Handhavingsrecht
Hoorcollege 2
Toezicht
Vorige keer was belangrijk begrippen: rechtshandhaving en handhaving. Rechtshandving ligt
accent dat vanuit overheid belangrijk is om wetten en regels die gelden ook te handhaven.
Om twee redenen: vanuit rechtsstaatsgedachte (regels die gelden in bepaalde mate
handhaven, als dat niet gebeurt dan heb je gevaar van uitholling van rechtsstaatgedachte)
en instrumenteel perspectief is rechtshandhaving belangrijk (je wil met de wetten die je
gemaakt hebt bepaalde doelstellingen bereiken, bijv. schoner milieu, betere zorg, goed
onderwijs etc, en als natuurlijk de norm die je stelt om dat te bereiken als daar geen sprake
is van naleving c.q. handhaving, dan worden die doelstellingen niet of in mindere mate
bereikt).
Handhaving kijkt vanuit andere positie en kijkt meer vanuit rechtsbescherming van burger.
Overheid kan heel actief zijn door regels te stellen en ook die regels bij niet-naleving te
sanctioneren, maar dan moet burger ook mogelijkheid recht te halen als sprake zou zijn van
onrechtmatig handelen (bijv. sanctie opleggen die niet zou kunnen of sanctie die
disproportioneel is in verhouding tot overgeschreden norm). Dus rechtshandhaving legt
meer accent op actieve overheid om recht te handhaven, handhavingsrecht aan andere kant
legt meer accent op bescherming van burger die nodig is, met name in termen van
rechtsbescherming.
Verder hebben we gekeken naar verschillende manieren van sancties in wetgeving. Je maakt
regelgeving en moet nadenken wat kan je doen bij niet-naleving daarvan. In die regeling
moet er ook voorzieningen zijn om iets te doen bij niet-naleving, met name die
sanctiestelsels. Er waren vier sanctiestelsel: strafrechtelijk, bestuursrechtelijk,
privaatrechtelijk of bij uitzondering via tuchtrecht. Dat zijn vier sanctioneringssystemen met
ieder hun eigen kenmerken en voor- en nadelen. Bijvoorbeeld bij strafrecht;
milieuwetgeving met sanctie bij niet-naleving strafrechtelijk optreden. Voordeel daarvan is
dat het een ontwikkeld systeem met rechtsbescherming van burger. Goed geregeld; weten
waar we aan toe zij, duidelijke waarborgen voor burger. Nadeel van strafrechtelijk optreden
is de tijd die het kost. Waarborgen kost tijd. Met name bestuursrecht zou wat sneller kunnen
gaan bij bijv. tussen keuze strafrecht-bestuursrecht. Bij bestuursrecht moet je goed
onderscheid maken tussen bestraffende sancties en op herstel gerichte sanctie. Bestraffende
sanctie is bestuurlijke boete; dus een boete opgelegd door bestuur, NIET door rechter.
Achteraf kan heb je mogelijkheid van rechtsbescherming, maar eerst zal je moeten betalen.
Het bestuur legt sanctie op. Bestuurlijke boete is afgelopen jaren enorm toegenomen; in
veel meer wetgeving (verkeer en milieu) is de bestuurlijke boete opgenomen als
bestraffende sanctie. Met name om te bestraffen en dat snel te doen.
Civielrechtelijke handhaving: ene burger moet andere burger aanspreken uit onrechtmatige
daad en dat moet bijdragen tot het weten bereiken van publieke doel van de regelgeving. Is
uitzonderlijk maar zijn wel wetten waar dat wordt toegepast. Denk aan privacy regelgeving:
als ik last heb hoe bedrijf met mijn persoonsgegevens omgaat, dan moet ik eerst partij
aanspreken en op achtergrond is overheid er nog, maar dat is primair civiel recht. Groot
voordeel van civiel recht is dat partijen zelf in handen hebben en voor overheid is dat
goedkoper. Nadeel daarvan is dat er niet gehandhaafd kan worden of burger heeft
competentie niet om voor zijn belangen op te komen.
