FseOWE 2: ontwikkelingspsychologie
HC 1: het terrein van de ontwikkelingspsychologie
Ontwikkeling: rijping, groei, leren, hoger niveau
Psychologie: het verklaren en beschrijven van menselijk gedrag.
Ontwikkelingspsychologie: het verklaren en beschrijven van de groei, rijping van
leerlingen. Grip krijgen op de ontwikkeling van de kinderen in de klas.
Wat is ontwikkeling?
Werner (1957) zegt dat ontwikkeling bestaat uit 2 processen:
1. Differentiatie: verfijnen van eerder geleerd gedrag
2. Integratie: combinaties van eerder aangeleerd gedrag
Baltes (1987) Life-Span developmental psychology: onderzoek van zowel
constantheid als veranderingen in menselijk gedrag gedurende het hele leven. Je
ontwikkelt je altijd, gedurende je hele leven. Er is wel een verschil in hoeveel je je
ontwikkelt. Verschil tussen 4 en 14 jaar.
Hoe kijken we naar ontwikkeling?
Er is geen exacte wetenschap als het gaat om ontwikkeling. Niemand is hetzelfde,
niemand ontwikkelt zich precies hetzelfde.
Locke (1632-1704) Tabula Rasa : ongeschreven blad. Theorie: een kind komt op
de wereld als een ongeschreven blad. Er staat nog niks geschreven. Zodra je
opgroeit komen er invloeden van buitenaf. Deze invloeden maken je tot wie je bent.
Omgeving heeft invloed, dus een strikte opvoeding is goed.
Je moet aanleren in plaats van afleren.
Voorbeeld: ziet een kind veel geweld op tv, zal hij zich ook zo gaan gedragen.
Roussau (1712-1778)
Kinderen worden aangeboren met een natuurlijke goedheid. Geef ze ruimte aan
nieuwsgierigheid. Het kind moet actief zijn en ontdekkend.
Charles Darwin (1809-1882)
Evolutietheorie
Observeerde zijn eigen zoon en aap tegelijk
Mensen hebben een betere aanpassingsvermogen. Mensen moeten zich aanpassen
om te overleven.
,Hoe kijken we naar ontwikkeling?
0 tot 15 jaar
4 domeinen:
- Biologische domein: ontwikkeling op gebied van lichaam/motorisch
- Sociale domein: hoe groeien we in onze sociale gedrag
- Emotionele domein: hoe groeien emoties bij kinderen
- Cognitieve domein: hersenen, leren
Periodes:
- Babyperiode: 0-12 maanden
- (dreumesperiode)
- Peuterperiode: 1-4 jaar
- Kleuterperiode: 4-6 jaar
- Schoolperiode: 6-12 jaar
- Adolescentie: 12-18 jaar
Mensen delen ook in, in wat je kan
Vraagstukken in de ontwikkelingspsychologie.
Hoe verloopt de ontwikkeling? Continue verandering of discontinue verandering.
Hoe wordt ontwikkeling aangestuurd?
Rijping: ontwikkeling als een continu proces, in tijd aangestuurd door onze genen.
Ervaring: ontwikkeling als een proces dat (qua tijd/inhoud) verandert naarmate je
ervaring hebt.
Nature/aangeboren: de nadruk ligt op het ontdekken van erfelijke eigenschapen en
vermogens
Nurture/aangeleerd: de nadruk ligt op invloeden van de omgeving op iemands
ontwikkeling
Epigenetica: de genetische samenstelling van ons DNA verandert langzaam door
invloed van de omgeving.
OWE 2: ontwikkelingspsychologie
HC 2: ontwikkelingspsychologische theorieën
Hoe kijk je naar een mens?
- Psychoseksuele ontwikkelingstheorie van Sigmund Freud (1856 – 1939)
Al het gedrag van mensen komt door bepaalde behoeften en driften die
moeten worden bevredigd.
Drie aspecten van de persoonlijkheid
Id Es Het primitieve (aangeboren)
Ego Ich Het rationele (op een acceptabele manier uiten)
Superego Über-ich het geweten (na het 5e levensjaar, terug bij jezelf)
De 5 stadia van driftontwikkeling
, 1. De orale fase (0 - 1 jaar) gericht op de mond. Baby drinkt (zuigreflex)
2. De anale fase (1 - 3 jaar) gericht op de ontlasting, zindelijkheidsperiode
3. De fallische fase (3 - 6 jaar) gericht op geslachtsorgaan, kinderen
ontdekken geslacht
4. De latentiefase (6 - 12 jaar) driften gaan liggen, geweten ontwikkeld, er
komt rust
5. De genitale fase (na 12 jaar) puberteit, driften gaan weer opspelen, ook
seksuele driften.
