Precontractuele aansprakelijkheid
- Er kan een verplichting tot dooronderhandeling worden gevorderd door de wederpartij van
de partij die afbreekt = 6:296 BW
- Er kan contractsdwang zijn = 6:300 BW
o HR Azivo/GGD
Samenloop van contracten
- Eerst kijken in Boek 7 BW
- Wat zijn de wederzijdse rechten en plichten die partijen op zich hebben genomen?
o HR Inscharing --> de rechten en plichten die partijen op zich hebben genomen
moeten worden beoordeeld aan de hand van ‘uitleg’ dus de Haviltexmaatstaf.
- Voldoen deze kenmerken aan een of meer overeenkomsten geregeld in Boek 7 BW
o Niet relevant is of partijen daadwerkelijk de bedoeling hadden om die wettelijke
regels toepasselijk te laten zijn
- Artikel 6:215 BW
o Als meerdere contractsvormen van toepassing zijn, mag er beroep worden op de
regels van beide contractsvormen.
o Hoofdregel is dat zowel delict (buitencontractuele risicoaansprakelijkheid) als
contract naast elkaar kunnen bestaan. Je mag de voor jou meest gunstige optie
kiezen
▪ HR Dierenarts
o Uitzonderingen:
▪ Het recht eist dat er een keuze tussen beide wordt gemaakt (keuzeplicht)
▪ Het recht wijst een regel aan die altijd voorgaat boven de ander
(exclusiviteit)
• HR Althuisius’ ladder
- Stappenplan bij samenloop buitencontractuele en contractuele aansprakelijkheid
o Is er een contract? Zo ja, welk contract?
▪ Eerst in boek 7 kijken
o Is er buitencontractuele aansprakelijkheid
o Hoe verhouden deze zich tot elkaar?
▪ Hoofdregel = 6:215 jo. HR Dierenarts. Beiden mogen toegepast worden
▪ Uitzondering = keuzeplicht of exclusiviteit (HR Althuisius’ ladder (bruikleen))
Totstandkomingsgebreken
- Wilsgebreken
, o Dwaling 6:228 BW
o Bedrog 3:44 BW
o Bedreiging 3:44 BW
o Misbruik van omstandigheden 3:44 BW
o Gevolg = vernietiging --> terugwerkende kracht
▪ Bij dwaling: HR Vano
▪ Als er al is gepresteerd op grond van het contract, moeten die prestaties
ongedaan worden gemaakt --> onverschuldigde betaling 6:203 e.v. BW
- Strijd van overeenkomst met de wet, goede zeden, openbare orde
o Artikel 3:40 BW
o Gevolg = soms nietig, niet altijd
- Handelen in strijd met handelingsonbevoegdheid
o Gevolg = artikel 3:43 BW = nietig
o Handelen op grond van een nietig contract heeft een onverschuldigde betaling tot
gevolg
- Veronachtzaming van een wettelijk vormvoorschrift
o Gevolg = 3:39 BW = nietig
o Vormvoorschriften zijn uitzonderingen op de hoofdregel. Consensualisme
(wilsovereenstemming) = de hoofdregel. Hoofdregel = vormvrij (3:37 lid 1)
Dwaling (6:228 BW)
- Vereisten
1. Onjuiste voorstelling van zaken
2. Over feiten en omstandigheden die al bestonden ten tijde van contractsluiting
o Geen uitsluitend toekomstige omstandigheid (lid 2 jo. HR Casinovergunning)
3. Over een voor de dwalende essentieel kenmerk van de overeenkomst
4. Causaal verband tussen dwaling en sluiten van overeenkomst
o Als er geen onjuiste voorstelling van zaken was, dan was de overeenkomst niet of op een
andere manier gesloten.
o Benadeelde hoeft geen concreet nadeel te bewijzen --> aannemelijk maken
5. Voor de wederpartij is duidelijk (moet duidelijk zijn) dat het voor de dwalende om een
essentieel kenmerk gaat (kenbaarheidsvereiste)
6. Een van de drie vernietigingsgronden doet zich voor
o Door de wederpartij gegeven informatie die onjuist of onvolledig blijkt te zijn
o Schending spreekplicht door wederpartij
▪ HR Renteswap
▪ HR Antilliaans zwembad
o Wederzijdse dwaling
▪ HR Kantharos van Stevensweert
7. De dwaling blijft niet voor rekening van de dwalende vanwege de aard van de
overeenkomst, verkeersopvattingen of omstandigheden van geval
o Onderzoeksplicht (lid 2). Spreekplicht van sub b weegt zwaarder dan onderzoeksplicht
(HR Antilliaans zwembad)
8. HR Cattier/Waanders: dwaling teweegbrengen kan OD opleveren (6:162) -->
schadevergoeding naast de vernietiging
, Wijzigen van overeenkomst i.p.v. vernietiging bij dwaling (6:230 BW)
Het is bij dwaling ook mogelijk om de overeenkomst aan te passen om de dwaling op te heffen in
plaats van te vernietigen. Vereisten:
- Er is vernietiging op grond van 2:228 (dwaling) mogelijk.
