Cross-culturele psychologie
Wat is cultuur?
● Culturele diversiteit is eigen aan mens
→ observatie: uitzonderlijk aanpassingsvermogen aan zeer heterogene omstandigheden
→ natuurlijke en mensgemaakte omgeving, sociale organisatie, levensonderhoud en menselijke
kennis en kunde
→ grote diversiteit aan menselijke levenswijzen
→ verklaring: neuroplasticiteit van menselijk brein (hardware)
→ cultuuroverdracht als uniek evolutionair voordeel (software)
● “It would hardly be fish who discovered the existence of water” (Clyde Kluckhohn, 1949)
● Cultuur als groep individuen:
wat individuele cultuurdragers delen binnen groep en wat verschilt tussen groepen
→ oppervlakkige zichtbare kenmerken en diepe minder zichtbare kenmerken
● Cultuur als overgedragen kennis
→ wat we kennen en kunnen door sociaal leren van anderen:
formeel vs. informeel sociaal leren, overdracht tussen generaties vs. peers en mondeling vs.
geschreven bronnen
→ klassieke theorie van sociaal gemedieerde cognitieve ontwikkeling (Vygotsky)
● Cultuur als gedeelde context van gedrag:
wat behoort tot gedeelde sociale en fysieke omgeving die richting geeft aan gedrag
→ expliciete en impliciete normering
→ sociale omgeving: relaties, rollen en organisaties
→ fysieke omgeving: natuurlijk en mens-gemaakt
● Cultuur
= groep van individuen
= overgedragen kennis en informatie
= gedeelde context van gedrag
● Problemen bij het kijken naar cultuur als een groep individuen:
1. grenzen zijn niet altijd duidelijk en distinct
2. culturen veranderen over tijd want het zijn dynamische entiteiten
3. veel variabiliteit binnen individuen van dezelfde cultuur
Waarom cultuurpsychologie?
● WEIRD-people: western, educated, industrialized, rich and democratic
→ onderzoek vaak gebaseerd op steekproeven van WEIRD-people
→ WEIRD-people zijn minst representatief voor generalisatie
● Problemen en vragen:
1. in hoeverre zijn bevindingen veralgemeenbaar naar andere culturele groepen of contexten?
1
, 1. hoe wijkt doorsnee participant in psychologisch onderzoek af van meeste mensen in wereld?
● In welk opzicht zijn mensen in geïndustrialiseerde landen psychologisch afwijkend van
niet-geïndustrialiseerde landen
→ bv.: visuele illusies
→ is enkel een illusie in bepaalde culturen door ervaring met hoeken
● In welk opzicht zijn westerse landen psychologisch afwijkend van niet-westerse landen ?
→ bv.: analytisch denken: komt minder voor in Oost-Azië en in rest niet-westerse wereld
→
● In welk opzicht zijn Amerikanen psychologisch afwijkend van rest van wereld?
→ bv.: defensieve reactie op gedachte aan dood:
meer geloof in bovennatuurlijke krachten, patriotische gevoelens, vijandig tegenover out-groups, …
→
● In welk opzicht zijn hoger opgeleiden psychologisch afwijkend van lager opgeleiden?
→ bv.: erfelijkheid van intelligentie: erfelijkheid IQ > 50% totale variantie
→ gedeelde en unieke omgevingsfactoren verklaren klein percentage variantie
→ overschatting erfelijkheid door tweelingenstudies met hoogopgeleide ouders
→
2
,● The Sambia case study: afgelegen stam in Papua New Guinea
→ jongens moeten jerungdu (mannelijkheid) verdienen door ritualistisch homoseksueel gedrag zoals
orale seks bij oudere mannen
→ vanaf het huwelijk stellen ze biseksueel gedrag en vanaf het vaderschap nog enkel
heteroseksueel gedrag
→ scherp contrast met westers beeld: geaardheid als levensstijl en deel van identiteit
→ acties zijn dus verweven met betekenis die afgeleid wordt van culturele ervaringen
→ welke aspecten van seksualiteit zijn universeel?
● Probleem van cultuurpsychologie:
afwijkende participanten in onderzoek en smalle databasis van psychologische kennis
● Doel van cultuurpsychologie:
resultaten verkrijgen van een brede waaier aan culturen voor onderzoek naar menselijke universaliteit
en variabiliteit
● Agenda cultuurpsychologie
→ replicatie: kunnen we westerse psychologische bevindingen veralgemenen?
→ ontdekking: psychologische universals aantonen of weerleggen
→ ontdekking: cultuurgebonden psychologische fenomenen identificeren en beschrijven
→ verklaring: samenspel tussen cultuur en psyche analyseren en begrijpen
● Soorten benaderingen van culturen:
1. kleurenblinde benadering
= mensen zijn overal hetzelfde, geen culturele verschillen
→ geen aandacht voor etnische of culturele achtergrond
2. multiculturele benadering
= focussen op en respecteren van culturele verschillen
→ voorkeur van leden van minderheidsgroepen
→ meest effectief indien benadrukken van voordelen voor meerderheid en minderheid
3
, 4
Wat is cultuur?
