische kenmerken en processen
die ons menselijk maken, maar tegelijkertijd ervoor zorgen dat ieder mens uniek is.
De meeste mensen gaan ervan uit dat de manier waarop ze zich gedragen wordt bepaald door genen, karakter,
persoonlijkheidskenmerken en een aantal innerlijke determinanten, die alles bij elkaar hun ik vormen. Mary
Whiton Calkins heeft gezorgd dat ‘de ik’ een plaats kreeg binnen de psychologie en kreeg als eerste vrouw, een
prille baan in de psychologie, de vrouw had toen nog weinig rechten.
Persoonlijkheid: De psychologische kenmerken die een zekere continuïteit verlenen aan het gedrag van een
individu in verschillende situaties en op verschillende momenten.
Een veelomvattend concept dat de rode draad vormt van ons leven.
Een onverhoopt breken van deze draad kan leiden tot inconsequenties te zien bij depressieve
psychose, schizofrenie of de meervoudige persoonlijkheidsstoornis.
Omvat leren, perceptie, ontwikkeling, motivatie en emotie en al het overige.
We zijn unieke individuen: ieder van ons is anders. De persoonlijkheidsleer is dus ook de psychologie
van individuele verschillen: wat maakt dat we anders denken, voelen en doen in dezelfde situatie?
Centrale vraag: Welke invloeden hebben geresulteerd in de unieke gedragspatronen en consistentie in de
persoonlijkheid van Mary Calkins?
Werd haar persoonlijkheid vooral gevormd door de mensen om haar heen/de gebeurtenissen in haar leven of
berusten haar moed en vastberadenheid meer op innerlijke eigenschappen; was dat haar fundamentele aard?
Temperamenten, trekken of typen: als je snel een overzichtelijk beeld wilt hebben van de huidige
persoonlijkheidskenmerken van een individu.
o bv. iemand die solliciteert bij een bedrijf.
De psychodynamische, humanistische of de sociaal-cognitieve persoonlijkheidstheorieën: als je een
manier zoekt om iemand te begrijpen.
o bv. een vriend die om advies vraagt- en je deze persoon ziet als een ontwikkelend,
veranderend wezen.
Impliciete persoonlijkheidstheorieën: wanneer je geïnteresseerd bent in de manier waarop individuen
elkaar begrijpen.
o Bv. relatietherapeut of mediator en je wil graag weten welke ideeën mensen over elkaar
hebben.
Cross-culturele theorieën: wanneer je wil weten of mensen elkaar overal ter wereld op dezelfde
manier begrijpen.
Kernvraag 10.1: Door welke krachten wordt de persoonlijkheid gevormd?
We zouden de persoonlijkheid kunnen beschouwen als de ‘standaardinstellingen’ van ons unieke patroon van
motieven, emoties en percepties, in combinatie met de aangeleerde schema’s die we toepassen om onszelf en
de wereld te begrijpen.
Kernconcept 10.1: De persoonlijkheid wordt gevormd door de gecombineerde krachten van biologische,
situationele en psychologische processen, die allemaal in een context van sociaal-culturele en
ontwikkelingsfactoren zijn ingebed.
We kunnen de persoonlijkheid beschouwen als de doorsnede van alle psychologische kenmerken en processen
die ons menselijk maken, maar tegelijkertijd ervoor zorgen dat ieder mens uniek is.
