WERKGROEP 6, ARBEID & ZEGGENSCHAP 2018 - 2019
Vennootschappelijke medezeggenschap
In Nederland staat het stakeholdersmodel centraal: niet alleen de werkgever maar ook
de andere stakeholders zijn van belang in een onderneming. Dit is het Rijnlandse model:
een samenwerkingsverband van gelijkwaardige stakeholders, zoals aandeelhouders,
werknemers enz. Er wordt gestreefd naar solidariteit en continuïteit van de
onderneming.
Onderscheid tussen onderneming en rechtspersoon. De WOR sluit aan bij de
onderneming. Voor de WOR maakt de rechtspersoon niet uit (welk type). De
zeggenschap is binnen de verschillende rechtsvormen wel anders geregeld. Je moet dus
letten op de besluitvorming binnen de rechtspersonen. Artikel 25 WOR: rechtsvorm
onafhankelijk.
Vennootschapsrechtelijke medezeggenschap bestaat uit:
1. Structuurregeling.
2. Spreekrechten.
3. Enquêterechten.
4. Procedure.
1. Structuurregeling
Werknemers dienen medezeggenschap te hebben in de juridische organisatie van de
vennootschap. Potentieel geeft vennootschappelijke medezeggenschap werknemers
meer invloed: zij maken deel uit van het machtscentrum binnen de onderneming.
Wat is een structuurvennootschap?
De structuurvennootschap bestaat sinds 1971 en is een bijzondere ondernemingsvorm
die geldt voor grote Nederlandse ondernemingen. Een belangrijke reden voor de
invoering van de structuurvennootschap was erop gericht evenwicht te scheppen tussen
de invloed van aandeelhouders enerzijds en werknemers anderzijds. Oftewel een
evenwicht tussen kapitaal en arbeid.
Bij grote beursgenoteerde ondernemingen zijn veel aandeelhouders niet echt betrokken
bij de onderneming, maar hebben meer de rol van passieve belegger. Hierdoor kan het
voorkomen dat een relatief kleine groep aandeelhouders tijdens de AVA veel invloed
kan uitoefenen op de onderneming. Echter het belang van de aandeelhouders met een
korte termijn visie is niet altijd in het belang van de onderneming en haar werknemers.
De structuurvennootschap biedt uitkomst voor dit probleem en is een
beschermingsconstructie om de macht van de aandeelhouders te verzwakken via een
verplichte raad van commissarissen met meer dan gebruikelijke bevoegdheden.
Criteria structuurvennootschap
Een onderneming wordt aangemerkt als een structuurvennootschap als het voldoet aan
een aantal punten.
– Een eigen vermogen van tenminste 16 miljoen.
– De onderneming heeft een ondernemingsraad.
– Tenminste 100 werknemers in Nederland.
1
, WERKGROEP 6, ARBEID & ZEGGENSCHAP 2018 - 2019
Structuurvennootschap en de ondernemingsraad
De ondernemingsraad kan, net als de aandeelhouders, aanbevelingen doen voor de
voordracht van nieuwe commissarissen. De ondernemingsraad mag één derde van de
commissarissen voordragen aan de raad van commissarissen om voorgedragen te
worden tijdens de AVA. Op deze manier worden ook de werknemers (arbeid)
vertegenwoordigd in de raad van commissarissen.
Het is de taak van de raad van commissarissen om te handelen naar de belangen van alle
betrokken stakeholders en het voorbestaan van de onderneming te bewaken.
Dus: wanneer structuurregeling toepassen? Artikel 2:153 BW en 2:263 BW
- Eigen vermogen > 16 miljoen
- > 100 werknemers
- OR.
Er kan ook sprake zijn van een verzwakt structuurregime. AvA is dan bevoegd om te
benoemen en ontslaan. Wanneer je daaronder valt staat in artikel 2:155 BW.
Wat is er veranderd?
