Lecture 1: inleiding
Economics Neo classical approach (benadering): de wetenschap die menselijk gedrag
bestudeert als een relatie tussen doelen en schaarse middelen die ook op andere
manier kunnen worden gebruikt
Ethiek Studie naar moraliteit (morality)
Morality Standaarden die een individu of groep heeft over wat goed en fout is
Types moraliteit:
- Ends/values: waarden/einddoelen, vb eerlijkheid, vrijheid of geluk
- Norms: concrete gedragsregesl, vb je steelt niet
- Virtues: karatereigenschappen, vb ijver, voorzichtigheid
Moral dillemas
Conflict tussen: Moral standard Practical standard
Moral standard Moral dilemma Motivational dilemma
Practical standard Motivational dilemma Practical dilemma
Descriptive vs prescriptive
- Descriptive statements: = positive statements: kennis over wat is -> hoort bij economie
- Prescriptive statements: = value/normative statements: kennis over wat gedaan zou moeten
worden -> hoort bij ethics
- Zijn verbonden, want elk beleidsadvies komt tot stand door:
Value statement: doel dat behaald moet worden, vb menselijk geluk is belangrijk
doel
Policy statement: hoe doel het best behaald kan worden, vb werkloosheid zorgt voor
ongeluk en afschaffen belasting zal bedrijven aantrekken en zo werkloosheid
verminderen
Policy advice: gebruik beleidsinstrument …, vb belasting op dividend afschaffen
Social ethics vs individual ethics :
- Social ethics : hoort bij macro economie, vb vrije markten of juist overheidsregulatie
- Individual ethics: hoort bij micro economie, vb economisch gedrag bedrijf of individu
Welke values horen bij klassieke verdediging vrije markt?
- John Locke: vrije markt hoort bij right to freedom en right to private property (privé bezit)
- Adam Smith: vrije markt zorgt voor greatest benefits (grootste voordelen) namelijk: arbeidsdeling
-> meer productiviteit en innovatie, laagste prijzen en efficient allocation door price signals
- Adam Smith: Theory of unintended consequenses: door je eigen belang voorop te stellen help je
de samenleving vaak meer dan wanneer je de samenleving wil helpen.
Kritiek op vrije markt economie:
- Lack of efficiency: niet efficient, want bedrijven geen incentive om concurrentie te verminderen
en negatieve externaliteiten (vb klimaatvervuiling)
- Lack of other ethical values: oneerlijk dat vrije markten zorgen voor ongelijke inkomens
Capitalism Een economisch systeem dat een competitieve omgeving combineert met
eigenaar kunnen zijn van een onderneming gericht op winst
2 modellen capitalism:
, - Anglo saxon model: vrije markt, overheid grijpt niet in in economisch proces, shareholder model
voor bedrijven -> maxi stockvalue. Hoort bij VK, VS
- Rhineland model: limitaties op markt, overheid reguleert markt voor meer welvaart,
stakeholders models voor bedrijven -> alle belangen meenemen. Hoort bij Dui, Fr
Lecture 2:
Hoofdstuk 2: utilitarianism
utilitarianism Het meeste geluk voor de grootste groep mensen
Wanneer iets goed volgens utilitarianism?
- Als de som van de totale utilities door die actie groter is dan de som van utilities door alle andere
mogelijke acties
Karakterstieken utilitarianism (3):
1. Consequentialism: kijkt alleen naar de consequenties (gevolgen) van een policy in de toekomst
-> onafhankelijk van onrechtvaardigheid in het verleden
2. Welfarism: het enige doel is utility/welvaart -> heeft verschillende types:
Bentham: Utility is genot (pleasure) -> hedonism/monism
Economists: Utility is satisfaction (voldoen aan) van actual preferences
3. Sum ranking: totale som van utilities moet maximaal zijn, waarbij utility van ieder persoon even
zwaar mee weegt
Utilitarianism toepassen met cost benefit analyse:
- Bepaal voor alle policies die worden overwogen:
1. Wie wordt er beïnvloedt en hoe?
2. Hoeveel zijn ze bereid te betalen of willen ze ontvangen voor elke policy?
3. Bepaald de som van deze individuele waarderingen en selecteer de policy die meeste
utility oplevert
- Voordelen van cost benefit analyse:
1. Systematische analyse van alle consequenties
2. Bevat ook utility effects die niet in marktprijs zitten
3. Linkt naar huidige interesse in geluksonderzoek
Problemen bij utilitarianism
- Consequentialism: kan individuele rechten (rights) van locale populatie overtreden, vb.
kinderarbeid
- Welfarism: voorkeuren (preferences) van leiders (van een land) kunnen raar (perverse) zijn
- Sum ranking:
1. handel zorgt voor meer ongelijkheid
2. utilities zijn moeilijk vergelijken, want hangen af van omstandigheden -> rijken kunnen
meer betalen dan armen -> correctie nodig met schaal -> armen hoger gewicht dan
rijken.
3. Dieren zijn moeilijk mee te rekenen. Pieter Singer: dieren tellen net zo veel mee als
mensen, want dieren zijn intelligent.