- De partij die de dwaling heeft veroorzaakt doet een voorstel tot wijziging van de
overeenkomst waardoor het nadeel van de dwaling weggenomen wordt (lid 1)
- Vernietiging is niet meer mogelijk na aanpassing
- Rechter toetst of het wijzigingsvoorstel het nadeel van de dwaling wegneemt
- Ook de partij die in dwaling gebracht is, kan wijziging vorderen bij rechter (lid 2)
Wijziging van overeenkomst bij misbruik van omstandigheden = 3:54
Samenloop wilsgebreken en onrechtmatige daad
- Is aan de orde als iemand schadevergoeding wil vorderen in plaats van vernietigen van
overeenkomst
- Bedrog (3:44) is een toerekenbare onrechtmatige daad
- HR Cattier/Waanders
o Iemand in dwaling brengen kan een onrechtmatige daad zijn
Mogelijkheden bij wilsgebrek
- Vernietiging
- Schadevergoeding (onrechtmatige daad)
- Aanpassing
Strijd met wet (3:40)
3 varianten:
1. Wetsbepaling verbiedt totstandkoming van rechtshandeling of het opnemen van een
bepaald beding. En wetsbepaling bepaalt rechtsgevolg. (Totstandkoming = verboden)
o Rechtsgevolg = genoemd in wetsbepaling
2. Wetsbepaling verbiedt totstandkoming van rechtshandeling. En wetsbepaling bepaalt niet
rechtsgevolg.
o Rechtsgevolg = 3:40 lid 2 en 3 = nietig/vernietigbaar
o Vereisten:
▪ Het is een wet in formele zin (wordt ruim opgevat)
▪ Wet moet het verrichten van rechtshandeling/sluiten van overeenkomst
verbieden
▪ Die wet moet de bedoeling hebben dat er civielrechtelijke nietigheidssanctie
volgt (lid 3)
▪ Nietigheid of vernietigbaarheid? (Lid 2)
- Er kan een verplichting tot dooronderhandeling worden gevorderd door de wederpartij van
de partij die afbreekt = 6:296 BW
- Er kan contractsdwang zijn = 6:300 BW
o HR Azivo/GGD
Samenloop van contracten
- Eerst kijken in Boek 7 BW
- Wat zijn de wederzijdse rechten en plichten die partijen op zich hebben genomen?
o HR Inscharing --> de rechten en plichten die partijen op zich hebben genomen
moeten worden beoordeeld aan de hand van ‘uitleg’ dus de Haviltexmaatstaf.
- Voldoen deze kenmerken aan een of meer overeenkomsten geregeld in Boek 7 BW
o Niet relevant is of partijen daadwerkelijk de bedoeling hadden om die wettelijke
regels toepasselijk te laten zijn
- Artikel 6:215 BW
o Als meerdere contractsvormen van toepassing zijn, mag er beroep worden op de
regels van beide contractsvormen.
o Hoofdregel is dat zowel delict (buitencontractuele risicoaansprakelijkheid) als
contract naast elkaar kunnen bestaan. Je mag de voor jou meest gunstige optie
kiezen
▪ HR Dierenarts
o Uitzonderingen:
▪ Het recht eist dat er een keuze tussen beide wordt gemaakt (keuzeplicht)
▪ Het recht wijst een regel aan die altijd voorgaat boven de ander
(exclusiviteit)
• HR Althuisius’ ladder
- Stappenplan bij samenloop buitencontractuele en contractuele aansprakelijkheid
o Is er een contract? Zo ja, welk contract?
▪ Eerst in boek 7 kijken
o Is er buitencontractuele aansprakelijkheid
o Hoe verhouden deze zich tot elkaar?
