Hoofdstuk 19, Winstbelasting
19.1 Fiscale versus bedrijfseconomische winstbepaling
Bij de bepaling van de belastinglast in de externe resultatenrekening staat toepassing van
het matchingprincipe centraal. Volgens dit principe dienen kosten te worden toegerekend
aan de jaren waarin de oorzaak van die kosten is gelegen. Ten aanzien van de winstbelasting
betekent dit dat de belastinglast dient aan te sluiten op het geldend belastingpercentage dat
is toegepast op de winst vóór aftrek van belasting. De berekening verloopt derhalve in
principe als volgt:
Winst vóór belasting € …
Belastinglast € … (percentage van winst vóór belasting)
Winst na belasting € …
De fiscus hanteert de begrippen saldo fiscale belastbare winst en belastbaar bedrag. Het
saldo fiscale winst is de winst op basis van de fiscale grondslagen voor de waardering en
winstbepaling, zonder rekening te houden met de geldende fiscale faciliteiten (zoals de
investeringsaftrek) en het feit bepaalde kostenposten fiscaal geheel of gedeeltelijk niet
worden erkend. De belastbare winst is de winst waarover belasting verschuldigd is en wordt
in de aangifte vennootschapsbelasting) berekend door het saldo fiscale winst te corrigeren
voor de van toepassing zijnde bedragen van de fiscale faciliteiten en de fiscaal niet-
aftrekbare kosten. Het belastbaar bedrag is de in een boekjaar genoten belastbare winst
verminderd met te verrekenen verliezen. Naar het belastbaar bedrag wordt
vennootschapsbelasting geheven. Spreken wij van fiscale winst, dan bedoelen we daar de
belastbare winst mee. De bedrijfseconomische winst wordt ook wel vennootschappelijke of
commerciële winstgenoemd.
Het tarief van de vennootschapsbelasting is (voor 2016) als volgt:
20% over de eerste € 200.000 winst
25% over de rest van de winst
We merken hierbij op dat winsten worden belast in het land waar deze winsten worden
behaald. Dit betekent dat internationaal opererende ondernemingen met verschillende
(lokale) tarieven worden geconfronteerd. De belastingdruk in de resultatenrekening is dan
een gewogen gemiddelde van de onder de verschillende fiscale regimes behaalde winsten.
Multinationals zullen in het kader van hun ‘tax planning’ proberen de meest gunstige
resultaten zo veel mogelijk te laten neerslaan in landen waar relatief lage belastingtarieven
gelden.
Indien er sprake is van een verlies, treedt de fiscale verliescompensatie in werking:
ondernemingsverliezen kunnen worden gecompenseerd met de winst uit het laatste
voorafgaande jaar (achterwaartse verliescompensatie of carry back) en daarna met winsten
die in de volgende 9 jaren behaald zullen worden (voorwaartse verliescompensatie of carry
forward).
Alleen indien niet te verwachten valt dat de onderneming in de komende 9 jaren voldoende
fiscale winsten zal behalen, is opname van de carry forward-vordering niet aanvaardbaar. Dit
laatste doet zich bijvoorbeeld voor als er aan de continuïteit van de onderneming getwijfeld
moet worden.
, De IASB en de RJ schrijven in deze voor dat (voorwaardelijke) vorderingen uit hoofde van
carry forward in de balans dienen te worden opgenomen, voor zover het waarschijnlijk is dat
er toekomstige fiscale winst beschikbaar zijn waarmee de verliezen kunnen worden
verrekend. Verder moeten de bedragen van de verliezen die voor voorwaartse
verliescompensatie in aanmerking komen, in de toelichting worden vermeld voor zover deze
bedragen niet in de balans zijn opgenomen. In de Nederlandse wet zijn geen bepalingen
opgenomen inzake de verwerking van winstbelasting in de jaarrekening; slechts in een enkel
geval geeft wet voorschriften inzake de presentatie.
19.2 Verschillen tussen fiscale en bedrijfseconomische winst
Bij verschillen tussen bedrijfseconomische en fiscale winst is het de vraag welk
belastingbedrag als belastinglast in de bedrijfseconomische resultatenrekening vermeld
dient te worden. De beantwoording van die vraag is afhankelijk van het soort verschil. In dit
kader maken we onderscheid tussen tijdelijke en definitieve/permanente winstverschillen.
