Blok 1: herstel van occlusie Cyclus 3.1: onderdeel 1: dento-alveolair trauma
MKA
Dento-alveolair letsel: beschadiging van elementen, weke delen of alveolair bot.
• Frequentie: vooral kinderen en tieners. Vaker bij mannen dan vrouwen.
• 20% van patiënten met fractuur in maxillofaciaal skelet heeft ook dento-alveolair letsel.
• Huidige behandelbenadering: functioneel en esthetisch resultaat, implantologie is een belangrijk onderdeel geworden.
• Bij dento-alveolaire letsels of enkelvoudige aangezichtsfracturen kunneen andere organen (czs, ogen, (hals)weervels, weke delen
beschadigd zijn).
o Multidisciplinaire behandeling nodig
1. kennis verkrijgen over de status van de patiënt volgens de stappen van het basisonderzoek.
• Specifieke aspecten van het onderzoek van de patiënt
o Anamnese
▪ 1. Toedracht van het ongeval
▪ 2. Type letsel
▪ 3. Leeftijd van de patiënt
▪ 4. Opgetreden bewusteloosheid?
▪ Bij avulsie van blijvend gebitselement deze bij voorkeur direct in mond terugplaatsen. Wanneer dit niet mogelijk is in
fysiologisch zout of melk bewaren.
▪ Vervolgens afnemen volledige anamnese (tabel 13.1)
2. benoemen welke informatie verkregen moet worden van de patiënt.
o Klinisch onderzoek
3. bepalen welk röntgenonderzoek dient te worden uitgevoerd.
o Beeldvormend onderzoek
▪ Intra-orale röntgenopnamen vaak voldoende (tandfilm en occlusale opname)
(13.1A)
• Beoordelen mate van wortelafvorming
• Aantonen wortelfractuur of luxatie (13.1B)
• Bij lipverwondingen aanwezigheid van glazuurpartikels in weke delen
uitsluiten (13.1C)
• Bij vermoeden van fracturen in aangezichtsskelet extra-orale opnamen
(onmiddellijke verwijzing)
• Etiologie en epidemiologie
• Oorzaken dento-alveolaire traumata: botsingen, valpartijen, verkeres-, gewelds-,
sportongevallen
• Predisponerende factor: grote saggitale overbeet in combinatie met een incompetente
lipsluiting
, • Epidemiologie:
o Bovenincisieven worden het vaakst getroffen
o In melkgebit vaak luxaties
o In blijvende gebit het meest frequent ongecompliceerde glazuurdentinefracturen
o Piekincidenties: 2-4 jaar en 8-10 jaar
o Bij jongens 2x zo vaak dento-alveolair letsel, dan bij meisjes
4. aangeven tot welk type het dentaal trauma behoort.
7. de overlevingskans noemen van elementen na verschillende typen dentaal trauma.
8. het endodontische beleid beschrijven na dento-alveolair trauma.
9. een overzicht geven van de behandeling en de duur ervan van de verschillende typen dento-alveolair
trauma in het melkgebit en in de blijvende dentitie.
• Klinische en röntgenologische kenmerken en behandelingsstrategie
o Kroonfracturen:
▪ Kroonfracturen in combinatie met luxaties geeft een ongunstigere prognose.
▪ Soorten kroonfracturen:
• Glazuurinfracties
o Smalle barstjes die glazuurdentinegrens niet overschrijden
o Horizontaal/verticaal/divergerend
o Kunnen wel/niet in combinatie met andere kroonfracturen
voorkomen
o Diagnose: d.m.v. indirecte verlichting
o Behandeling: geen (eventueel sealen oppervlak om
verkleuring te voorkomen)
o Prognose: behoud van vitaliteit heeft gunstige prognose
• Glazuurfractuur
o Behandeling: geen (eventueel afronden scherpe hoeken)
o Prognose: behoud van vitaliteit geeft gunstige prognose
• Ongecompliceerde glazuurdentinefractuur
o Ongecompliceerde glazuurdentinefracturen (= geen pulpa-exponatie), komen vaker voor dan
gecompliceerde dentinefracturen (= met exponatie) in melk en blijvend gebit.
o Het meest getroffen element is de centrale bovenincisief.
