Intervention
Mapping
1-4-2019
1-4-2019
Diabetes Mellitus type 2
Namen:
Klas:
Docent:
Groepscode:
,Inhoud
Samenvatting..........................................................................................................................................3
Inleiding..................................................................................................................................................5
Stap 1: Needs Assessment......................................................................................................................8
1.1 Het gezondheidsprobleem............................................................................................................8
1.1.1 Diabetes Mellitus type 2........................................................................................................8
1.1.2 De invloed van Diabetes type 2 op de kwaliteit van leven...................................................10
1.1.3 Analyse van het gezondheidsprobleem..............................................................................11
1.2 Gedragsanalyse...........................................................................................................................16
1.2.1 Lichamelijke inactiviteit.......................................................................................................16
1.2.2 Overgewicht.........................................................................................................................16
1.2.3 Roken...................................................................................................................................17
1.2.4 Therapie ontrouw................................................................................................................17
1.3 Omgevingsanalyse......................................................................................................................19
1.3.2 Kosten van voedsel..............................................................................................................19
1.3.3 Suikerverwerking in producten............................................................................................20
1.3.4 Sociaal economische status.................................................................................................20
1.4 Determinantenanalyse...............................................................................................................21
1.4.1 Lichamelijke beweging.........................................................................................................22
1.4.2 Ongezonde voedingsstijl......................................................................................................24
Stap 2: Het definiëren van de gedrags- en veranderdoelen.................................................................26
2.2 Gezond voedingspatroon............................................................................................................28
Stap 3: Methoden en theorieën om intentie en gedrag te veranderen................................................30
3.1 Risk perception...........................................................................................................................30
3.2 Decisional Balance......................................................................................................................30
3.3 Resistance to social pressure en mobilizing others for social support........................................31
3.4 Guided practice...........................................................................................................................31
3.5 Action planning...........................................................................................................................32
3.6 Coping planning..........................................................................................................................32
Stap 4: Ontwerp van de gezondheidskundige interventie....................................................................33
Stap 5: Implementatieplan...................................................................................................................38
Stap 6: Evaluatieplan............................................................................................................................41
Literatuurlijst........................................................................................................................................44
Bijlage 1: Resultatentabel wetenschappelijke literatuur stap 1.4.........................................................50
Pagina | 1
,Pagina | 2
, Samenvatting
Achtergrond
In 2017 leden 1.135.100 Nederlanders aan de ziekte diabetes (Volksgezondheidenzorg.info, 2019b).
Maar liefst 90% van de mensen heeft diabetes type 2 (Koeck et al., 2015). Overgewicht, oudere
leeftijd, roken, lichamelijke inactiviteit en het eten van ongezonde voeding zijn risicofactoren voor
het ontstaan van diabetes type 2 (Van der Bijl, 2012). In 2017 zijn er 60.200 nieuwe patiënten met
diabetes bij de huisarts gediagnostiseerd (Volksgezondheidenzorg.info, 2019b). Diabetes kan leiden
tot ernstige complicaties op lange termijn, zoals verminderde tastzin door aantasting van de
zenuwen, nierinsufficiëntie, slecht genezende wondjes door verminderde doorbloeding, CVA door
schade aan de hersenen en een hartinfarct door schade aan het hart (Van der Bijl, 2012).
Men verwacht dat de prevalentie van diabetes nog verder stijgt tot 2030, met 34% voor mannen en
32% voor vrouwen (Volksgezondheidenzorg.info, 2019c). Diabetespatiënten ervaren hun
gezondheidstoestand als relatief slecht. Dit komt mede door het ondervinden van belemmering bij
lichamelijke activiteiten (Gezondheid.nl, 2019). Er wordt verwacht dat de levensverwachting bij
mensen met diabetes toeneemt. Hoe gezonder de diabetespatiënt, des te beter de
levensverwachting (Baan & Schoemaker, 2009).
