PRAKTIJKGERICHT
ONDERZOEK
Het ontslaggesprek
Onderzoeksverslag afstudeerproject
Fontys Mens & Gezondheid, Verpleegkunde
Begeleider: Marja Engel
Examinator: Monique van Huijgevoort
Praktijkinstelling: Bravis ziekenhuis Bergen op Zoom, afdeling GF6
Student: Nicolas Verloop
Studentnummer: 4110250
PCN: 452299
Datum inleveren: 09-06-2024
,Inhoudsopgave
Inhoud
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................1
Samenvatting..........................................................................................................................................2
Doelstelling:........................................................................................................................................5
Methode.................................................................................................................................................6
Onderzoeksbenadering.......................................................................................................................6
Dataverzamelingstechniek..................................................................................................................6
Onderzoekspopulatie (of andere databronnen).................................................................................6
Selectie en werving.............................................................................................................................7
Data-analysemethode........................................................................................................................7
Ethiek..................................................................................................................................................8
Resultaten...............................................................................................................................................8
Beschrijving resultaten.......................................................................................................................9
Structuur.........................................................................................................................................9
Gespreksuitvoering.........................................................................................................................9
Begeleiding verpleging en studenten............................................................................................10
Informatiefolder............................................................................................................................10
Kennisontwikkeling verpleging en studenten................................................................................11
Discussie...............................................................................................................................................11
..........................................................................................................................................................12
Krachten...........................................................................................................................................12
Conclusie..............................................................................................................................................13
Aanbevelingen......................................................................................................................................14
Aanbeveling 1: Het in gebruik nemen van de bestaande ontslagchecklist als vaste structuur en
hulpmiddel bij de uitvoering van het ontslaggesprek.......................................................................15
Aanbeveling 2: De ontslagchecklist herintroduceren bij de verpleging en studenten als bruikbaar en
nuttig................................................................................................................................................16
Bibliografie............................................................................................................................................19
Bijlage 1: Topiclijst................................................................................................................................21
Bijlage 2: Informed consent..................................................................................................................22
, Samenvatting
Inleiding
Een optimale ontslagprocedure is van belang om de continuïteit van zorg te waarborgen nadat een
patiënt wordt ontslagen uit het ziekenhuis, zo stelt de Federatie Medisch Specialisten (2014).
Een belangrijk onderdeel van die ontslagprocedure is het ontslaggesprek. Volgens Kripalani et al.
(2007) heeft inadequate communicatie bij het ontslaggesprek negatieve effecten op de
patiëntenzorg. Zo blijkt ook uit de enquête de Bravis Radar van de afdeling acute chirurgie GF6 te
Bergen op Zoom. Daaruit blijkt dat 11% van de patiënten ontevreden was met de informatie die zij
kregen bij ontslag, omdat deze niet duidelijk en compleet was. En vond 10% van de ondervraagde
patiënten dat de leefregels voor thuis niet duidelijk waren uitgelegd. Deze uitkomsten en het feit dat
verpleegkundigen op de afdeling GF6 aangeven dat er meerdere factoren zijn die invloed hebben op
de uitvoering van het ontslaggesprek. Is dit onderzoek gericht op de onderzoeksvraag:
Waaruit bestaat volgens de verpleegkundigen van de afdeling acute chirurgie GF6 van het Bravis
ziekenhuis te Bergen op Zoom het optimale ontslaggesprek, en wat hebben zij nodig voor de
uitvoering hiervan?
Methode
Voor het beantwoorden van de onderzoeksvraag heeft er een kwalitatief onderzoek plaatsgevonden
(Verhoeven, 2014). Met behulp van een topiclijst zijn er semi-gestructureerde interviews afgenomen
bij een negental respondenten (Boeije, 2023). Dit waren mbo- en hbo verpleegkundigen van de
afdeling GF6 te Bergen op Zoom die daar part- of fulltime werkten met minimaal 1 jaar werkervaring.
Ter borging van de kwaliteit heeft er een proefinterview plaatsgevonden, is het onderzoek van
peerfeedback voorzien, en heeft er een membercheck plaatsgevonden van de transcripten.
