SAMENVATTING – GEZONDHEIDSPSYCHOLOGIE – LEERJAAR 1 TP
Hoofdstuk 1: Wat is gezondheid?
Gezondheid = een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal
welzijn. Het is dus relatief.
Humores (lichaamssappen): zwarte gal, gele gal, bloed, slijm. Disbalans:
mentale klachten.
Dualisme = lichaam en geest.
Psychologie = het wetenschappelijk onderzoek naar mentale,
psychosociale en biologische processen en gedragsmatig functioneren.
Door psychologen onderzochte onderwerpen: taal, geheugen,
concentratie, perceptie, emoties, sociaal gedrag en gezondheidsgedrag.
Empirisme = het elementaire principe dat we de wereld via zintuigelijke
waarneming kunnen leren kennen.
Inferentie = redenering waarbij een conclusie wordt afgeleid uit een of
meer premissen. Bijvooorbeeld: “Het regent, dus zijn de straten nat”.
Door gezondheidspsychologen gebruikte methoden: vragenlijsten,
vraaggesprekken en psychometrische tests.
Doel gezondheidspsychologie: inzicht krijgen in de biopsychosociale
factoren die belangrijk zijn voor:
- De bevordering en het in stand houden van de gezondheid.
- De verbetering van de gezondheidszorg en het gezondheidsbeleid.
- De preventie en behandeling van ziekte.
- De oorzaken van ziekte; risicofactoren en kwetsbaarheid.
Verschillende opvattingen over gezondheid:
1. Biomedisch ziektemodel = ziekte en symptomen hebben een
achterliggende fysiologische verklaring die via medische interventie
kan worden genezen, bijv een vaccinatieprogramma. Weinig ruimte
voor subjectiviteitwordt reductionistisch genoemd: het reduceert
de geest, het lichaam en het menselijk gedrag tot
lichaamscellen/neurale/biochemische activiteit. Het reductionisme
negeert dat verschillende mensen verschillend kunnen reageren op
eenzelfde ziekte.
2. Biopsychosociaal ziektemodel = ziekte en symptomen kunnen
worden verklaard door een combinatie van lichamelijke, sociale,
culturele en psychologische factoren (erkenning van de rol van
gedrag). Veel ruimte voor subjectiviteitinteractie tussen
biologische processen en psychologische en sociale invloeden:
, psychologische en sociale invloeden kunnen bijdragen aan
biologische verklaringen van gezondheid en ziekte.
Incidentie = het aantal nieuwe gevallen van een ziekte gedurende een
specifieke tijdsinterval.
Prevalentie = het aantal vastgestelde gevallen van een ziekte in een
populatie op een bepaald moment.
Gezondheid gelinkt aan de geschiktheid om te werken effecten van het
werk op de gezondheid.
Geneeskunde kan ons van alle ziekten genezen bewust van
bijwerkingen van geneesmiddelen.
Oudere respondenten maakten vaak melding van gezondheidsproblemen,
terwijl jongere respondenten vaker gezondheidsgedrag noemden.
Gezondheidsgedrag = gedrag (ongeacht de gezondheidstoestand
waarin men zich bevindt) bedoeld om de gezondheid te berschermen, te
bevorderen of in stand te houden. Bijvoorbeeld gezond eten.
Sociale representatie van gezondheid = wat bepaalde groepen
mensen onder gezondheid verstaan. Westers: Gezond = goede
genen/snel herstellen van ziekte/je fit voelen/afwezigheid van
klachten/gezond eten en sporten etc. Een toestand van volledig
lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn (wereldgezondheidsorganisatie).
Ziekteattributies = toekenning van de oorzaak van een ziekte.
- Externe ziekteattributies = oorzaak van de ziekte ligt buiten de
persoon (het lot/losliggende stoeptegel).
- Interne ziekteattributies = oorzaak van de ziekte ligt bij iemand zelf
(slechte weerstand/niet goed uitgekeken).
Collectivisme = culturele filosofie die de nadruk legt op het individu als
deel van een groter geheel en op handelingen die meer door collectieve
dan door individuele behoeften en wensen worden gemotiveerd.
Individualisme = culturele filosofie die de verantwoordelijkheid in
handen legt van het individu, het zijn de individuele behoeften en wensen
die het gedrag motiveren.
Holisme = kijken naar het hele wezen en niet alleen naar het zuiver
lichamelijke of waarneembare.
Het psychologisch welzijn en de sociale en emotionele gezondheid worden
niet alleen door het proces van het ouder worden beïnvloed, maar ook
door ziekte, invaliditeit en ziekenhuisopname.