Om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van leven en de levensverwachting van de diabetespatiënten
toenemen, moeten gedragsdeterminanten worden aangepakt zodat een verandering in het gedrag
van de patiënten plaatsvindt. In dit Intervention Mapping verslag wordt gekeken naar
gedragsdeterminanten die invloed hebben op de lichamelijke beweging en gezonde voeding bij
adolescenten met diabetes type 2 tussen de 45-65 jaar oud.
Doel
Het doel van dit verslag is, aan de hand van het protocol Intervention Mapping, het ontwikkelen en
uitvoeren van gezondheidskundige interventies op basis van evidence-based literatuur. De
interventies zijn gericht op patiënten met diabetes type 2 in de leeftijdscategorie 45-65 jaar. Door het
maken van Intervention Mapping zal uiteindelijk een gedragsverandering op het gebied van
lichamelijke beweging en gezonde voeding ontstaan (Sassen, 2018).
Methode
De gezondheidskundige interventies voor het veranderen van het huidig gedrag worden ontwikkeld
aan de hand van het protocol Intervention Mapping. Het protocol bestaat uit zes stappen (Sassen,
2018):
Stap 1: Needs assessment
Deze stap creëert inzicht in het ziektebeeld ‘diabetes type 2’. Oorzaken, risicogroepen en
gedragingen voor het ontstaan van diabetes worden hier bekeken, evenals de gedrags- en
omgevingsfactoren die invloed hebben op het gedrag van de diabetespatiënten (Sassen, 2018).
Stap 2: Het definiëren van gedrags- en veranderdoelen
In stap 2 worden gedragsdoelen gedefinieerd. Ook wordt gespecificeerd welke veranderingen nodig
zijn om de gedragsdoelen te behalen (Sassen, 2018).
Stap 3: Methoden en theorieën om intentie en gedrag te veranderen
In stap 3 worden effectieve methoden en theorieën beschreven die verandering in de
gedragsdeterminanten, intentie en het gezondheidsgedrag bij patiënten met diabetes type 2 tot
stand kunnen brengen.
Pagina | 3
Mapping
1-4-2019
1-4-2019
Diabetes Mellitus type 2
Namen:
Klas:
Docent:
Groepscode:
,Inhoud
Samenvatting..........................................................................................................................................3
Inleiding..................................................................................................................................................5
Stap 1: Needs Assessment......................................................................................................................8
1.1 Het gezondheidsprobleem............................................................................................................8
1.1.1 Diabetes Mellitus type 2........................................................................................................8
1.1.2 De invloed van Diabetes type 2 op de kwaliteit van leven...................................................10
1.1.3 Analyse van het gezondheidsprobleem..............................................................................11
1.2 Gedragsanalyse...........................................................................................................................16
1.2.1 Lichamelijke inactiviteit.......................................................................................................16
1.2.2 Overgewicht.........................................................................................................................16
1.2.3 Roken...................................................................................................................................17
1.2.4 Therapie ontrouw................................................................................................................17
1.3 Omgevingsanalyse......................................................................................................................19
1.3.2 Kosten van voedsel..............................................................................................................19
1.3.3 Suikerverwerking in producten............................................................................................20
1.3.4 Sociaal economische status.................................................................................................20
1.4 Determinantenanalyse...............................................................................................................21
1.4.1 Lichamelijke beweging.........................................................................................................22
1.4.2 Ongezonde voedingsstijl......................................................................................................24
Stap 2: Het definiëren van de gedrags- en veranderdoelen.................................................................26
2.2 Gezond voedingspatroon............................................................................................................28
Stap 3: Methoden en theorieën om intentie en gedrag te veranderen................................................30
3.1 Risk perception...........................................................................................................................30
3.2 Decisional Balance......................................................................................................................30
3.3 Resistance to social pressure en mobilizing others for social support........................................31
3.4 Guided practice...........................................................................................................................31
3.5 Action planning...........................................................................................................................32
3.6 Coping planning..........................................................................................................................32
Stap 4: Ontwerp van de gezondheidskundige interventie....................................................................33
Stap 5: Implementatieplan...................................................................................................................38
Stap 6: Evaluatieplan............................................................................................................................41
Literatuurlijst........................................................................................................................................44
Bijlage 1: Resultatentabel wetenschappelijke literatuur stap 1.4.........................................................50
Pagina | 1
,Pagina | 2
, Samenvatting
Achtergrond
In 2017 leden 1.135.100 Nederlanders aan de ziekte diabetes (Volksgezondheidenzorg.info, 2019b).