Hoorcollege 2
Toezicht
Vorige keer was belangrijk begrippen: rechtshandhaving en handhaving. Rechtshandving ligt
accent dat vanuit overheid belangrijk is om wetten en regels die gelden ook te handhaven.
Om twee redenen: vanuit rechtsstaatsgedachte (regels die gelden in bepaalde mate
handhaven, als dat niet gebeurt dan heb je gevaar van uitholling van rechtsstaatgedachte)
en instrumenteel perspectief is rechtshandhaving belangrijk (je wil met de wetten die je
gemaakt hebt bepaalde doelstellingen bereiken, bijv. schoner milieu, betere zorg, goed
onderwijs etc, en als natuurlijk de norm die je stelt om dat te bereiken als daar geen sprake
is van naleving c.q. handhaving, dan worden die doelstellingen niet of in mindere mate
bereikt).
Handhaving kijkt vanuit andere positie en kijkt meer vanuit rechtsbescherming van burger.
Overheid kan heel actief zijn door regels te stellen en ook die regels bij niet-naleving te
sanctioneren, maar dan moet burger ook mogelijkheid recht te halen als sprake zou zijn van
onrechtmatig handelen (bijv. sanctie opleggen die niet zou kunnen of sanctie die
disproportioneel is in verhouding tot overgeschreden norm). Dus rechtshandhaving legt
meer accent op actieve overheid om recht te handhaven, handhavingsrecht aan andere kant
legt meer accent op bescherming van burger die nodig is, met name in termen van
rechtsbescherming.
Verder hebben we gekeken naar verschillende manieren van sancties in wetgeving. Je maakt
regelgeving en moet nadenken wat kan je doen bij niet-naleving daarvan. In die regeling
moet er ook voorzieningen zijn om iets te doen bij niet-naleving, met name die
sanctiestelsels. Er waren vier sanctiestelsel: strafrechtelijk, bestuursrechtelijk,
privaatrechtelijk of bij uitzondering via tuchtrecht. Dat zijn vier sanctioneringssystemen met
ieder hun eigen kenmerken en voor- en nadelen. Bijvoorbeeld bij strafrecht;
milieuwetgeving met sanctie bij niet-naleving strafrechtelijk optreden. Voordeel daarvan is
dat het een ontwikkeld systeem met rechtsbescherming van burger. Goed geregeld; weten
waar we aan toe zij, duidelijke waarborgen voor burger. Nadeel van strafrechtelijk optreden
is de tijd die het kost. Waarborgen kost tijd. Met name bestuursrecht zou wat sneller kunnen
gaan bij bijv. tussen keuze strafrecht-bestuursrecht. Bij bestuursrecht moet je goed
onderscheid maken tussen bestraffende sancties en op herstel gerichte sanctie. Bestraffende
sanctie is bestuurlijke boete; dus een boete opgelegd door bestuur, NIET door rechter.
Achteraf kan heb je mogelijkheid van rechtsbescherming, maar eerst zal je moeten betalen.
Het bestuur legt sanctie op. Bestuurlijke boete is afgelopen jaren enorm toegenomen; in
veel meer wetgeving (verkeer en milieu) is de bestuurlijke boete opgenomen als
bestraffende sanctie. Met name om te bestraffen en dat snel te doen.
Civielrechtelijke handhaving: ene burger moet andere burger aanspreken uit onrechtmatige
daad en dat moet bijdragen tot het weten bereiken van publieke doel van de regelgeving. Is
uitzonderlijk maar zijn wel wetten waar dat wordt toegepast. Denk aan privacy regelgeving:
als ik last heb hoe bedrijf met mijn persoonsgegevens omgaat, dan moet ik eerst partij
aanspreken en op achtergrond is overheid er nog, maar dat is primair civiel recht. Groot
voordeel van civiel recht is dat partijen zelf in handen hebben en voor overheid is dat
goedkoper. Nadeel daarvan is dat er niet gehandhaafd kan worden of burger heeft
competentie niet om voor zijn belangen op te komen.
