Samenvatting Ouderschap - 3de jaar orthopedagogie HoGent (2024)

OUDERSCHAP
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING

UIT DEBATTEN BLIJKT…

Uit de debatten blijkt…
 We kijken eerst en vooral vanuit het kindperspectief → veel “kind-theorie”
 Het ouderperspectief kennen we veel minder → weinig “ouderschapstheorie”

→ Het belangrijk om ook de visie van de ouders mee te pakken in de hulpverlening (=
ouderbegeleiding). Ouderbegeleiding is een belangrijk deel van onze job. In verschillende
doelgroepen word je ermee geconfronteerd:
- Hoe beleven zij ouderschap?
- Hoe voelen zij zich als ouder?
- Hoe geven zij dat vorm?




OUDERSCHAP DOOR DE JAREN HEEN…

Bijhorende tekst op Chamilo “Gravenstijn”

Opvoedadviezen worden al eeuwen lang gegeven:
 Predikanten: geestelijk opvoedingsadvies
 Begin 19de eeuw: artsen voornamelijk over hygiëne en gezonde leefstijl
 Eind 19de eeuw: leerkrachten en schooldirecteuren
 Vanaf 1900: ervaren moeders – aandacht voor de pedagogische aspecten

Veranderend gangbaar idee rond opvoeding:
 Opvoeden is een aangeboren instinct, liefde maakt alles goed…
 Opvoeden moet worden aangeleerd, liefde is niet volmaakt; tijdschrift/opleiding..
 Focus op moeders → moederscholen
 Het leven is de leerschool van ouders, geen opleiding nodig, wat met de vaders?

→ Albert Einstein (relativiteitstheorie) & Sigmund Freud (psychoanalyse) zijn twee
figuren die veel over ouderschap en opvoeden hebben gesproken.




REVOLUTIONAIRE VERANDERING: BENJAMIN SPOCK (1946)
Benjamin Spock → bracht een heel revolutionair boek uit over baby- en
kinderverzorging én opvoeding. Hij vertelde dat vaders ook een rol kunnen
opnemen in de opvoeding. Ouders kunnen nooit teveel affectie tonen én
beide ouders kunnen een liefdevolle band opbouwen met kinderen. Ouders
moeten meer vertrouwen op instincten en meer genegenheid en flexibiliteit
in de opvoeding van de kinderen hebben.

,Tot jaren ‘70: ouderschap als crisis en zware opdracht
 Parenthood als crisis: 83% ouders ervaart lichte of ernstige crisis
 Oorzaken: geen voorbereiding, plots in één keer en niet geleidelijk, levenslang
 Ouders moesten aan zichzelf werken

Vanaf jaren ‘70: positief ouderschap
 Ouders verdienden medeleven
 Onvolmaaktheid is normaal
 Authenticiteit
 Verschillende manieren van ouderschap
 Meer vertrouwen

Toekomst:
 Krachtig ouderschap (Gravesteijn)
 Mild ouderschap (Nina Mouton)
 Mindfull ouderschap (Bögels)



VOORBEELD VAN POSITIEF OUDERSCHAP – TRIPLE P




→ Triple P
(positive parenting program) is een programma dat uitgaat van positief ouderschap.
Bijvoorbeeld; maak tijd voor uw kind om negatief gedrag te voorkomen.
Dit lijkt heel vanzelfsprekend, maar dat is het niet altijd.




KRAMPACHTIG OUDERSCHAP

Krampachtig ouderschap
- Middenstand en hogere stand gezinnen
- Ouders voelen meer verantwoordelijkheid
- Ouders monitoren hun kinderen continue
- Sociale omgeving minder beschikbaar als steun
- Problematisch gedrag wordt vaker gediagnosticeerd

,→ Jeugdwet (2015): dure zorg kan beperkt worden
- Eerder signaleren
- Niet teveel en te snel problematiseren
- Eigen kracht van ouders versterken



OORZAKEN EN RISICO’S
Oorzaken
 Meer tijd voor minder kinderen (minder kinderen per gezin)
 Status (prestatiemaatschappij) (cfr. extreme verjaardagsfeestjes)
 Internet en smartphones

Risico’s
 Laag zelfbeeld, minder onafhankelijk, minder doorzettingsvermogen
 Emotioneel rigide, moeilijk te controleren
 Angstig en bang voelen voor buitenwereld



HELICOPTERPARENTING
 Zeer aanwezig
 Extreem aandacht voor ervaringen en problemen van kinderen
 Monitoren alles



OVER-PARENTING / HYPER-PARENTING
 Sleuren van ene naar andere hobby
 Ouders kiezen zelf ambities van kinderen
 Kind is niet voldoende kind




VISIE OP OUDERSCHAP DOOR DE JAREN HEEN…


KRACHTIG OUDERSCHAP
 Jeugdwet 2015 → rol van ouders veranderen
 Ouders zijn altijd expert: belangrijk om te luisteren naar hun perspectief
 Minder afhankelijk van zorg
 Vaker en eerder gebruikmaken van eigen mogelijkheden
 Sociaal netwerk uitbreiden, versterken en gebruiken (beschermende factor)
 Minder doorverwijzingen naar specifieke zorg (?)
 Zelfredzaam en samenredzaam → ouders in hun kracht zetten
 “It takes a village” → individuele aangelegenheid → ondersteund ouderschap

, MILD OUDERSCHAP
 Luisteren naar buikgevoel als ouder
 Zelfstudiepakket met bijhorende vragen



MINDFULL OUDERSCHAP
 Ouderschap lijkt een eindeloos to-do lijstje
 Balans tussen doe- en zijnmodus
 Wat is de ware aard van je kind en de relatie met je kind



WAT IS OUDERSCHAP?

Het deel van je identiteit dat aangeeft dat je kinderen hebt:
 Formeel op aanspreekbaar: je wordt gekoppeld aan je kind
 Levenslang: je blijft steeds ouder, je kan daar niet van onderuit
 Leidt tot gevoelens van kwetsbaarheid
 Zich verantwoordelijk willen voelen voor kinderen (opvoeding en welbevinden)
 Taak: zoveel mogelijk tradities, wijsheden en inzichten overbrengen EN MEER…




OUDERSCHAP ↔ OPVOEDERSCHAP

“Ouderschap wordt nog te vaak gelijkgesteld aan opvoeden én succesvol ouderschap
wordt afgemeten aan de manier waarop het kind ontwikkelt.”

Opvoederschap is een deel van ouderschap. Als begeleider neem je een deeltje
opvoederschap over, maar geen ouderschap. Ouderschap is méér:
- Partner zijn
- Gezondheid
- Financiën
- Plannen en organiseren van de vrije tijd
- Sociale contacten aangaan
- …

Als je ouders opvoedadviezen geeft, maar geen of weinig oog hebt voor de onzekerheid
die ouders voelen, of de stress die ouders ervaren vanwege “de vele ballen die ze in de
lucht moeten houden”, dan sla je een essentiële stap over DUS geen opvoedingsadvies
zonder rekening te houden met ouderschap en te weten wat ouders juist nodig hebben!




OOG VOOR GOEDE OUDERVARINGEN
“Momenten dat ouders het gevoel hebben dat ze het goed doen als ouder, trots zijn op
hun kind(eren) en gevoelens van geluk en intimiteit met hun kind(eren) delen” (Van der
Pas, 2013)