Samenvatting Basisboek duurzame ontwikkeling
H1. Kennismaking met duurzame ontwikkeling
Duurzame ontwikkeling is in te delen in drie woorden: mensen, milieu en economie. Ook wordt ‘top-down’
en ‘bottum-up’ gebruikt.
1.1 Mens en natuur
Reboundeffect: treed op als het succes van een bepaalde actie onbedoeld neveneffecten oproept die
gunstige gevolgen van die actie verminderen of zelfs het tegendeel doen omslaan.
- Bijv.: het kanaliseren van rivieren om het water snel weg te loodsen overstromingen doordat er
te weinig capaciteit is.
Het programma ‘Ruimte voor de rivier’ zorgt ervoor dat de rivier weer meer ruimte krijgt en de
overstromingskansen minder worden. Dit project zorgt tevens voor de ‘ecologische hoofdstructuur’ van
Nederland.
- De omslag van het denken naar ‘Ruimte voor de rivier’ is een goed voorbeeld van duurzaam
waterbeheer.
De omslag in het denken van beheersing naar adaptatie wordt een paradigmaverschuiving genoemd.
- Oude beleid: beheersing
- Nieuwe duurzame beheer: adaptatie> aanpassen aan de krachten van de natuur
1.2 Rijk en arm
Gele rijst is genetisch gemodificeerde rijst waar veel vitamine A in zit. Derdewereldlanden hebben deze rijst
hard nodig omdat veel mensen daar lijden aan een vitamine A tekort. Een paar grote bedrijven hebben
patent op deze rijst en berekenen het patent niet door met de prijs die de boer ervoor moet betalen. Maar
hoezo niet?
Greenpeace is fel tegen GM-producten. Ze denken dat het de ecologische balans kan veranderen, of dat als
bepaalde dieren van de plant eten ze hier helemaal niet tegen kunnen.
GM is een punt van hevige discussie.
1.3 Problemen oplossen
Veel problemen komen voort uit te veel van bepaalde dingen, vooral de rijke landen. Bijvoorbeeld te veel
voedsel zorgt voor te veel calorieën inname dat leidt tot hart en vaatziekte. Meer dan genoeg geld om van
alles te kopen leidt tot te veel afval.
Andere problemen komen juist voort uit te weinig, vooral de armere landen. Tekort aan geld dus aan
voedsel, onderwijs, medische zorg, veiligheid en vrijheid.
In veel gevallen gaat het dus om een slechte verdeling.
Duurzame ontwikkeling: als het lukt om de voornaamste problemen voor een belangrijk stuk op te lossen,
zal de wereld voor veel mensen een stuk gezonder, veiliger en aantrekkelijker zijn dan nu.
- Duurzaam: geschikt om lang te blijven bestaan
- Duurzame samenleving: een samenleving die lang kan blijven bestaan
- Duurzame voorwerpen dragen niet altijd bij aan een duurzaam bestaan (bijv. auto’s)
1.4 Twee dimensies: hier en daar, nu en later
Duurzaam ontwikkeling leidt ertoe dat steeds meer mensen een behoorlijk leven kunnen leiden en dat nog
vele generaties lang zo zal kunnen worden volgehouden. Er zitten dus twee kanten aan duurzame
ontwikkeling:
1. Een behoorlijk leven voor een steeds groter deel van de mensen
- Verspreiding van welvaart, hier en daar
2. Deze behoorlijke samenleving blijft nog lang in stand
1
, - Heeft te maken met de toekomst, nu en later
Duurzame ontwikkeling gaat over de plaats en de tijd.
Termen die met duurzame ontwikkeling te maken hebben zijn vaag:
- Een behoorlijk leven: zal iets te maken hebben met voldoende voedsel, schoon drinkwater,
veiligheid, bescherming tegen oorlog etc.
- Een steeds groter deel van de mensen: doelen stellen dat het percentage mensen dat echt arm in
een periode van 25 jaar halveert. Of dat voor 2025 elk kind naar school gaat.
- Nog lang in stand: er kunnen manieren worden bedacht om oorzaken van onduurzaamheid tegen
te gaan. Bijv. een ijstijd, verwoesting van natuur, een massale epidemie.
1.5 Definitie van duurzame ontwikkeling
De definitie die door de meeste mensen gezaghebbend wordt beschouwd komt van de Wereldcomissie
voor Milieu en Ontwikkeling: ‘… voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder het vermogen
van toekomstige generaties aan te tasten om hun eigen behoeften te voorzien’.
Ook deze definitie is erg vaag geformuleerd. Maar hoe erg is dat eigenlijk? Het is best lastig, want er
kunnen misverstanden ontstaan. Het woord duurzaam is ‘in’ en wordt door steeds meer mensen en
reclamespotjes gebruikt.
Nederland wordt steeds meer volgebouwd. In de toekomst zal dit alleen nog maar meer nodig zijn. Dit gaat
volgens de voorspelling ten koste van de landbouw. Door bevolkingsgroei moeten er meer woonwijken,
infrastructuur, werk plekken, recreatie en sport komen. En daarnaast moet ook nog rekening gehouden
worden met water, natuur en landschap. Wegens gebrek aan ruimte wordt er gewerkt aan multifunctioneel
ruimtegebruik: gebieden worden tegelijkertijd voor meer doelen gebruikt.
1.6 De Triple P
People, planet, profit/prosperity. ‘Mensen, planeet en winstgevendheid’
Dit zijn de drie aspecten die in de casussen een rol spelen.
Hieronder worden de drie P’s nog uitgelegd.
