Cyclus 3.1 Dento-alveolair trauma – diagnostiek en behandeling
• Epidemiologie
o Prevalentie
▪ 5-jarige leeftijd: jongens 31-40%, meisjes 16-30%
▪ 12-jarige leeftijd: jongens 12-33%, meisjes 4-19%
o Incidentie en prevalentie
▪ Wanneer kinderen gaan lopen – afvlakking van grafiek – toename bij fietsen en skaten
o Vooral boven voortanden (73%)
o Dentale letsels: stukje glazuur, glazuur-dentine is 70% van letsels. Concussie (tik tegen tand, gevoelig, verder niks zichtbaar) en
subluxatie (tik, staat niet los, wel bloed langs gingiva rand zichtbaar, alleen zacht dieet voorschrijven)
▪ 90% van dentale letsels hoef je als tandarts niks aan te doen of alleen een hoekje aanplakken.
▪ 1x per week ongeveer tanden los/van plek
• Etiologie
o Vallen, botsen
o Verkeersongevallen
o Sportongevallen
o (Kinder)mishandeling
o Mentale retardatie
o Epilepsie
• Diagnostiek: algemeen medisch deel en trauma gerelateerd deel
o Anamnese
▪ Algemeen medisch deel
• Medicatie
• Amnesie/bewusteloosheid/misselijkheid
• Aanwijzingen voor aangezichtsfracturen
• Eerder dentaal trauma
• Allergieën
• Algemene gezondheid
• Voorgeschiedenis (dentaal, medisch)
• Onder behandeling bij specialist/huisarts (vb. vraag naar bloedverdunners)
▪ Trauma gerelateerd deel
• Bewusteloos
• Geheugenverlies
• Nekletsel (hoogenergetisch letsel)
o Specifieke vragen
▪ Tijdstip ongeval: maximaal 1 uur na ongeval is het nog te redden
▪ Plaats ongeval
▪ Toedracht ongeval
▪ Uitgevoerde behandelingen
▪ Pijn uitgaande van tanden of kaken
▪ Occlusiestoornissen
o Klinisch onderzoek
▪ Kijk naar buitenkant eerst (bewusteloosheid/stikken etc)
▪ Extra-oraal
• Extra-orale verwondingen
• Palpatie maxillofaciale skelet
• Mondopeningsbewegingen/beperkingen
▪ Vallen op kin → vaak collum mandibulae fractuur
▪ Intra-oraal
• Verwondingen mucosa of gingiva
• Kroonfracturen/pulpaexponaties
• Standsveranderingen gebitselementen
• Occlusie en/of articulatiestoornissen
• Mobiliteit gebitselementen
• Palpatie processus alveolaris: voelen of element naar palatinaal is geluxeerd. Je voelt wortelpunt of fractuur
zitten.
• Percussie en vitaliteitscontrole: 1e test: wel gevoel, 2e test geen gevoel → bv. zenuw gekneusd en tijdelijk
niet doen.
o Waar zijn eventuele verloren tanden gebleven?
▪ Nog terugplaatsen?: tandkas is het beste bewaarmedium. Kan wanneer het een vrij zuivere alveole is, anders er niet aan
beginnen.
▪ Hoe bewaren?
• Bewaarmedia uitslagen tanden
o Niet in water! → Osmotische waarde is hoger, cellen knappen anders.
o In modder gezeten → heel kort met water spoelen mag.
o Direct terugplaatsen in alveole
, o In de mond van patiënt of ouder
o In fysiologisch zout
o In melk
o In verzameld speeksel
o In lenzenvloeistof
o Repositie binnen 1 uur
o Absoluut niet droog bewaren
▪ Doorgeslikt? in luchtwegen?
o Radiologisch onderzoek
▪ Occlusale opname
▪ Tandfilm
▪ Weke delen opname
• VB. Stukken glazuur in lip
• Nauwkeurige beschrijving diagnose
o Voor nu en voor later (i.v.m. verzekering) erg belangrijk.
• Classificatie en behandeling: niet vaak een type letsel, het letsel dat het langste spalkduur nodig heeft,
bepaald hoe lang je het moet behandelen.
o Dentaal letsel
o Periodontaal letsel
o Letsel van het steungevende bot
o Letsel van de gingiva of mucosa
o Wekedelen letsel: tand ligt eruit, zuivere avulsie kun je terugplaatsen en het geneest weer.
▪ Luxatie: tussen avulsie en botbreuk in qua duur.
▪ Botbreuk: 6 weken
• Dentaal letsel
o Glazuurinfractie
o Glazuurfractuur
o Glazuurdentinefractuur
o Gecompliceerde glazuurdentinefractuur
o Kroonwortelfractuur
o Gecompliceerde kroonwortelfractuur
o Wortelfractuur
• Periodontaal letsel
o Concussie of contusie (zelfde)
o Subluxatie
o Extrusieluxatie of partiële avulsie
o Laterale luxatie
o Intrusieluxatie
o Avulsie of ex-articulatie
• Letsel van steungevende bot
o Verbrijzing van de alveole
o Fracuur van labiale alveolewand
o Fractuur van processus alveolaris
o Fractuur van mandibula of maxilla
• Letsel van gingiva of mucosa
o Laceratie: scheur
o Contusie
o Abrasie: schaafwond/schuurwond
o Te hechten met vitril rapide
• Spalken van elementen: twee gezonde gebitselementen spalken. Bij twee centrale incisieven → spalken van cuspidaat tot cuspidaat.
o Doen omdat niet alle elementen stabiel zijn. Plakken met composiet is lastig.