o Geëxponeerd dentine geeft verhoogde gevoeligheid bij thermische prikkeling of bij kauwen
▪ Bij onderzoek dentine dus niet te fors sondereen om iatrogene exxponatie te
voorkomen.
o Behandeling: afdekken geëxponeerd dentine, vervolgens opnieuw cementeren afgebroken
fragment/composietrestauratie/kroon
o Behandeling in melkgebit: alleen afronden scherpe randen/hoeken
o Endodontisch beleid: aanbrengen glasionomeercement over geëxponeerd dentine, of direct
maken van definitieve restauratie m.b.v. composiet en dentine-adhesief.
o Prognose:
▪ Kans op pulpanecrose is 0-5%
▪ Goede prognose behoud vitaliteit
• Gecompliceerde glazuurdentinefractuur
o Met pulpa-exponatie
o Komt minder vaak voor dan ongecompliceerde fractuur.
o Meestal geringe bloeding vanuit de pulpa.
o Behandeling: komt overeen met behandeling van ongecomplicerede glazuurdentinefractuur
maar eerst pulpa-overkapping/partiële pulpatomie/pulpa-extirpatie, vervolgens afdekken
geëxponeerd dentine, dan opnieuw cementeren afgebroken
fragment/composietrestauratie/kroon
o Behandeling in melkgebit: extractie element
o Endodontisch beleid:
▪ Streven naar behoud vitale pulpa, beschermd door harde weefsellaag
▪ Besluitvorming op basis van: mate van wortelafvorming (pulpa moet vitaal zijn om
wortel volledig te laten afvormen) en de ernst van periodontaal letsel
▪ Pulpa-overkapping: bij kleine exponatie die niet te lang bestaat (max. 24uur).
• Vb. met glasionomerecement.
• Prognose: in 70-80% blijft overkapte pulpa vitaal
▪ Partiële pulpatomie: bij grotere/langer bestaande exponaties.
• Prognose: in 70-95% blijft pulpa vitaal
▪ In meeste gevallen volledige endo nodig: pulpa-extirpatie
• Bij volledige afgevormde elementen
o Röntgenologisch onderzoek kroonfracturen:
▪ Beoordelen grootte pulpaholte
▪ Beoordelen mate wortelafvorming
▪ Uitsluiten wortelfractuur of letsel van buurelementen
MKA
Dento-alveolair letsel: beschadiging van elementen, weke delen of alveolair bot.
• Frequentie: vooral kinderen en tieners. Vaker bij mannen dan vrouwen.
• 20% van patiënten met fractuur in maxillofaciaal skelet heeft ook dento-alveolair letsel.
• Huidige behandelbenadering: functioneel en esthetisch resultaat, implantologie is een belangrijk onderdeel geworden.
• Bij dento-alveolaire letsels of enkelvoudige aangezichtsfracturen kunneen andere organen (czs, ogen, (hals)weervels, weke delen
beschadigd zijn).
o Multidisciplinaire behandeling nodig
1. kennis verkrijgen over de status van de patiënt volgens de stappen van het basisonderzoek.
• Specifieke aspecten van het onderzoek van de patiënt
o Anamnese
▪ 1. Toedracht van het ongeval
▪ 2. Type letsel
▪ 3. Leeftijd van de patiënt
▪ 4. Opgetreden bewusteloosheid?
▪ Bij avulsie van blijvend gebitselement deze bij voorkeur direct in mond terugplaatsen. Wanneer dit niet mogelijk is in
fysiologisch zout of melk bewaren.
▪ Vervolgens afnemen volledige anamnese (tabel 13.1)
2. benoemen welke informatie verkregen moet worden van de patiënt.
o Klinisch onderzoek
3. bepalen welk röntgenonderzoek dient te worden uitgevoerd.
o Beeldvormend onderzoek
▪ Intra-orale röntgenopnamen vaak voldoende (tandfilm en occlusale opname)
(13.1A)
• Beoordelen mate van wortelafvorming
• Aantonen wortelfractuur of luxatie (13.1B)
• Bij lipverwondingen aanwezigheid van glazuurpartikels in weke delen
uitsluiten (13.1C)
• Bij vermoeden van fracturen in aangezichtsskelet extra-orale opnamen
(onmiddellijke verwijzing)
• Etiologie en epidemiologie
• Oorzaken dento-alveolaire traumata: botsingen, valpartijen, verkeres-, gewelds-,
sportongevallen
• Predisponerende factor: grote saggitale overbeet in combinatie met een incompetente
lipsluiting
, • Epidemiologie:
o Bovenincisieven worden het vaakst getroffen
o In melkgebit vaak luxaties
o In blijvende gebit het meest frequent ongecompliceerde glazuurdentinefracturen
o Piekincidenties: 2-4 jaar en 8-10 jaar
o Bij jongens 2x zo vaak dento-alveolair letsel, dan bij meisjes
4. aangeven tot welk type het dentaal trauma behoort.