▪ Hoofdregel = 6:215 jo. HR Dierenarts. Beiden mogen toegepast worden
▪ Uitzondering = keuzeplicht of exclusiviteit (HR Althuisius’ ladder (bruikleen))
Totstandkomingsgebreken
- Wilsgebreken
, o Dwaling 6:228 BW
o Bedrog 3:44 BW
o Bedreiging 3:44 BW
o Misbruik van omstandigheden 3:44 BW
o Gevolg = vernietiging --> terugwerkende kracht
▪ Bij dwaling: HR Vano
▪ Als er al is gepresteerd op grond van het contract, moeten die prestaties
ongedaan worden gemaakt --> onverschuldigde betaling 6:203 e.v. BW
- Strijd van overeenkomst met de wet, goede zeden, openbare orde
o Artikel 3:40 BW
o Gevolg = soms nietig, niet altijd
- Handelen in strijd met handelingsonbevoegdheid
o Gevolg = artikel 3:43 BW = nietig
o Handelen op grond van een nietig contract heeft een onverschuldigde betaling tot
gevolg
- Veronachtzaming van een wettelijk vormvoorschrift
o Gevolg = 3:39 BW = nietig
o Vormvoorschriften zijn uitzonderingen op de hoofdregel. Consensualisme
(wilsovereenstemming) = de hoofdregel. Hoofdregel = vormvrij (3:37 lid 1)
Dwaling (6:228 BW)
- Vereisten
1. Onjuiste voorstelling van zaken
2. Over feiten en omstandigheden die al bestonden ten tijde van contractsluiting
o Geen uitsluitend toekomstige omstandigheid (lid 2 jo. HR Casinovergunning)
3. Over een voor de dwalende essentieel kenmerk van de overeenkomst
4. Causaal verband tussen dwaling en sluiten van overeenkomst
o Als er geen onjuiste voorstelling van zaken was, dan was de overeenkomst niet of op een
andere manier gesloten.
o Benadeelde hoeft geen concreet nadeel te bewijzen --> aannemelijk maken
5. Voor de wederpartij is duidelijk (moet duidelijk zijn) dat het voor de dwalende om een
essentieel kenmerk gaat (kenbaarheidsvereiste)
6. Een van de drie vernietigingsgronden doet zich voor
o Door de wederpartij gegeven informatie die onjuist of onvolledig blijkt te zijn
o Schending spreekplicht door wederpartij
▪ HR Renteswap
▪ HR Antilliaans zwembad
o Wederzijdse dwaling
▪ HR Kantharos van Stevensweert
7. De dwaling blijft niet voor rekening van de dwalende vanwege de aard van de
overeenkomst, verkeersopvattingen of omstandigheden van geval
o Onderzoeksplicht (lid 2). Spreekplicht van sub b weegt zwaarder dan onderzoeksplicht
(HR Antilliaans zwembad)
8. HR Cattier/Waanders: dwaling teweegbrengen kan OD opleveren (6:162) -->
schadevergoeding naast de vernietiging
, Wijzigen van overeenkomst i.p.v. vernietiging bij dwaling (6:230 BW)
Het is bij dwaling ook mogelijk om de overeenkomst aan te passen om de dwaling op te heffen in
plaats van te vernietigen. Vereisten:
- Er is vernietiging op grond van 2:228 (dwaling) mogelijk.
- De partij die de dwaling heeft veroorzaakt doet een voorstel tot wijziging van de
overeenkomst waardoor het nadeel van de dwaling weggenomen wordt (lid 1)
- Vernietiging is niet meer mogelijk na aanpassing
- Rechter toetst of het wijzigingsvoorstel het nadeel van de dwaling wegneemt
- Ook de partij die in dwaling gebracht is, kan wijziging vorderen bij rechter (lid 2)
Wijziging van overeenkomst bij misbruik van omstandigheden = 3:54
Samenloop wilsgebreken en onrechtmatige daad
- Is aan de orde als iemand schadevergoeding wil vorderen in plaats van vernietigen van
overeenkomst
- Bedrog (3:44) is een toerekenbare onrechtmatige daad
- HR Cattier/Waanders
o Iemand in dwaling brengen kan een onrechtmatige daad zijn
Mogelijkheden bij wilsgebrek
- Vernietiging
- Schadevergoeding (onrechtmatige daad)
- Aanpassing
Strijd met wet (3:40)
3 varianten:
1. Wetsbepaling verbiedt totstandkoming van rechtshandeling of het opnemen van een
bepaald beding. En wetsbepaling bepaalt rechtsgevolg. (Totstandkoming = verboden)
o Rechtsgevolg = genoemd in wetsbepaling
2. Wetsbepaling verbiedt totstandkoming van rechtshandeling. En wetsbepaling bepaalt niet
rechtsgevolg.
o Rechtsgevolg = 3:40 lid 2 en 3 = nietig/vernietigbaar
o Vereisten:
▪ Het is een wet in formele zin (wordt ruim opgevat)
▪ Wet moet het verrichten van rechtshandeling/sluiten van overeenkomst
verbieden
▪ Die wet moet de bedoeling hebben dat er civielrechtelijke nietigheidssanctie
volgt (lid 3)
▪ Nietigheid of vernietigbaarheid? (Lid 2)
