College aantekeningen Emotie, Cognitie en Gedrag vanuit een Klinisch Perspectief: deel 2 (P_BEMCG_2)

Emotie, Cognitie en Gedrag 2
Uitwerking hoorcolleges

Hoorcollege 1: Het sociale brein van adolescenten
- Adolescentie
o Fase die verschilt van kindertijd en volwassenheid – universeel.
o Het begin en einde zijn cultureel specifiek.
 Begin: puberteit.
 Einde: bij het bereiken van volledige volwassen rollen.
o Tijdens adolescentie nemen sterftecijfers toe, vooral onder mannen.
 Oorzaken:





o Mentale gezondheid in Westerse adolescenten:
 Psychische stoornissen beginnen meestal in de jeugd.
 Episodes van milde psychiatrische stoornissen in de DSM-IV komen vaak voor.
 20% van de adolescenten had minimaal 1 ernstige stoornis; 10% had een
slechte geestelijke gezondheid.
 De prevalentie van ernstige psychische stoornissen in adolescenten is hoger
dan zelfs de meest voorkomende ernstige somatische
aandoening.
- Puberteit:
o Start wordt gekenmerkt door GnRH (gonadotropin-releasing
hormone).
o Dit verhoogt het luteinizing hormone en het follicle stimulating
hormone.
o Deze hormonen triggeren de opkomst van testosteron in jongens en
estradiol en progesteron in meisjes.
- Einde van adolescentie
o In de afgelopen jaren verschoven.
o Leeftijd waarop een man voor het eerst trouwt is gestegen in de afgelopen en de
leeftijd waarop een vrouw haar eerste kind krijgt ook.
o Hierdoor een langere duur van adolescentie, maar dus ook een langere periode van
risico.
o Belangrijk tijdens adolescentie: dual process model
 Er is sprake van een mismatch tussen de toegenomen sensitiviteit voor
emotionele stimuli in limbische gebieden en de vertraagde rijping van
cognitieve controle (prefrontale gebieden).
 Limbische gebieden ontwikkelen sneller dan de prefrontale
gebieden.

,- Veranderingen in het adolescent-brein:
o Tijdens puberteit:





o Structurele veranderingen tijdens adolescentie:
 Grijze stof dunt uit en witte stof neemt toe in volume.
 Functionele connectiviteit verandert.
 Neuronen / synapsen prolifereren eerst en worden vervolgens ‘gepruned’.
 Meer dan 40% van de synapsen wordt geëlimineerd.
 Verandering in frontale / basale ganglia – circuits.
o Functionele hersenveranderingen tijdens adolescentie:
 Cognitieve controle: zowel toename als afname in prefrontale activatie
tijdens adolescentie, toename in pariëtale cortex.
 Affectieve verwerking (affective processing): niet lineair patroon met een
piek in subcorticale verwerking in mid-adolescentie.
 Sociaal-cognitieve verwerking: geleidelijke toename in temporale pariëtale
verbinding (TPJ), geleidelijke afname in dorsomediale PFC (anterior-posterior
shift) van adolescentie tot volwassenheid.
 Sociaal-affectieve verwerking: toegenomen reactie op acceptatie en
afwijzing.
o Individuele verschillen: zowel genetische als omgevingsfactoren spelen een rol bij de
neurocognitieve ontwikkeling.

- Sociale cognitie:
o Gezichts- /emotieherkenning.
 Gezichtsperceptie (identiteit) en gezichtsgeheugen verbeteren tijdens
adolescentie.
 Dip in vroege adolescentie, maar daarna geleidelijke toename van
gezichtscognitie en het vermogen om emotieverwerking te
moduleren.
 Vrouwen zijn beter dan mannen in gezichtsgeheugen, maar niet in perceptie.
 Emotieverwerking:
 In adolescenten: een grotere modulatie van hersenactiviteit door
emotionele inhoud, minder modulatie door aandacht eisen van
boven af (top-down).
 Emotie ervaring:
 Hogere frequentie van negatieve emoties en lagere frequentie van
positieve emoties in late vs. vroege adolescentie.
 Hogere intensiteit en instabiliteit van emoties dan in volwassenen,
meer in meisjes dan in jongens.

, o Perspectief nemen / theory of mind.
 Neemt toe met leeftijd.
o Empathie.
o Sociale besluitvorming (vertrouwen, eerlijkheid).
 Ontwikkeling van vertrouwen: neemt toe met leeftijd, wel weer kleine daling
bij 68 jaar.
 Toename in initieel vertrouwen.
 Toenemend vermogen om onderscheid te maken tussen sociale en
egoïstische partners.
 Toenemend vermogen om de antwoorden van partners te integreren
met a priori informatie.
 Ontwikkeling van betrouwbaarheid: neemt toe met leeftijd.

- Peer relaties in adolescentie:
o Sociale evaluatie
 Sensitiviteit voor sociale evaluatie.
 Meer zelf-gerapporteerde schaamte, arousal, mPFC activatie, en
striatum – mPFC connectiviteit bij adolescenten vergeleken met
kinderen en volwassenen.
o Sociale invloed en lichaamsbeeld
 Normafwijkende feedback op ideaal lichaamsbeeld resulteerde in activiteit in
ACC-insula netwerk in jonge vrouwen (18-19 jaar).
 Dit effect was sterker voor vrouwen met een laag zelfbeeld.
 De beoordeling werd aangepast in de richting van de groepsnorm.
o Sociale afwijzing
 Experiment met de bal gooien: eerst mag je mee doen, later niet meer.
Hierna rapporteren van de stress gerelateerd aan de uitsluiting.
 Uitsluiting beïnvloed de stemming in jonge en mid-adolescenten.
 Uitsluiting triggert anxiety in jonge adolescenten.
 Jonge adolescenten:
o Voorspelden dat ze minder vaak aardig gevonden zouden
worden.
o Voelde zich slechter over henzelf na afwijzing
 Jong volwassenen
o Overschatten de mate waarin leeftijdsgenoten hen aardig
zouden vinden.
o Behielden een positief zelfbeeld.
 Adolescenten verwachten en internaliseren vaker negatieve oordelen.
 Volwassenen gebruiken zelfbeschermende strategieën:
 Verwacht aardig gevonden te worden.
 Behoud een positief zelfbeeld na afwijzing.
 Niet focussen op bronnen van negatieve feedback.