Hoofdstuk 1: Wat is gezondheid?
Gezondheid = een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal
welzijn. Het is dus relatief.
Humores (lichaamssappen): zwarte gal, gele gal, bloed, slijm. Disbalans:
mentale klachten.
Dualisme = lichaam en geest.
Psychologie = het wetenschappelijk onderzoek naar mentale,
psychosociale en biologische processen en gedragsmatig functioneren.
Door psychologen onderzochte onderwerpen: taal, geheugen,
concentratie, perceptie, emoties, sociaal gedrag en gezondheidsgedrag.
Empirisme = het elementaire principe dat we de wereld via zintuigelijke
waarneming kunnen leren kennen.
Inferentie = redenering waarbij een conclusie wordt afgeleid uit een of
meer premissen. Bijvooorbeeld: “Het regent, dus zijn de straten nat”.
Door gezondheidspsychologen gebruikte methoden: vragenlijsten,
vraaggesprekken en psychometrische tests.
Doel gezondheidspsychologie: inzicht krijgen in de biopsychosociale
factoren die belangrijk zijn voor:
- De bevordering en het in stand houden van de gezondheid.
- De verbetering van de gezondheidszorg en het gezondheidsbeleid.
- De preventie en behandeling van ziekte.
- De oorzaken van ziekte; risicofactoren en kwetsbaarheid.
Verschillende opvattingen over gezondheid:
1. Biomedisch ziektemodel = ziekte en symptomen hebben een
achterliggende fysiologische verklaring die via medische interventie
kan worden genezen, bijv een vaccinatieprogramma. Weinig ruimte
voor subjectiviteitwordt reductionistisch genoemd: het reduceert
de geest, het lichaam en het menselijk gedrag tot
lichaamscellen/neurale/biochemische activiteit. Het reductionisme
negeert dat verschillende mensen verschillend kunnen reageren op
eenzelfde ziekte.
2. Biopsychosociaal ziektemodel = ziekte en symptomen kunnen
worden verklaard door een combinatie van lichamelijke, sociale,
culturele en psychologische factoren (erkenning van de rol van
gedrag). Veel ruimte voor subjectiviteitinteractie tussen
biologische processen en psychologische en sociale invloeden:
, psychologische en sociale invloeden kunnen bijdragen aan
biologische verklaringen van gezondheid en ziekte.
Incidentie = het aantal nieuwe gevallen van een ziekte gedurende een
specifieke tijdsinterval.
Prevalentie = het aantal vastgestelde gevallen van een ziekte in een
populatie op een bepaald moment.
Gezondheid gelinkt aan de geschiktheid om te werken effecten van het
werk op de gezondheid.
Geneeskunde kan ons van alle ziekten genezen bewust van
bijwerkingen van geneesmiddelen.
Oudere respondenten maakten vaak melding van gezondheidsproblemen,
terwijl jongere respondenten vaker gezondheidsgedrag noemden.
Gezondheidsgedrag = gedrag (ongeacht de gezondheidstoestand
waarin men zich bevindt) bedoeld om de gezondheid te berschermen, te
bevorderen of in stand te houden. Bijvoorbeeld gezond eten.
Sociale representatie van gezondheid = wat bepaalde groepen
mensen onder gezondheid verstaan. Westers: Gezond = goede
genen/snel herstellen van ziekte/je fit voelen/afwezigheid van
klachten/gezond eten en sporten etc. Een toestand van volledig
lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn (wereldgezondheidsorganisatie).
Ziekteattributies = toekenning van de oorzaak van een ziekte.
- Externe ziekteattributies = oorzaak van de ziekte ligt buiten de
persoon (het lot/losliggende stoeptegel).
- Interne ziekteattributies = oorzaak van de ziekte ligt bij iemand zelf
(slechte weerstand/niet goed uitgekeken).
Collectivisme = culturele filosofie die de nadruk legt op het individu als
deel van een groter geheel en op handelingen die meer door collectieve
dan door individuele behoeften en wensen worden gemotiveerd.
Individualisme = culturele filosofie die de verantwoordelijkheid in
handen legt van het individu, het zijn de individuele behoeften en wensen
die het gedrag motiveren.
Holisme = kijken naar het hele wezen en niet alleen naar het zuiver
lichamelijke of waarneembare.
Het psychologisch welzijn en de sociale en emotionele gezondheid worden
niet alleen door het proces van het ouder worden beïnvloed, maar ook
door ziekte, invaliditeit en ziekenhuisopname.