Maar liefst 90% van de mensen heeft diabetes type 2 (Koeck et al., 2015). Overgewicht, oudere
leeftijd, roken, lichamelijke inactiviteit en het eten van ongezonde voeding zijn risicofactoren voor
het ontstaan van diabetes type 2 (Van der Bijl, 2012). In 2017 zijn er 60.200 nieuwe patiënten met
diabetes bij de huisarts gediagnostiseerd (Volksgezondheidenzorg.info, 2019b). Diabetes kan leiden
tot ernstige complicaties op lange termijn, zoals verminderde tastzin door aantasting van de
zenuwen, nierinsufficiëntie, slecht genezende wondjes door verminderde doorbloeding, CVA door
schade aan de hersenen en een hartinfarct door schade aan het hart (Van der Bijl, 2012).
Men verwacht dat de prevalentie van diabetes nog verder stijgt tot 2030, met 34% voor mannen en
32% voor vrouwen (Volksgezondheidenzorg.info, 2019c). Diabetespatiënten ervaren hun
gezondheidstoestand als relatief slecht. Dit komt mede door het ondervinden van belemmering bij
lichamelijke activiteiten (Gezondheid.nl, 2019). Er wordt verwacht dat de levensverwachting bij
mensen met diabetes toeneemt. Hoe gezonder de diabetespatiënt, des te beter de
levensverwachting (Baan & Schoemaker, 2009).
Om ervoor te zorgen dat de kwaliteit van leven en de levensverwachting van de diabetespatiënten
toenemen, moeten gedragsdeterminanten worden aangepakt zodat een verandering in het gedrag
van de patiënten plaatsvindt. In dit Intervention Mapping verslag wordt gekeken naar
gedragsdeterminanten die invloed hebben op de lichamelijke beweging en gezonde voeding bij
adolescenten met diabetes type 2 tussen de 45-65 jaar oud.
Doel
Het doel van dit verslag is, aan de hand van het protocol Intervention Mapping, het ontwikkelen en
uitvoeren van gezondheidskundige interventies op basis van evidence-based literatuur. De
interventies zijn gericht op patiënten met diabetes type 2 in de leeftijdscategorie 45-65 jaar. Door het
maken van Intervention Mapping zal uiteindelijk een gedragsverandering op het gebied van
lichamelijke beweging en gezonde voeding ontstaan (Sassen, 2018).
Methode
De gezondheidskundige interventies voor het veranderen van het huidig gedrag worden ontwikkeld
aan de hand van het protocol Intervention Mapping. Het protocol bestaat uit zes stappen (Sassen,
2018):
Stap 1: Needs assessment
Deze stap creëert inzicht in het ziektebeeld ‘diabetes type 2’. Oorzaken, risicogroepen en
gedragingen voor het ontstaan van diabetes worden hier bekeken, evenals de gedrags- en
omgevingsfactoren die invloed hebben op het gedrag van de diabetespatiënten (Sassen, 2018).
Stap 2: Het definiëren van gedrags- en veranderdoelen
In stap 2 worden gedragsdoelen gedefinieerd. Ook wordt gespecificeerd welke veranderingen nodig
zijn om de gedragsdoelen te behalen (Sassen, 2018).
Stap 3: Methoden en theorieën om intentie en gedrag te veranderen
In stap 3 worden effectieve methoden en theorieën beschreven die verandering in de
gedragsdeterminanten, intentie en het gezondheidsgedrag bij patiënten met diabetes type 2 tot
stand kunnen brengen.
Pagina | 3