Niet meer zo serieus genomen behalve dat het onderbewustzijn een grote rol
speelt. Wat onder het gedrag ligt kan leidend zijn.
- Het cognitieve ontwikkelingsmodel van Jean Piaget (1896 – 1980)
Een kind denkt in schema’s
Schema: een flexibel gedachtepatroon dat bedoeld is om vat te krijgen op een
ervaring. Hou ouder je wordt, hoe complexer je kan gaan denken.
Schema’s kunnen groeien door zich aan te passen aan de omgeving:
adaptatie
Adaptatie door 2 processen:
1. Assimilatie: de nieuwe ervaring wordt binnen het beschikbare schema
gepast.
2. Accommodatie: onder invloed van nieuwe ervaringen worden bestaande
schema’s aangepast.
- De leertheorie: 3 belangrijke stromingen
1. Klassieke conditionering John Watson (1878 – 1958)
Een van de grondleggers van het behaviorisme.
Gedrag wordt volledig bepaald door omgeving niet door genen en
overdracht of natuurlijke selectie.
Pavlov heeft het klassieke conditionering heel tastbaar. Het aanleren van
bepaald gedrag. Pavlov deed onderzoek bij honden
Watson deed vervolgens het onderzoek bij baby’s.
2. Operante conditionering B. F. Skinner (1904 – 1990)
Bekrachtiging van ‘spontaan’ gedrag.
Iets wat fijn is Iets wat niet fijn is
Toedienen Positieve Positieve straf
bekrachtiging
Wegnemen Negatieve straf Negatieve bekrachtiging
3. Sociale leertheorie Albert Bandura (geboren 1925)
Modeling. Mensen zijn cognitieve wezens, zij kunnen zelf nadenken. Zij
kunnen op langere termijn denken.
Leren door observatie is iets wat wij als mens heel veel doen.
Belangrijkste leerprincipes:
Gewenning: hoe meer een leerling iets doet hoe beter ze het leert
HC 1: het terrein van de ontwikkelingspsychologie
Ontwikkeling: rijping, groei, leren, hoger niveau
Psychologie: het verklaren en beschrijven van menselijk gedrag.
Ontwikkelingspsychologie: het verklaren en beschrijven van de groei, rijping van
leerlingen. Grip krijgen op de ontwikkeling van de kinderen in de klas.
Wat is ontwikkeling?
Werner (1957) zegt dat ontwikkeling bestaat uit 2 processen:
1. Differentiatie: verfijnen van eerder geleerd gedrag
2. Integratie: combinaties van eerder aangeleerd gedrag
Baltes (1987) Life-Span developmental psychology: onderzoek van zowel
constantheid als veranderingen in menselijk gedrag gedurende het hele leven. Je
ontwikkelt je altijd, gedurende je hele leven. Er is wel een verschil in hoeveel je je
ontwikkelt. Verschil tussen 4 en 14 jaar.
Hoe kijken we naar ontwikkeling?
Er is geen exacte wetenschap als het gaat om ontwikkeling. Niemand is hetzelfde,
niemand ontwikkelt zich precies hetzelfde.
Locke (1632-1704) Tabula Rasa : ongeschreven blad. Theorie: een kind komt op
de wereld als een ongeschreven blad. Er staat nog niks geschreven. Zodra je
opgroeit komen er invloeden van buitenaf. Deze invloeden maken je tot wie je bent.
Omgeving heeft invloed, dus een strikte opvoeding is goed.
Je moet aanleren in plaats van afleren.
Voorbeeld: ziet een kind veel geweld op tv, zal hij zich ook zo gaan gedragen.
Roussau (1712-1778)
Kinderen worden aangeboren met een natuurlijke goedheid. Geef ze ruimte aan
nieuwsgierigheid. Het kind moet actief zijn en ontdekkend.
Charles Darwin (1809-1882)
Evolutietheorie
Observeerde zijn eigen zoon en aap tegelijk
Mensen hebben een betere aanpassingsvermogen. Mensen moeten zich aanpassen
om te overleven.
,Hoe kijken we naar ontwikkeling?