• Epidemiologie
o Prevalentie
▪ 5-jarige leeftijd: jongens 31-40%, meisjes 16-30%
▪ 12-jarige leeftijd: jongens 12-33%, meisjes 4-19%
o Incidentie en prevalentie
▪ Wanneer kinderen gaan lopen – afvlakking van grafiek – toename bij fietsen en skaten
o Vooral boven voortanden (73%)
o Dentale letsels: stukje glazuur, glazuur-dentine is 70% van letsels. Concussie (tik tegen tand, gevoelig, verder niks zichtbaar) en
subluxatie (tik, staat niet los, wel bloed langs gingiva rand zichtbaar, alleen zacht dieet voorschrijven)
▪ 90% van dentale letsels hoef je als tandarts niks aan te doen of alleen een hoekje aanplakken.
▪ 1x per week ongeveer tanden los/van plek
• Etiologie
o Vallen, botsen
o Verkeersongevallen
o Sportongevallen
o (Kinder)mishandeling
o Mentale retardatie
o Epilepsie
• Diagnostiek: algemeen medisch deel en trauma gerelateerd deel
o Anamnese
▪ Algemeen medisch deel
• Medicatie
• Amnesie/bewusteloosheid/misselijkheid
• Aanwijzingen voor aangezichtsfracturen
• Eerder dentaal trauma
• Allergieën
• Algemene gezondheid
• Voorgeschiedenis (dentaal, medisch)
• Onder behandeling bij specialist/huisarts (vb. vraag naar bloedverdunners)
▪ Trauma gerelateerd deel
• Bewusteloos
• Geheugenverlies
• Nekletsel (hoogenergetisch letsel)
o Specifieke vragen
▪ Tijdstip ongeval: maximaal 1 uur na ongeval is het nog te redden
▪ Plaats ongeval
▪ Toedracht ongeval
▪ Uitgevoerde behandelingen
▪ Pijn uitgaande van tanden of kaken
▪ Occlusiestoornissen
o Klinisch onderzoek
▪ Kijk naar buitenkant eerst (bewusteloosheid/stikken etc)
▪ Extra-oraal
• Extra-orale verwondingen
• Palpatie maxillofaciale skelet
• Mondopeningsbewegingen/beperkingen
▪ Vallen op kin → vaak collum mandibulae fractuur
▪ Intra-oraal
• Verwondingen mucosa of gingiva
• Kroonfracturen/pulpaexponaties
• Standsveranderingen gebitselementen
• Occlusie en/of articulatiestoornissen
• Mobiliteit gebitselementen
• Palpatie processus alveolaris: voelen of element naar palatinaal is geluxeerd. Je voelt wortelpunt of fractuur
zitten.
• Percussie en vitaliteitscontrole: 1e test: wel gevoel, 2e test geen gevoel → bv. zenuw gekneusd en tijdelijk
niet doen.
o Waar zijn eventuele verloren tanden gebleven?
▪ Nog terugplaatsen?: tandkas is het beste bewaarmedium. Kan wanneer het een vrij zuivere alveole is, anders er niet aan
beginnen.
▪ Hoe bewaren?
• Bewaarmedia uitslagen tanden
o Niet in water! → Osmotische waarde is hoger, cellen knappen anders.
o In modder gezeten → heel kort met water spoelen mag.
o Direct terugplaatsen in alveole
, o In de mond van patiënt of ouder
o In fysiologisch zout
o In melk
o In verzameld speeksel
o In lenzenvloeistof
o Repositie binnen 1 uur
o Absoluut niet droog bewaren
▪ Doorgeslikt? in luchtwegen?
o Radiologisch onderzoek
▪ Occlusale opname
▪ Tandfilm
▪ Weke delen opname
• VB. Stukken glazuur in lip
• Nauwkeurige beschrijving diagnose
o Voor nu en voor later (i.v.m. verzekering) erg belangrijk.
• Classificatie en behandeling: niet vaak een type letsel, het letsel dat het langste spalkduur nodig heeft,
bepaald hoe lang je het moet behandelen.
o Dentaal letsel
o Periodontaal letsel
o Letsel van het steungevende bot
o Letsel van de gingiva of mucosa
o Wekedelen letsel: tand ligt eruit, zuivere avulsie kun je terugplaatsen en het geneest weer.
▪ Luxatie: tussen avulsie en botbreuk in qua duur.
▪ Botbreuk: 6 weken
• Dentaal letsel
o Glazuurinfractie
o Glazuurfractuur
o Glazuurdentinefractuur
o Gecompliceerde glazuurdentinefractuur
o Kroonwortelfractuur
o Gecompliceerde kroonwortelfractuur
o Wortelfractuur
• Periodontaal letsel
o Concussie of contusie (zelfde)
o Subluxatie
o Extrusieluxatie of partiële avulsie
o Laterale luxatie
o Intrusieluxatie
o Avulsie of ex-articulatie
• Letsel van steungevende bot
o Verbrijzing van de alveole
o Fracuur van labiale alveolewand
o Fractuur van processus alveolaris
o Fractuur van mandibula of maxilla
• Letsel van gingiva of mucosa
o Laceratie: scheur
o Contusie
o Abrasie: schaafwond/schuurwond
o Te hechten met vitril rapide
• Spalken van elementen: twee gezonde gebitselementen spalken. Bij twee centrale incisieven → spalken van cuspidaat tot cuspidaat.
o Doen omdat niet alle elementen stabiel zijn. Plakken met composiet is lastig.
