Kennisclip 1
Het lichaam is opgebouwd uit geledingen (segmenten) die verbonden zijn in gewrichten. Bewegingen zijn
waarneembaar in vlakken en we omschrijven bewegingen aan de hand van een rotatie rond een as. Zo
hoekveranderingen tussen twee geledingen kwantificeren.
Bewegen vatten we op als een hoekverandering tussen twee geledingen in een gewricht die altijd plaatsvindt
rond een as door dat gewricht in een vlak.
Kennisclip 2
Bewegingsapparaat is tractus locomotorius (tractus=stelsel en locomotie = beweging –> stelsel van
bewegingen.
➔ Osteologie: leer van de botten
➔ Syndesmologie / artrologie: leer van de gewrichten
➔ Myologie: leer van de spieren
Osteologie
Niet elk bot kan zelfstandig ten opzichte van een ander bot bewegen. Soms moet je meerdere botten zien als
één segment.
Syndesmologie / artrologie
Twee botten bij elkaar vormen een kop/kop. Hyalien kraakbeen bevindt zich op de kop en kom en zorgen voor
gewrichtssmeer/schokdemping en geleiding van kop en kom ten opzichte van elkaar.
Het gewrichtskapsel (kan ook deels uit spieren bestaan) bestaat uit collageenbindweefsel (stevig weefsel) om de
botten bij elkaar te houden (articular capsule). Het binnenste deel van het gewrichtskapsel bestaat uit synoviale
membraan, wat synovia uitscheidt (gewrichtssmeer). Het buitenste deel is de fibreuze laag.
De joint cavity is de gewrichtsholte, echter bestaat deze ruimte er in het echt niet.
Het gele op het plaatje rechts is vetweefsel en het botje rechts van de kop en kom de patella. Het donkerbruine is
de slijmbeurs die ontstaat op een plek waar wrijving ontstaat. De blauwe deeltjes zijn menisci.
,Kop en kom passen eigenlijk nooit helemaal goed op elkaar, vandaar zijn er hulpstructuren: menisci, kruisbanden
en vetweefsel. Synovia verspreidt zich over het kraakbeen (blauw) waardoor overdracht tussen de twee botten
meer optimaal is. Kruisbanden zorgen dat de kop en kom gestabiliseerd worden.
Kop en kom zijn bekleed met hyalien kraakbeen waar de synovia een rol bij speelt. Zorgen voor zo weinig
mogelijk wrijving.
De vorm van de kop en kom bepaalt deels de bewegingsmogelijkheden, maar ze detecteren niet de
bewegingsmogelijkheid.
kogel: heup en schoudergewricht
Myologie
Een spier zet chemische energie om in mechanische energie. Een spier veroorzaakt beweging.
Kennisclip 3
Anatomische houding
Anatomische houding is de referentie houding: handpalm naar voren (duimen dus naar
buiten), de onderkant van de oogkas op een horizontale lijn met de gehoorgang. Het is
een zwevend persoon, de voeten zijn naar beneden geklapt.
Vlakken
● Het frontale vlak (ROOD) scheidt het lichaam in een voor en achterkant (rood)
Je kunt het vlak bestuderen van de voor- of achterkant (ventraal of dorsaal)
● Het sagittale vlak (BLAUW) scheidt het lichaam in een linker- en rechterkant
Je kunt het vlak bestuderen van de linker- of rechterkant
Het mediaanvlak is het mooiste sagittale vlak want dan even groot linker en rechterhelft.
● Het transversale/dwars/horizontaal vlak (GEEL) scheidt het lichaam in een boven- en onderkant
Je kunt het vlak bestuderen van de boven- of onderkant.
Assen
Assen zijn snijlijnen van de vlakken die gedefinieerd zijn (dus lijnen die je
in de vlakken kunt trekken)
● De sagittale as loopt van voor naar achteren.
● De frontale/transversale/horizontale as loopt van links naar rechts
● De longitudinale as loopt van boven naar onderen
, absolute en relatieve assen
Zijden/aanzichten van het lichaam:
● ventrale = voor
● dorsaal = achter
● radiale = vanaf de duimzijde
● ulnaire = vanaf de pinkzijde
● palmaire/plantaire = palm/zool
○ hand:
- ventraal in frontaal kijken naar kijken noem je de palmaire zijde van de hand (de palm)
- dorsaal in frontaal kijken noem je de dorsale zijde van de hand (kant van de knokkels)
○ voet:
- dorsaal in frontaal (onderzijde voet/zool) kijken noem je de plantaire zijde van de voet.
