Samenvatting Tumorbiologie keuzevak

Tumor biologie




Naam: Anouk de Visser
School: Hogeschool Rotterdam
Opleiding: HBO- Verpleegkunde leerjaar 2
Keuzevak: Tumorbiologie


Inhoudsopgave
Les 1.............................................................................................................................................................. 2
Inleiding en de genetische basis van kanker........................................................................................................2

,Les 2.............................................................................................................................................................. 8
Celdeling, proto-oncogenen en tumor supressorrgenen, cel veroudering en celdood........................................8

Les 3............................................................................................................................................................ 14
De ontwikkeling van tumoren............................................................................................................................14

Les 4............................................................................................................................................................ 23
Behandelingsmethoden.....................................................................................................................................23

.................................................................................................................................................................... 33

Les 5............................................................................................................................................................ 34
Externe oorzaken van kanker.............................................................................................................................34

Les 6............................................................................................................................................................ 46
Opsporing en preventie......................................................................................................................................46




Les 1.
Inleiding en de genetische basis van kanker

Definitie van Kanker
- Kanker stamt af van het Griekse woord ‘karkinoma’ (=krab).
- Oncologie (onkos= knobbel; Grieks) = de medische kennis en behandeling van kanker.
- Tumor= zwelling (Latijns); klompje cellen in of op je lichaam.


2

,Kanker is een verzamelnaam voor meer dan 100 soorten kanker
 Gekenmerkt door onbeheerste deling van lichaamscellen.
 Kanker ontstaat door meerdere afwijkingen in 1 cel.

Kanker wordt veroorzaakt door fouten in het DNA
Genetische veranderingen in ons DNA kunnen ontstaan door:
- Fouten in het DNA tijdens de celdeling
- DNA-beschadiging door carcinogenen in onze omgeving (chemicaliën, UV-straling en
HPV)
- Overerving van 1 van onze ouders

Van DNA naar eiwit
- Nucleus= celkern
- Chromosoom= structuren die erfelijk materiaal
(DNA) dragen.
- 23 paren waarvan het 23e paar het
geslachtshormoon.
- DNA is opgebouwd uit Nucleotiden (A-T en G-C)
- Nucleotiden zijn gegroepeerd in genen.
- Genen coderen voor een bepaalde eigenschap
(bijvoorbeeld oogkleur)
- We hebben verschillende cellen omdat gene aan
of uit kunnen staan.
- DNA bevat de genetische code voor eiwitten
- Eiwitten regelen veel processen in het lichaam.
- DNA wordt vertaald naar RNA (dus niet omgezet) in de celkern
- Dit RNA wordt (buiten de celkern) vertaald (niet omgezet) naar eiwit (door
ribosomen)

 Van 1 stuk DNA kan meerdere mRNA kopieën
worden gevormd.
 Van 1 mRNA kopie kunnen meerdere eiwitten
worden gevormd.




Een gen is een DNA-segment dat codeert voor 1
polypeptide (eiwit)
Eiwitsynthese is een 2 stap proces:
- Transcriptie: Genen worden getranscribeerd van DNA naar messenger RNA (mRNA) in de
celkern.
- Translatie: mRNA wordt vertaald naar eiwit door ribosomen en transfer-RNA (tRNA)
in het cytoplasma.




3

, Wat is het verschil tussen RNA en DNA?
Het verschil tussen DNA en RNA is dat RNA een enkelstrengs molecuul is met ribosome als
suikergroep en uracil als stikstofbase, terwijl DNA een dubbelstrengs molecuul is met
deoxyribose als suikergroep en thymine als stikstofbase. RNA is betrokken bij de
eiwitsynthese, terwijl DNA de genetische informatie bevat die wordt doorgegeven van
generatie op generatie


Mutaties kunnen de eiwit structuur en functie veranderen
- Translocatie Insertie Silent




Missense Deletie Nonsense




Translocatie voorbeeld: Philadelphia chromosoom: een
fusie-gen in chronic myeloid leukemia.

 Genomische instabiliteit wa t leidt tot ongecontroleerde
celdeling




4