2
H1. Kennismaking met duurzame ontwikkeling
Duurzame ontwikkeling is in te delen in drie woorden: mensen, milieu en economie. Ook wordt ‘top-down’
en ‘bottum-up’ gebruikt.
1.1 Mens en natuur
Reboundeffect: treed op als het succes van een bepaalde actie onbedoeld neveneffecten oproept die
gunstige gevolgen van die actie verminderen of zelfs het tegendeel doen omslaan.
- Bijv.: het kanaliseren van rivieren om het water snel weg te loodsen overstromingen doordat er
te weinig capaciteit is.
Het programma ‘Ruimte voor de rivier’ zorgt ervoor dat de rivier weer meer ruimte krijgt en de
overstromingskansen minder worden. Dit project zorgt tevens voor de ‘ecologische hoofdstructuur’ van
Nederland.
- De omslag van het denken naar ‘Ruimte voor de rivier’ is een goed voorbeeld van duurzaam
waterbeheer.
De omslag in het denken van beheersing naar adaptatie wordt een paradigmaverschuiving genoemd.
- Oude beleid: beheersing
- Nieuwe duurzame beheer: adaptatie> aanpassen aan de krachten van de natuur
1.2 Rijk en arm
Gele rijst is genetisch gemodificeerde rijst waar veel vitamine A in zit. Derdewereldlanden hebben deze rijst
hard nodig omdat veel mensen daar lijden aan een vitamine A tekort. Een paar grote bedrijven hebben
patent op deze rijst en berekenen het patent niet door met de prijs die de boer ervoor moet betalen. Maar
hoezo niet?
Greenpeace is fel tegen GM-producten. Ze denken dat het de ecologische balans kan veranderen, of dat als
bepaalde dieren van de plant eten ze hier helemaal niet tegen kunnen.
GM is een punt van hevige discussie.
1.3 Problemen oplossen
Veel problemen komen voort uit te veel van bepaalde dingen, vooral de rijke landen. Bijvoorbeeld te veel
voedsel zorgt voor te veel calorieën inname dat leidt tot hart en vaatziekte. Meer dan genoeg geld om van
alles te kopen leidt tot te veel afval.
Andere problemen komen juist voort uit te weinig, vooral de armere landen. Tekort aan geld dus aan
voedsel, onderwijs, medische zorg, veiligheid en vrijheid.
In veel gevallen gaat het dus om een slechte verdeling.
Duurzame ontwikkeling: als het lukt om de voornaamste problemen voor een belangrijk stuk op te lossen,
zal de wereld voor veel mensen een stuk gezonder, veiliger en aantrekkelijker zijn dan nu.
- Duurzaam: geschikt om lang te blijven bestaan
- Duurzame samenleving: een samenleving die lang kan blijven bestaan
- Duurzame voorwerpen dragen niet altijd bij aan een duurzaam bestaan (bijv. auto’s)
1.4 Twee dimensies: hier en daar, nu en later
Duurzaam ontwikkeling leidt ertoe dat steeds meer mensen een behoorlijk leven kunnen leiden en dat nog
vele generaties lang zo zal kunnen worden volgehouden. Er zitten dus twee kanten aan duurzame
ontwikkeling:
1. Een behoorlijk leven voor een steeds groter deel van de mensen
- Verspreiding van welvaart, hier en daar
2. Deze behoorlijke samenleving blijft nog lang in stand
1
, - Heeft te maken met de toekomst, nu en later
Duurzame ontwikkeling gaat over de plaats en de tijd.
Termen die met duurzame ontwikkeling te maken hebben zijn vaag:
- Een behoorlijk leven: zal iets te maken hebben met voldoende voedsel, schoon drinkwater,
veiligheid, bescherming tegen oorlog etc.
- Een steeds groter deel van de mensen: doelen stellen dat het percentage mensen dat echt arm in
een periode van 25 jaar halveert. Of dat voor 2025 elk kind naar school gaat.
- Nog lang in stand: er kunnen manieren worden bedacht om oorzaken van onduurzaamheid tegen
te gaan. Bijv. een ijstijd, verwoesting van natuur, een massale epidemie.
1.5 Definitie van duurzame ontwikkeling
De definitie die door de meeste mensen gezaghebbend wordt beschouwd komt van de Wereldcomissie
voor Milieu en Ontwikkeling: ‘… voorziet in de behoeften van de huidige generatie, zonder het vermogen
van toekomstige generaties aan te tasten om hun eigen behoeften te voorzien’.
Ook deze definitie is erg vaag geformuleerd. Maar hoe erg is dat eigenlijk? Het is best lastig, want er
kunnen misverstanden ontstaan. Het woord duurzaam is ‘in’ en wordt door steeds meer mensen en
reclamespotjes gebruikt.
Nederland wordt steeds meer volgebouwd. In de toekomst zal dit alleen nog maar meer nodig zijn. Dit gaat
volgens de voorspelling ten koste van de landbouw. Door bevolkingsgroei moeten er meer woonwijken,
infrastructuur, werk plekken, recreatie en sport komen. En daarnaast moet ook nog rekening gehouden
worden met water, natuur en landschap. Wegens gebrek aan ruimte wordt er gewerkt aan multifunctioneel
ruimtegebruik: gebieden worden tegelijkertijd voor meer doelen gebruikt.
1.6 De Triple P
People, planet, profit/prosperity. ‘Mensen, planeet en winstgevendheid’
Dit zijn de drie aspecten die in de casussen een rol spelen.
Hieronder worden de drie P’s nog uitgelegd.
2