- ventraal in frontaal (dus bovenzijde voet) kijken is de dorsale zijde van de voet.
Voorvoegsels
Bewegingen om een sagittale as (zie plaatje voor duidelijkheid)
Het sagittale vlak scheidt het lichaam in een linker- en rechterkant. De sagittale as loopt
van voor naar achteren en staat loodrecht op het frontale vlak.
Bewegingen rond de sagittale as zijn dus bewegingen in het frontaal vlak (zie plaatje
voor logica).
Bewegingen in het frontaal vlak / rond sagittale as
● Abductie (bij het lichaam vandaan) (hoekvergroting) <--> Adductie (naar het
lichaam toe) (hoekverkleining)
○ Vindt plaats in de schouder en de heup
● Lateroflexie (kan zowel naar links of rechts, is maar één naam voor)
○ Vindt plaats in de romp/wervelkolom
● Radiaalabductie (richting duim) <--> Ulnairabductie (richting pink) (of -deviatie)
○ Vindt plaats in de pols
● Eversie (buitenkant/lateraal van de enkel omhoog) <--> Inversie (binnenkant/mediaal van de enkel
omhoog)
○ Vindt plaats in de enkel
Bewegingen om een transversale/frontale as (zie plaatje hierboven voor duidelijkheid)
Het frontale vlak scheidt het lichaam in de voor- en achterkant. De transversale/frontale as loopt van links naar
rechts en staat loodrecht op het sagittale vlak.
Bewegingen rond de transversale/frontale as zijn dus bewegingen in het sagittale vlak (zie plaatje voor logica).
Bewegingen in het sagittale vlak / rond de transversale/frontale as
● Als je gewricht twee kanten op kan bewegen:
Anteflexie (voorwaarts/gezichtskant) <--> Retroflexie (achterwaarts/kontkant)
○ Schouder/heup
● Als je gewricht maar één kant op kan bewegen (in totaal niet meer dan 180 graden):
Flexie (buigen) <--> Extensie (strekken)
○ Elleboog/knie/wervelkolom (flexie elleboog is onderarm naar voren bewegen terwijl flexie knie
is onderbeen naar achteren bewegen)
Het lichaam is opgebouwd uit geledingen (segmenten) die verbonden zijn in gewrichten. Bewegingen zijn
waarneembaar in vlakken en we omschrijven bewegingen aan de hand van een rotatie rond een as. Zo
hoekveranderingen tussen twee geledingen kwantificeren.
Bewegen vatten we op als een hoekverandering tussen twee geledingen in een gewricht die altijd plaatsvindt
rond een as door dat gewricht in een vlak.
Kennisclip 2
Bewegingsapparaat is tractus locomotorius (tractus=stelsel en locomotie = beweging –> stelsel van
bewegingen.
➔ Osteologie: leer van de botten
➔ Syndesmologie / artrologie: leer van de gewrichten
➔ Myologie: leer van de spieren
Osteologie
Niet elk bot kan zelfstandig ten opzichte van een ander bot bewegen. Soms moet je meerdere botten zien als
één segment.
Syndesmologie / artrologie
Twee botten bij elkaar vormen een kop/kop. Hyalien kraakbeen bevindt zich op de kop en kom en zorgen voor
gewrichtssmeer/schokdemping en geleiding van kop en kom ten opzichte van elkaar.
Het gewrichtskapsel (kan ook deels uit spieren bestaan) bestaat uit collageenbindweefsel (stevig weefsel) om de
botten bij elkaar te houden (articular capsule). Het binnenste deel van het gewrichtskapsel bestaat uit synoviale
membraan, wat synovia uitscheidt (gewrichtssmeer). Het buitenste deel is de fibreuze laag.
De joint cavity is de gewrichtsholte, echter bestaat deze ruimte er in het echt niet.
Het gele op het plaatje rechts is vetweefsel en het botje rechts van de kop en kom de patella. Het donkerbruine is
de slijmbeurs die ontstaat op een plek waar wrijving ontstaat. De blauwe deeltjes zijn menisci.
,Kop en kom passen eigenlijk nooit helemaal goed op elkaar, vandaar zijn er hulpstructuren: menisci, kruisbanden
en vetweefsel. Synovia verspreidt zich over het kraakbeen (blauw) waardoor overdracht tussen de twee botten
meer optimaal is. Kruisbanden zorgen dat de kop en kom gestabiliseerd worden.