● Culturele diversiteit is eigen aan mens
→ observatie: uitzonderlijk aanpassingsvermogen aan zeer heterogene omstandigheden
→ natuurlijke en mensgemaakte omgeving, sociale organisatie, levensonderhoud en menselijke
kennis en kunde
→ grote diversiteit aan menselijke levenswijzen
→ verklaring: neuroplasticiteit van menselijk brein (hardware)
→ cultuuroverdracht als uniek evolutionair voordeel (software)
● “It would hardly be fish who discovered the existence of water” (Clyde Kluckhohn, 1949)
● Cultuur als groep individuen:
wat individuele cultuurdragers delen binnen groep en wat verschilt tussen groepen
→ oppervlakkige zichtbare kenmerken en diepe minder zichtbare kenmerken
● Cultuur als overgedragen kennis
→ wat we kennen en kunnen door sociaal leren van anderen:
formeel vs. informeel sociaal leren, overdracht tussen generaties vs. peers en mondeling vs.
geschreven bronnen
→ klassieke theorie van sociaal gemedieerde cognitieve ontwikkeling (Vygotsky)
● Cultuur als gedeelde context van gedrag:
wat behoort tot gedeelde sociale en fysieke omgeving die richting geeft aan gedrag
→ expliciete en impliciete normering
→ sociale omgeving: relaties, rollen en organisaties
→ fysieke omgeving: natuurlijk en mens-gemaakt
● Cultuur
= groep van individuen
= overgedragen kennis en informatie
= gedeelde context van gedrag
● Problemen bij het kijken naar cultuur als een groep individuen:
1. grenzen zijn niet altijd duidelijk en distinct
2. culturen veranderen over tijd want het zijn dynamische entiteiten
3. veel variabiliteit binnen individuen van dezelfde cultuur
Waarom cultuurpsychologie?
● WEIRD-people: western, educated, industrialized, rich and democratic
→ onderzoek vaak gebaseerd op steekproeven van WEIRD-people
→ WEIRD-people zijn minst representatief voor generalisatie
● Problemen en vragen:
1. in hoeverre zijn bevindingen veralgemeenbaar naar andere culturele groepen of contexten?
1
, 1. hoe wijkt doorsnee participant in psychologisch onderzoek af van meeste mensen in wereld?
● In welk opzicht zijn mensen in geïndustrialiseerde landen psychologisch afwijkend van
niet-geïndustrialiseerde landen
→ bv.: visuele illusies
→ is enkel een illusie in bepaalde culturen door ervaring met hoeken
● In welk opzicht zijn westerse landen psychologisch afwijkend van niet-westerse landen ?
→ bv.: analytisch denken: komt minder voor in Oost-Azië en in rest niet-westerse wereld
→
● In welk opzicht zijn Amerikanen psychologisch afwijkend van rest van wereld?
→ bv.: defensieve reactie op gedachte aan dood:
meer geloof in bovennatuurlijke krachten, patriotische gevoelens, vijandig tegenover out-groups, …
→
● In welk opzicht zijn hoger opgeleiden psychologisch afwijkend van lager opgeleiden?
→ bv.: erfelijkheid van intelligentie: erfelijkheid IQ > 50% totale variantie
→ gedeelde en unieke omgevingsfactoren verklaren klein percentage variantie
→ overschatting erfelijkheid door tweelingenstudies met hoogopgeleide ouders
→
2
,● The Sambia case study: afgelegen stam in Papua New Guinea
→ jongens moeten jerungdu (mannelijkheid) verdienen door ritualistisch homoseksueel gedrag zoals
orale seks bij oudere mannen
→ vanaf het huwelijk stellen ze biseksueel gedrag en vanaf het vaderschap nog enkel
heteroseksueel gedrag
→ scherp contrast met westers beeld: geaardheid als levensstijl en deel van identiteit
→ acties zijn dus verweven met betekenis die afgeleid wordt van culturele ervaringen
→ welke aspecten van seksualiteit zijn universeel?
● Probleem van cultuurpsychologie:
afwijkende participanten in onderzoek en smalle databasis van psychologische kennis
● Doel van cultuurpsychologie:
resultaten verkrijgen van een brede waaier aan culturen voor onderzoek naar menselijke universaliteit
en variabiliteit
● Agenda cultuurpsychologie
→ replicatie: kunnen we westerse psychologische bevindingen veralgemenen?
→ ontdekking: psychologische universals aantonen of weerleggen
→ ontdekking: cultuurgebonden psychologische fenomenen identificeren en beschrijven
→ verklaring: samenspel tussen cultuur en psyche analyseren en begrijpen
● Soorten benaderingen van culturen:
1. kleurenblinde benadering
= mensen zijn overal hetzelfde, geen culturele verschillen
→ geen aandacht voor etnische of culturele achtergrond
2. multiculturele benadering
= focussen op en respecteren van culturele verschillen
→ voorkeur van leden van minderheidsgroepen
→ meest effectief indien benadrukken van voordelen voor meerderheid en minderheid
3
, 4