Hoofdstuk 3: 3 economic perspectives on the ‘good’ market system
1. Neoliberal school -> Free market perspective: -> liberal = vrij
Economics Neo classical approach (benadering): de wetenschap die menselijk gedrag
bestudeert als een relatie tussen doelen en schaarse middelen die ook op andere
manier kunnen worden gebruikt
Ethiek Studie naar moraliteit (morality)
Morality Standaarden die een individu of groep heeft over wat goed en fout is
Types moraliteit:
- Ends/values: waarden/einddoelen, vb eerlijkheid, vrijheid of geluk
- Norms: concrete gedragsregesl, vb je steelt niet
- Virtues: karatereigenschappen, vb ijver, voorzichtigheid
Moral dillemas
Conflict tussen: Moral standard Practical standard
Moral standard Moral dilemma Motivational dilemma
Practical standard Motivational dilemma Practical dilemma
Descriptive vs prescriptive
- Descriptive statements: = positive statements: kennis over wat is -> hoort bij economie
- Prescriptive statements: = value/normative statements: kennis over wat gedaan zou moeten
worden -> hoort bij ethics
- Zijn verbonden, want elk beleidsadvies komt tot stand door:
Value statement: doel dat behaald moet worden, vb menselijk geluk is belangrijk
doel
Policy statement: hoe doel het best behaald kan worden, vb werkloosheid zorgt voor
ongeluk en afschaffen belasting zal bedrijven aantrekken en zo werkloosheid
verminderen
Policy advice: gebruik beleidsinstrument …, vb belasting op dividend afschaffen
Social ethics vs individual ethics :
- Social ethics : hoort bij macro economie, vb vrije markten of juist overheidsregulatie
- Individual ethics: hoort bij micro economie, vb economisch gedrag bedrijf of individu
Welke values horen bij klassieke verdediging vrije markt?
- John Locke: vrije markt hoort bij right to freedom en right to private property (privé bezit)
- Adam Smith: vrije markt zorgt voor greatest benefits (grootste voordelen) namelijk: arbeidsdeling
-> meer productiviteit en innovatie, laagste prijzen en efficient allocation door price signals
- Adam Smith: Theory of unintended consequenses: door je eigen belang voorop te stellen help je
de samenleving vaak meer dan wanneer je de samenleving wil helpen.
Kritiek op vrije markt economie:
- Lack of efficiency: niet efficient, want bedrijven geen incentive om concurrentie te verminderen
en negatieve externaliteiten (vb klimaatvervuiling)
- Lack of other ethical values: oneerlijk dat vrije markten zorgen voor ongelijke inkomens
Capitalism Een economisch systeem dat een competitieve omgeving combineert met
eigenaar kunnen zijn van een onderneming gericht op winst
2 modellen capitalism:
, - Anglo saxon model: vrije markt, overheid grijpt niet in in economisch proces, shareholder model
voor bedrijven -> maxi stockvalue. Hoort bij VK, VS
- Rhineland model: limitaties op markt, overheid reguleert markt voor meer welvaart,
stakeholders models voor bedrijven -> alle belangen meenemen. Hoort bij Dui, Fr
Lecture 2:
Hoofdstuk 2: utilitarianism
utilitarianism Het meeste geluk voor de grootste groep mensen
Wanneer iets goed volgens utilitarianism?
- Als de som van de totale utilities door die actie groter is dan de som van utilities door alle andere
mogelijke acties
Karakterstieken utilitarianism (3):
1. Consequentialism: kijkt alleen naar de consequenties (gevolgen) van een policy in de toekomst
-> onafhankelijk van onrechtvaardigheid in het verleden
2. Welfarism: het enige doel is utility/welvaart -> heeft verschillende types:
Bentham: Utility is genot (pleasure) -> hedonism/monism
Economists: Utility is satisfaction (voldoen aan) van actual preferences
3. Sum ranking: totale som van utilities moet maximaal zijn, waarbij utility van ieder persoon even
zwaar mee weegt
Utilitarianism toepassen met cost benefit analyse:
- Bepaal voor alle policies die worden overwogen:
1. Wie wordt er beïnvloedt en hoe?
2. Hoeveel zijn ze bereid te betalen of willen ze ontvangen voor elke policy?
3. Bepaald de som van deze individuele waarderingen en selecteer de policy die meeste
utility oplevert
- Voordelen van cost benefit analyse:
1. Systematische analyse van alle consequenties
2. Bevat ook utility effects die niet in marktprijs zitten
3. Linkt naar huidige interesse in geluksonderzoek
Problemen bij utilitarianism
- Consequentialism: kan individuele rechten (rights) van locale populatie overtreden, vb.
kinderarbeid
- Welfarism: voorkeuren (preferences) van leiders (van een land) kunnen raar (perverse) zijn
- Sum ranking:
1. handel zorgt voor meer ongelijkheid
2. utilities zijn moeilijk vergelijken, want hangen af van omstandigheden -> rijken kunnen
meer betalen dan armen -> correctie nodig met schaal -> armen hoger gewicht dan
rijken.
3. Dieren zijn moeilijk mee te rekenen. Pieter Singer: dieren tellen net zo veel mee als
mensen, want dieren zijn intelligent.
Hoofdstuk 3: 3 economic perspectives on the ‘good’ market system
1. Neoliberal school -> Free market perspective: -> liberal = vrij