- Artikel 2:158 BW e.v.
o Vennootschap met een RvC van ten minste 3 leden
o Profielschets wordt opgesteld + bespreken met OR
o Aanbevelingsrecht
Algemeen
Sterk
Bijvoorbeeld lid 4 2:158 BW: OR moet in de gelegenheid zijn geweest standpunt te
bepalen (spreekrecht). Ontbreken van dit standpunt tast benoeming niet aan. Dit is heel
anders dan een adviesrecht – aanbevelingsrecht is vrijblijvender.
- Artikel 2:161a/ 2:271a; collectief heenzenden
o AvA kan vertrouwen in de gehele RvC opzeggen
o Lid 3 – dan direct ontslag van de gehele RvC
o Or moet weer in de gelegenheid zijn gesteld standpunt te bepalen
- 2:250; commissarissen moeten in overeenstemming met vennootschappelijk belang
handelen:
- Artikel 2:150 BW; vrijwillig een RvC instellen. Een RvC instellen is alleen verplicht bij
de structuurvennootschap. Zie Jerry Hoff zaak (blz. 351).
Uitspraak Jerry Hoff
OR heeft iemand gevonden en heeft mail gestuurd naar de AvA - Jerry Hoff. Brief terug
naar de OR. Wij willen graag weten of Jerry Hoff is voorgedragen door de werknemers of
door de OR (r.o. 2.14). OR vordert een schriftelijke bevestiging van benoeming Hoff als
commissaris. Hoff zal er blijk van hebben gegeven niet onafhankelijk te zijn. OR krijgt
gelijk. Zittende commissarissen moeten Hoff de mogelijkheid geven om zijn taken uit te
kunnen oefenen.
2. Enquêterecht
Er is al geruime tijd discussie over de noodzaak van een wettelijke enquêterecht van de
OR. De OR heeft nu al een aantal rechten en actiemogelijkheden om op te komen tegen
besluiten die ten grondslag liggen aan beleid(swijzigingen). Denk aan advies- en
instemmingsrecht. De OR kan ook naar de rechter gaan als de ondernemer zijn
2
Vennootschappelijke medezeggenschap
In Nederland staat het stakeholdersmodel centraal: niet alleen de werkgever maar ook
de andere stakeholders zijn van belang in een onderneming. Dit is het Rijnlandse model:
een samenwerkingsverband van gelijkwaardige stakeholders, zoals aandeelhouders,
werknemers enz. Er wordt gestreefd naar solidariteit en continuïteit van de
onderneming.
Onderscheid tussen onderneming en rechtspersoon. De WOR sluit aan bij de
onderneming. Voor de WOR maakt de rechtspersoon niet uit (welk type). De
zeggenschap is binnen de verschillende rechtsvormen wel anders geregeld. Je moet dus
letten op de besluitvorming binnen de rechtspersonen. Artikel 25 WOR: rechtsvorm
onafhankelijk.
Vennootschapsrechtelijke medezeggenschap bestaat uit:
1. Structuurregeling.
2. Spreekrechten.
3. Enquêterechten.
4. Procedure.
1. Structuurregeling
Werknemers dienen medezeggenschap te hebben in de juridische organisatie van de
vennootschap. Potentieel geeft vennootschappelijke medezeggenschap werknemers
meer invloed: zij maken deel uit van het machtscentrum binnen de onderneming.
Wat is een structuurvennootschap?
De structuurvennootschap bestaat sinds 1971 en is een bijzondere ondernemingsvorm
die geldt voor grote Nederlandse ondernemingen. Een belangrijke reden voor de
invoering van de structuurvennootschap was erop gericht evenwicht te scheppen tussen
de invloed van aandeelhouders enerzijds en werknemers anderzijds. Oftewel een
evenwicht tussen kapitaal en arbeid.
Bij grote beursgenoteerde ondernemingen zijn veel aandeelhouders niet echt betrokken
bij de onderneming, maar hebben meer de rol van passieve belegger. Hierdoor kan het
voorkomen dat een relatief kleine groep aandeelhouders tijdens de AVA veel invloed
kan uitoefenen op de onderneming. Echter het belang van de aandeelhouders met een
korte termijn visie is niet altijd in het belang van de onderneming en haar werknemers.