Tijdelijke winstverschillen:
Een tijdelijk winstverschil is sprake als het totale resultaat over de ‘levensduur’ van de
onderneming bedrijfseconomisch en fiscaal gelijk is, maar verschillend over de jaren wordt
verdeeld; tijdelijke verschillen worden dus later gecompenseerd door een tegengesteld
verschil. Uitstel van belastingbetaling betekent rentevoordeel, bovendien geeft het
speelruimte in de financiering. Enige voorbeelden van tijdelijke winstverschillen:
Fiscaal wordt een duurzaam productiemiddel afgeschreven op basis van een kortere
levensduur dan bedrijfseconomisch.
Uitgaven voor ontwikkeling worden fiscaal direct als kosten verantwoord, terwijl ze
bedrijfseconomisch worden geactiveerd en vervolgens afgeschreven.
Waardestijgingen van tijdelijke beleggingen worden bedrijfseconomisch direct in de
resultatenrekening verantwoord, terwijl ze fiscaal pas na verkoop worden genomen.
Definitieve winstverschillen:
Bij een definitief of permanent winstverschil wordt het verschil in een later jaar niet meer
opgeheven; er is dus een verschil in het totale resultaat over levensduur van de
onderneming. definitieve verschillen kan het zijn dat de fiscale winst lager is dan de
bedrijfseconomische (verlichtingen), maar ook het omgekeerde kan zich voordoen
(verzwaringen). Voorbeelden van definitieve verlichtingen:
De deelnemingsvrijstelling (verliezen zijn overigens bij de deelnemer niet aftrekbaar)
‘investeringsaftrek’: om het doen van investeringen aan re moedigen, mag jaarlijks
een bepaald bedrag of percentage van het investeringsbedrag in mindering op de
winst worden gebracht.
Voorbeelden van definitieve verzwaringen:
Fiscaal zijn boetes, opgelopen in de uitoefening van het bedrijf (bijvoorbeeld wegens
het overtreden van het Rijtijdenbesluit), niet aftrekbaar van de winst.
Bedrijfseconomisch vormen ze een kostenpost.
Bedrijfseconomisch kan voor de waardering en winstbepaling in een aantal gevallen
uitgegaan worden van actuele waarde; fiscaal moeten deze echter worden bepaald
op basis van historische kosten. Dit betekent dat bijvoorbeeld in tijden van
prijsstijging van materiële vaste activa de afschrijvingen bij deze toepassing
19.1 Fiscale versus bedrijfseconomische winstbepaling
Bij de bepaling van de belastinglast in de externe resultatenrekening staat toepassing van
het matchingprincipe centraal. Volgens dit principe dienen kosten te worden toegerekend
aan de jaren waarin de oorzaak van die kosten is gelegen. Ten aanzien van de winstbelasting
betekent dit dat de belastinglast dient aan te sluiten op het geldend belastingpercentage dat
is toegepast op de winst vóór aftrek van belasting. De berekening verloopt derhalve in
principe als volgt:
Winst vóór belasting € …
Belastinglast € … (percentage van winst vóór belasting)
Winst na belasting € …
De fiscus hanteert de begrippen saldo fiscale belastbare winst en belastbaar bedrag. Het
saldo fiscale winst is de winst op basis van de fiscale grondslagen voor de waardering en
winstbepaling, zonder rekening te houden met de geldende fiscale faciliteiten (zoals de
investeringsaftrek) en het feit bepaalde kostenposten fiscaal geheel of gedeeltelijk niet
worden erkend. De belastbare winst is de winst waarover belasting verschuldigd is en wordt
in de aangifte vennootschapsbelasting) berekend door het saldo fiscale winst te corrigeren
voor de van toepassing zijnde bedragen van de fiscale faciliteiten en de fiscaal niet-
aftrekbare kosten. Het belastbaar bedrag is de in een boekjaar genoten belastbare winst
verminderd met te verrekenen verliezen. Naar het belastbaar bedrag wordt
vennootschapsbelasting geheven. Spreken wij van fiscale winst, dan bedoelen we daar de
belastbare winst mee. De bedrijfseconomische winst wordt ook wel vennootschappelijke of
commerciële winstgenoemd.
Het tarief van de vennootschapsbelasting is (voor 2016) als volgt:
20% over de eerste € 200.000 winst
25% over de rest van de winst
We merken hierbij op dat winsten worden belast in het land waar deze winsten worden
behaald. Dit betekent dat internationaal opererende ondernemingen met verschillende
(lokale) tarieven worden geconfronteerd. De belastingdruk in de resultatenrekening is dan
een gewogen gemiddelde van de onder de verschillende fiscale regimes behaalde winsten.