0 tot 15 jaar
4 domeinen:
- Biologische domein: ontwikkeling op gebied van lichaam/motorisch
- Sociale domein: hoe groeien we in onze sociale gedrag
- Emotionele domein: hoe groeien emoties bij kinderen
- Cognitieve domein: hersenen, leren
Periodes:
- Babyperiode: 0-12 maanden
- (dreumesperiode)
- Peuterperiode: 1-4 jaar
- Kleuterperiode: 4-6 jaar
- Schoolperiode: 6-12 jaar
- Adolescentie: 12-18 jaar
Mensen delen ook in, in wat je kan
Vraagstukken in de ontwikkelingspsychologie.
Hoe verloopt de ontwikkeling? Continue verandering of discontinue verandering.
Hoe wordt ontwikkeling aangestuurd?
Rijping: ontwikkeling als een continu proces, in tijd aangestuurd door onze genen.
Ervaring: ontwikkeling als een proces dat (qua tijd/inhoud) verandert naarmate je
ervaring hebt.
Nature/aangeboren: de nadruk ligt op het ontdekken van erfelijke eigenschapen en
vermogens
Nurture/aangeleerd: de nadruk ligt op invloeden van de omgeving op iemands
ontwikkeling
Epigenetica: de genetische samenstelling van ons DNA verandert langzaam door
invloed van de omgeving.
OWE 2: ontwikkelingspsychologie
HC 2: ontwikkelingspsychologische theorieën
Hoe kijk je naar een mens?
- Psychoseksuele ontwikkelingstheorie van Sigmund Freud (1856 – 1939)
Al het gedrag van mensen komt door bepaalde behoeften en driften die
moeten worden bevredigd.
Drie aspecten van de persoonlijkheid
Id Es Het primitieve (aangeboren)
Ego Ich Het rationele (op een acceptabele manier uiten)
Superego Über-ich het geweten (na het 5e levensjaar, terug bij jezelf)
De 5 stadia van driftontwikkeling
, 1. De orale fase (0 - 1 jaar) gericht op de mond. Baby drinkt (zuigreflex)
2. De anale fase (1 - 3 jaar) gericht op de ontlasting, zindelijkheidsperiode
3. De fallische fase (3 - 6 jaar) gericht op geslachtsorgaan, kinderen
ontdekken geslacht
4. De latentiefase (6 - 12 jaar) driften gaan liggen, geweten ontwikkeld, er
komt rust
5. De genitale fase (na 12 jaar) puberteit, driften gaan weer opspelen, ook
seksuele driften.
Niet meer zo serieus genomen behalve dat het onderbewustzijn een grote rol
speelt. Wat onder het gedrag ligt kan leidend zijn.
- Het cognitieve ontwikkelingsmodel van Jean Piaget (1896 – 1980)
Een kind denkt in schema’s
Schema: een flexibel gedachtepatroon dat bedoeld is om vat te krijgen op een
ervaring. Hou ouder je wordt, hoe complexer je kan gaan denken.
Schema’s kunnen groeien door zich aan te passen aan de omgeving:
adaptatie
Adaptatie door 2 processen:
1. Assimilatie: de nieuwe ervaring wordt binnen het beschikbare schema
gepast.
2. Accommodatie: onder invloed van nieuwe ervaringen worden bestaande
schema’s aangepast.
- De leertheorie: 3 belangrijke stromingen
1. Klassieke conditionering John Watson (1878 – 1958)
Een van de grondleggers van het behaviorisme.
Gedrag wordt volledig bepaald door omgeving niet door genen en
overdracht of natuurlijke selectie.
Pavlov heeft het klassieke conditionering heel tastbaar. Het aanleren van
bepaald gedrag. Pavlov deed onderzoek bij honden
Watson deed vervolgens het onderzoek bij baby’s.
2. Operante conditionering B. F. Skinner (1904 – 1990)
Bekrachtiging van ‘spontaan’ gedrag.
Iets wat fijn is Iets wat niet fijn is
Toedienen Positieve Positieve straf
bekrachtiging
Wegnemen Negatieve straf Negatieve bekrachtiging
3. Sociale leertheorie Albert Bandura (geboren 1925)
Modeling. Mensen zijn cognitieve wezens, zij kunnen zelf nadenken. Zij
kunnen op langere termijn denken.
Leren door observatie is iets wat wij als mens heel veel doen.
Belangrijkste leerprincipes:
Gewenning: hoe meer een leerling iets doet hoe beter ze het leert