De structuurvennootschap biedt uitkomst voor dit probleem en is een
beschermingsconstructie om de macht van de aandeelhouders te verzwakken via een
verplichte raad van commissarissen met meer dan gebruikelijke bevoegdheden.
Criteria structuurvennootschap
Een onderneming wordt aangemerkt als een structuurvennootschap als het voldoet aan
een aantal punten.
– Een eigen vermogen van tenminste 16 miljoen.
– De onderneming heeft een ondernemingsraad.
– Tenminste 100 werknemers in Nederland.
1
, WERKGROEP 6, ARBEID & ZEGGENSCHAP 2018 - 2019
Structuurvennootschap en de ondernemingsraad
De ondernemingsraad kan, net als de aandeelhouders, aanbevelingen doen voor de
voordracht van nieuwe commissarissen. De ondernemingsraad mag één derde van de
commissarissen voordragen aan de raad van commissarissen om voorgedragen te
worden tijdens de AVA. Op deze manier worden ook de werknemers (arbeid)
vertegenwoordigd in de raad van commissarissen.
Het is de taak van de raad van commissarissen om te handelen naar de belangen van alle
betrokken stakeholders en het voorbestaan van de onderneming te bewaken.
Dus: wanneer structuurregeling toepassen? Artikel 2:153 BW en 2:263 BW
- Eigen vermogen > 16 miljoen
- > 100 werknemers
- OR.
Er kan ook sprake zijn van een verzwakt structuurregime. AvA is dan bevoegd om te
benoemen en ontslaan. Wanneer je daaronder valt staat in artikel 2:155 BW.
Wat is er veranderd?
- Artikel 2:158 BW e.v.
o Vennootschap met een RvC van ten minste 3 leden
o Profielschets wordt opgesteld + bespreken met OR
o Aanbevelingsrecht
Algemeen
Sterk
Bijvoorbeeld lid 4 2:158 BW: OR moet in de gelegenheid zijn geweest standpunt te
bepalen (spreekrecht). Ontbreken van dit standpunt tast benoeming niet aan. Dit is heel
anders dan een adviesrecht – aanbevelingsrecht is vrijblijvender.
- Artikel 2:161a/ 2:271a; collectief heenzenden
o AvA kan vertrouwen in de gehele RvC opzeggen
o Lid 3 – dan direct ontslag van de gehele RvC
o Or moet weer in de gelegenheid zijn gesteld standpunt te bepalen
- 2:250; commissarissen moeten in overeenstemming met vennootschappelijk belang
handelen:
- Artikel 2:150 BW; vrijwillig een RvC instellen. Een RvC instellen is alleen verplicht bij
de structuurvennootschap. Zie Jerry Hoff zaak (blz. 351).
Uitspraak Jerry Hoff
OR heeft iemand gevonden en heeft mail gestuurd naar de AvA - Jerry Hoff. Brief terug
naar de OR. Wij willen graag weten of Jerry Hoff is voorgedragen door de werknemers of
door de OR (r.o. 2.14). OR vordert een schriftelijke bevestiging van benoeming Hoff als
commissaris. Hoff zal er blijk van hebben gegeven niet onafhankelijk te zijn. OR krijgt
gelijk. Zittende commissarissen moeten Hoff de mogelijkheid geven om zijn taken uit te
kunnen oefenen.
2. Enquêterecht
Er is al geruime tijd discussie over de noodzaak van een wettelijke enquêterecht van de
OR. De OR heeft nu al een aantal rechten en actiemogelijkheden om op te komen tegen
besluiten die ten grondslag liggen aan beleid(swijzigingen). Denk aan advies- en
instemmingsrecht. De OR kan ook naar de rechter gaan als de ondernemer zijn
2