Multinationals zullen in het kader van hun ‘tax planning’ proberen de meest gunstige
resultaten zo veel mogelijk te laten neerslaan in landen waar relatief lage belastingtarieven
gelden.
Indien er sprake is van een verlies, treedt de fiscale verliescompensatie in werking:
ondernemingsverliezen kunnen worden gecompenseerd met de winst uit het laatste
voorafgaande jaar (achterwaartse verliescompensatie of carry back) en daarna met winsten
die in de volgende 9 jaren behaald zullen worden (voorwaartse verliescompensatie of carry
forward).
Alleen indien niet te verwachten valt dat de onderneming in de komende 9 jaren voldoende
fiscale winsten zal behalen, is opname van de carry forward-vordering niet aanvaardbaar. Dit
laatste doet zich bijvoorbeeld voor als er aan de continuïteit van de onderneming getwijfeld
moet worden.
, De IASB en de RJ schrijven in deze voor dat (voorwaardelijke) vorderingen uit hoofde van
carry forward in de balans dienen te worden opgenomen, voor zover het waarschijnlijk is dat
er toekomstige fiscale winst beschikbaar zijn waarmee de verliezen kunnen worden
verrekend. Verder moeten de bedragen van de verliezen die voor voorwaartse
verliescompensatie in aanmerking komen, in de toelichting worden vermeld voor zover deze
bedragen niet in de balans zijn opgenomen. In de Nederlandse wet zijn geen bepalingen
opgenomen inzake de verwerking van winstbelasting in de jaarrekening; slechts in een enkel
geval geeft wet voorschriften inzake de presentatie.
19.2 Verschillen tussen fiscale en bedrijfseconomische winst
Bij verschillen tussen bedrijfseconomische en fiscale winst is het de vraag welk
belastingbedrag als belastinglast in de bedrijfseconomische resultatenrekening vermeld
dient te worden. De beantwoording van die vraag is afhankelijk van het soort verschil. In dit
kader maken we onderscheid tussen tijdelijke en definitieve/permanente winstverschillen.
Tijdelijke winstverschillen:
Een tijdelijk winstverschil is sprake als het totale resultaat over de ‘levensduur’ van de
onderneming bedrijfseconomisch en fiscaal gelijk is, maar verschillend over de jaren wordt
verdeeld; tijdelijke verschillen worden dus later gecompenseerd door een tegengesteld
verschil. Uitstel van belastingbetaling betekent rentevoordeel, bovendien geeft het
speelruimte in de financiering. Enige voorbeelden van tijdelijke winstverschillen:
Fiscaal wordt een duurzaam productiemiddel afgeschreven op basis van een kortere
levensduur dan bedrijfseconomisch.
Uitgaven voor ontwikkeling worden fiscaal direct als kosten verantwoord, terwijl ze
bedrijfseconomisch worden geactiveerd en vervolgens afgeschreven.
Waardestijgingen van tijdelijke beleggingen worden bedrijfseconomisch direct in de
resultatenrekening verantwoord, terwijl ze fiscaal pas na verkoop worden genomen.
Definitieve winstverschillen:
Bij een definitief of permanent winstverschil wordt het verschil in een later jaar niet meer
opgeheven; er is dus een verschil in het totale resultaat over levensduur van de
onderneming. definitieve verschillen kan het zijn dat de fiscale winst lager is dan de
bedrijfseconomische (verlichtingen), maar ook het omgekeerde kan zich voordoen
(verzwaringen). Voorbeelden van definitieve verlichtingen:
De deelnemingsvrijstelling (verliezen zijn overigens bij de deelnemer niet aftrekbaar)
‘investeringsaftrek’: om het doen van investeringen aan re moedigen, mag jaarlijks
een bepaald bedrag of percentage van het investeringsbedrag in mindering op de
winst worden gebracht.
Voorbeelden van definitieve verzwaringen:
Fiscaal zijn boetes, opgelopen in de uitoefening van het bedrijf (bijvoorbeeld wegens
het overtreden van het Rijtijdenbesluit), niet aftrekbaar van de winst.
Bedrijfseconomisch vormen ze een kostenpost.
Bedrijfseconomisch kan voor de waardering en winstbepaling in een aantal gevallen
uitgegaan worden van actuele waarde; fiscaal moeten deze echter worden bepaald
op basis van historische kosten. Dit betekent dat bijvoorbeeld in tijden van
prijsstijging van materiële vaste activa de afschrijvingen bij deze toepassing