7. de overlevingskans noemen van elementen na verschillende typen dentaal trauma.
8. het endodontische beleid beschrijven na dento-alveolair trauma.
9. een overzicht geven van de behandeling en de duur ervan van de verschillende typen dento-alveolair
trauma in het melkgebit en in de blijvende dentitie.
• Klinische en röntgenologische kenmerken en behandelingsstrategie
o Kroonfracturen:
▪ Kroonfracturen in combinatie met luxaties geeft een ongunstigere prognose.
▪ Soorten kroonfracturen:
• Glazuurinfracties
o Smalle barstjes die glazuurdentinegrens niet overschrijden
o Horizontaal/verticaal/divergerend
o Kunnen wel/niet in combinatie met andere kroonfracturen
voorkomen
o Diagnose: d.m.v. indirecte verlichting
o Behandeling: geen (eventueel sealen oppervlak om
verkleuring te voorkomen)
o Prognose: behoud van vitaliteit heeft gunstige prognose
• Glazuurfractuur
o Behandeling: geen (eventueel afronden scherpe hoeken)
o Prognose: behoud van vitaliteit geeft gunstige prognose
• Ongecompliceerde glazuurdentinefractuur
o Ongecompliceerde glazuurdentinefracturen (= geen pulpa-exponatie), komen vaker voor dan
gecompliceerde dentinefracturen (= met exponatie) in melk en blijvend gebit.
o Het meest getroffen element is de centrale bovenincisief.
o Geëxponeerd dentine geeft verhoogde gevoeligheid bij thermische prikkeling of bij kauwen
▪ Bij onderzoek dentine dus niet te fors sondereen om iatrogene exxponatie te
voorkomen.
o Behandeling: afdekken geëxponeerd dentine, vervolgens opnieuw cementeren afgebroken
fragment/composietrestauratie/kroon
o Behandeling in melkgebit: alleen afronden scherpe randen/hoeken
o Endodontisch beleid: aanbrengen glasionomeercement over geëxponeerd dentine, of direct
maken van definitieve restauratie m.b.v. composiet en dentine-adhesief.
o Prognose:
▪ Kans op pulpanecrose is 0-5%
▪ Goede prognose behoud vitaliteit
• Gecompliceerde glazuurdentinefractuur
o Met pulpa-exponatie
o Komt minder vaak voor dan ongecompliceerde fractuur.
o Meestal geringe bloeding vanuit de pulpa.
o Behandeling: komt overeen met behandeling van ongecomplicerede glazuurdentinefractuur
maar eerst pulpa-overkapping/partiële pulpatomie/pulpa-extirpatie, vervolgens afdekken
geëxponeerd dentine, dan opnieuw cementeren afgebroken
fragment/composietrestauratie/kroon
o Behandeling in melkgebit: extractie element
o Endodontisch beleid:
▪ Streven naar behoud vitale pulpa, beschermd door harde weefsellaag
▪ Besluitvorming op basis van: mate van wortelafvorming (pulpa moet vitaal zijn om
wortel volledig te laten afvormen) en de ernst van periodontaal letsel
▪ Pulpa-overkapping: bij kleine exponatie die niet te lang bestaat (max. 24uur).
• Vb. met glasionomerecement.
• Prognose: in 70-80% blijft overkapte pulpa vitaal
▪ Partiële pulpatomie: bij grotere/langer bestaande exponaties.
• Prognose: in 70-95% blijft pulpa vitaal
▪ In meeste gevallen volledige endo nodig: pulpa-extirpatie
• Bij volledige afgevormde elementen
o Röntgenologisch onderzoek kroonfracturen:
▪ Beoordelen grootte pulpaholte
▪ Beoordelen mate wortelafvorming
▪ Uitsluiten wortelfractuur of letsel van buurelementen