Ter bevordering van de betrouwbaarheid is er volgens een vast interviewschema gewerkt. Dit heeft in
een afgesloten ruimte op de afdeling plaatsgevonden om dezelfde setting te creëren. Voor het
analyseren van kwalitatieve data, is er gebruik gemaakt van de thematische analyse volgens
Verhoeven (2023).
Resultaten
Volgens de respondenten is er een vaste structuur nodig welke afdelingsbreed is afgesproken. Als
hulpmiddel hiervoor zouden zij een stappenplan of checklist willen. Wegens tijdsdruk stelt een deel
van de respondenten dat het gesprek op een eerder geschikt moment moet plaatsvinden. Daarbij zou
de verpleegkundige diepgang aan moeten brengen en controlevragen moeten stellen. De
respondenten stellen dat er oog moet zijn voor begeleiding van nieuwe studenten, en dat zij hun
kennis moeten vergroten. De informatiefolders op de afdeling zouden volgens de respondenten
specifiek per ziektebeeld of operatie met nog duidelijkere en specifiekere informatie aanwezig
moeten zijn. Het kennisniveau benodigd volgens de respondenten nog extra aandacht en zou verder
ontwikkeld kunnen worden.
Discussie
Het onderzoek heeft enkele beperkingen gekend, zo zijn niet alle interviews in dezelfde ruimte
afgenomen en zijn enkele interviews verstoord door een bel of collega. Hierdoor kan de respondent
druk hebben ervaren wat de betrouwbaarheid en kwaliteit negatief kan hebben beïnvloed (Baarda et
al, 2021). Door ervaringsgebrek bij de onderzoeker met betrekking tot het opstellen van een
topiclijst en het afnemen van interviews is er informatie bij de respondenten blijven liggen
(Doorewaard et al., 2023). De onderzoeker had de onderbouwing van gemaakte keuzes in zijn
logboek bij kunnen houden (Baarda et al., 2021).
ONDERZOEK
Het ontslaggesprek
Onderzoeksverslag afstudeerproject
Fontys Mens & Gezondheid, Verpleegkunde
Begeleider: Marja Engel
Examinator: Monique van Huijgevoort
Praktijkinstelling: Bravis ziekenhuis Bergen op Zoom, afdeling GF6
Student: Nicolas Verloop
Studentnummer: 4110250
PCN: 452299
Datum inleveren: 09-06-2024
,Inhoudsopgave
Inhoud
Inhoudsopgave.......................................................................................................................................1
Samenvatting..........................................................................................................................................2
Doelstelling:........................................................................................................................................5
Methode.................................................................................................................................................6
Onderzoeksbenadering.......................................................................................................................6
Dataverzamelingstechniek..................................................................................................................6
Onderzoekspopulatie (of andere databronnen).................................................................................6
Selectie en werving.............................................................................................................................7
Data-analysemethode........................................................................................................................7
Ethiek..................................................................................................................................................8
Resultaten...............................................................................................................................................8
Beschrijving resultaten.......................................................................................................................9
Structuur.........................................................................................................................................9
Gespreksuitvoering.........................................................................................................................9
Begeleiding verpleging en studenten............................................................................................10
Informatiefolder............................................................................................................................10
Kennisontwikkeling verpleging en studenten................................................................................11
Discussie...............................................................................................................................................11
..........................................................................................................................................................12
Krachten...........................................................................................................................................12
Conclusie..............................................................................................................................................13
Aanbevelingen......................................................................................................................................14
Aanbeveling 1: Het in gebruik nemen van de bestaande ontslagchecklist als vaste structuur en
hulpmiddel bij de uitvoering van het ontslaggesprek.......................................................................15
Aanbeveling 2: De ontslagchecklist herintroduceren bij de verpleging en studenten als bruikbaar en
nuttig................................................................................................................................................16
Bibliografie............................................................................................................................................19
Bijlage 1: Topiclijst................................................................................................................................21
Bijlage 2: Informed consent..................................................................................................................22
, Samenvatting
Inleiding
Een optimale ontslagprocedure is van belang om de continuïteit van zorg te waarborgen nadat een
patiënt wordt ontslagen uit het ziekenhuis, zo stelt de Federatie Medisch Specialisten (2014).