Kop en kom zijn bekleed met hyalien kraakbeen waar de synovia een rol bij speelt. Zorgen voor zo weinig
mogelijk wrijving.
De vorm van de kop en kom bepaalt deels de bewegingsmogelijkheden, maar ze detecteren niet de
bewegingsmogelijkheid.
kogel: heup en schoudergewricht
Myologie
Een spier zet chemische energie om in mechanische energie. Een spier veroorzaakt beweging.
Kennisclip 3
Anatomische houding
Anatomische houding is de referentie houding: handpalm naar voren (duimen dus naar
buiten), de onderkant van de oogkas op een horizontale lijn met de gehoorgang. Het is
een zwevend persoon, de voeten zijn naar beneden geklapt.
Vlakken
● Het frontale vlak (ROOD) scheidt het lichaam in een voor en achterkant (rood)
Je kunt het vlak bestuderen van de voor- of achterkant (ventraal of dorsaal)
● Het sagittale vlak (BLAUW) scheidt het lichaam in een linker- en rechterkant
Je kunt het vlak bestuderen van de linker- of rechterkant
Het mediaanvlak is het mooiste sagittale vlak want dan even groot linker en rechterhelft.
● Het transversale/dwars/horizontaal vlak (GEEL) scheidt het lichaam in een boven- en onderkant
Je kunt het vlak bestuderen van de boven- of onderkant.
Assen
Assen zijn snijlijnen van de vlakken die gedefinieerd zijn (dus lijnen die je
in de vlakken kunt trekken)
● De sagittale as loopt van voor naar achteren.
● De frontale/transversale/horizontale as loopt van links naar rechts
● De longitudinale as loopt van boven naar onderen
, absolute en relatieve assen
Zijden/aanzichten van het lichaam:
● ventrale = voor
● dorsaal = achter
● radiale = vanaf de duimzijde
● ulnaire = vanaf de pinkzijde
● palmaire/plantaire = palm/zool
○ hand:
- ventraal in frontaal kijken naar kijken noem je de palmaire zijde van de hand (de palm)
- dorsaal in frontaal kijken noem je de dorsale zijde van de hand (kant van de knokkels)
○ voet:
- dorsaal in frontaal (onderzijde voet/zool) kijken noem je de plantaire zijde van de voet.
- ventraal in frontaal (dus bovenzijde voet) kijken is de dorsale zijde van de voet.
Voorvoegsels
Bewegingen om een sagittale as (zie plaatje voor duidelijkheid)
Het sagittale vlak scheidt het lichaam in een linker- en rechterkant. De sagittale as loopt
van voor naar achteren en staat loodrecht op het frontale vlak.
Bewegingen rond de sagittale as zijn dus bewegingen in het frontaal vlak (zie plaatje
voor logica).
Bewegingen in het frontaal vlak / rond sagittale as
● Abductie (bij het lichaam vandaan) (hoekvergroting) <--> Adductie (naar het
lichaam toe) (hoekverkleining)
○ Vindt plaats in de schouder en de heup
● Lateroflexie (kan zowel naar links of rechts, is maar één naam voor)
○ Vindt plaats in de romp/wervelkolom
● Radiaalabductie (richting duim) <--> Ulnairabductie (richting pink) (of -deviatie)
○ Vindt plaats in de pols
● Eversie (buitenkant/lateraal van de enkel omhoog) <--> Inversie (binnenkant/mediaal van de enkel
omhoog)
○ Vindt plaats in de enkel
Bewegingen om een transversale/frontale as (zie plaatje hierboven voor duidelijkheid)
Het frontale vlak scheidt het lichaam in de voor- en achterkant. De transversale/frontale as loopt van links naar
rechts en staat loodrecht op het sagittale vlak.
Bewegingen rond de transversale/frontale as zijn dus bewegingen in het sagittale vlak (zie plaatje voor logica).
Bewegingen in het sagittale vlak / rond de transversale/frontale as
● Als je gewricht twee kanten op kan bewegen:
Anteflexie (voorwaarts/gezichtskant) <--> Retroflexie (achterwaarts/kontkant)
○ Schouder/heup
● Als je gewricht maar één kant op kan bewegen (in totaal niet meer dan 180 graden):
Flexie (buigen) <--> Extensie (strekken)
○ Elleboog/knie/wervelkolom (flexie elleboog is onderarm naar voren bewegen terwijl flexie knie
is onderbeen naar achteren bewegen)