Een belangrijk onderdeel van die ontslagprocedure is het ontslaggesprek. Volgens Kripalani et al.
(2007) heeft inadequate communicatie bij het ontslaggesprek negatieve effecten op de
patiëntenzorg. Zo blijkt ook uit de enquête de Bravis Radar van de afdeling acute chirurgie GF6 te
Bergen op Zoom. Daaruit blijkt dat 11% van de patiënten ontevreden was met de informatie die zij
kregen bij ontslag, omdat deze niet duidelijk en compleet was. En vond 10% van de ondervraagde
patiënten dat de leefregels voor thuis niet duidelijk waren uitgelegd. Deze uitkomsten en het feit dat
verpleegkundigen op de afdeling GF6 aangeven dat er meerdere factoren zijn die invloed hebben op
de uitvoering van het ontslaggesprek. Is dit onderzoek gericht op de onderzoeksvraag:
Waaruit bestaat volgens de verpleegkundigen van de afdeling acute chirurgie GF6 van het Bravis
ziekenhuis te Bergen op Zoom het optimale ontslaggesprek, en wat hebben zij nodig voor de
uitvoering hiervan?
Methode
Voor het beantwoorden van de onderzoeksvraag heeft er een kwalitatief onderzoek plaatsgevonden
(Verhoeven, 2014). Met behulp van een topiclijst zijn er semi-gestructureerde interviews afgenomen
bij een negental respondenten (Boeije, 2023). Dit waren mbo- en hbo verpleegkundigen van de
afdeling GF6 te Bergen op Zoom die daar part- of fulltime werkten met minimaal 1 jaar werkervaring.
Ter borging van de kwaliteit heeft er een proefinterview plaatsgevonden, is het onderzoek van
peerfeedback voorzien, en heeft er een membercheck plaatsgevonden van de transcripten.
Ter bevordering van de betrouwbaarheid is er volgens een vast interviewschema gewerkt. Dit heeft in
een afgesloten ruimte op de afdeling plaatsgevonden om dezelfde setting te creëren. Voor het
analyseren van kwalitatieve data, is er gebruik gemaakt van de thematische analyse volgens
Verhoeven (2023).
Resultaten
Volgens de respondenten is er een vaste structuur nodig welke afdelingsbreed is afgesproken. Als
hulpmiddel hiervoor zouden zij een stappenplan of checklist willen. Wegens tijdsdruk stelt een deel
van de respondenten dat het gesprek op een eerder geschikt moment moet plaatsvinden. Daarbij zou
de verpleegkundige diepgang aan moeten brengen en controlevragen moeten stellen. De
respondenten stellen dat er oog moet zijn voor begeleiding van nieuwe studenten, en dat zij hun
kennis moeten vergroten. De informatiefolders op de afdeling zouden volgens de respondenten
specifiek per ziektebeeld of operatie met nog duidelijkere en specifiekere informatie aanwezig
moeten zijn. Het kennisniveau benodigd volgens de respondenten nog extra aandacht en zou verder
ontwikkeld kunnen worden.
Discussie
Het onderzoek heeft enkele beperkingen gekend, zo zijn niet alle interviews in dezelfde ruimte
afgenomen en zijn enkele interviews verstoord door een bel of collega. Hierdoor kan de respondent
druk hebben ervaren wat de betrouwbaarheid en kwaliteit negatief kan hebben beïnvloed (Baarda et
al, 2021). Door ervaringsgebrek bij de onderzoeker met betrekking tot het opstellen van een
topiclijst en het afnemen van interviews is er informatie bij de respondenten blijven liggen
(Doorewaard et al., 2023). De onderzoeker had de onderbouwing van gemaakte keuzes in zijn
logboek bij kunnen houden (Baarda et al., 2021).
