Tentamenweek 1 –
Hoofdstuk 3, 4, 5, 6, 7
Hoofdstuk 3: doelen stellen
Je hebt doelen voor de hele groep, kleiner groepjes en individuen.
Leerdoelen:
• Aantonen van de relevantie van het stellen van doelen met minsten 3 argumenten
• Toelichten van inputgegevens voor het stellen van doelen a.d.h.v. voorbeelden
• Aangeven wat goed geformuleerde doelen zijn en degene die niet goed zijn
onderbouwen met argumenten
• Toelichten was het verschil is tussen activiteit- en doelgericht onderwijs
• Formuleren van doelen voor de lange, middellange en korte termijn
• Formuleren van doelen die geschikt zijn om met leerlingen te delen
3.1 Activiteitengericht onderwijs vs doelgericht onderwijs
Activiteitengericht onderwijs = leuke activiteiten, of leerlingen goed en gemotiveerd werken
Doelgericht onderwijs = behalen van doelen door leerlingen, passende activiteiten
ontwerpen of selecteren.
Activiteitengericht onderwijs Doelgericht onderwijs
Startfase Wat vinden de leerlingen leuk? Wat is belangrijk dat de leerlingen leren
Focus Zijn de leerlingen betrokken bij Zijn de leerlingen met de juiste inhoud
de activiteit en onderwijsactiviteit bezig?
Proces Zijn ze lekker bezig? Worden de Hoe activiteiten uitgevoerd? Leiden de
activiteiten goed uitgevoerd activiteiten tot de beoogde resultaten?
Evaluatie Hebben de leerlingen goed Beoogde doelen bereikt?
gewerkt?
,Nadelen van activiteitengericht onderwijs:
• Minder inhoudelijke feedback
• Als je niet uitgaat van leerlijnen, maar activiteiten is het bijhouden van ontwikkeling
leerlingen lastiger
• Valkuil: bij activiteiten gericht onderwijs meer (oppervlakkige) kennis en minder
conceptuele kennis = inzichten/relaties
• Activiteitengericht is meer gericht op extrinsieke motivatie (opdrachten af hebben)
en minder op intrinsieke motivatie (wat kan ik nu wat ik nog niet kon)
Onderwijs heeft 3 functies:
1. Kwalificatie = verwerven van kennis/vaardigheden voor vervolgonderwijs en beroep
2. Socialisatie = voorbereiden op toekomstige rol in de maatschappij, politiek en
samenleving
3. Subjectivering = persoonsvorming tot een autonoom en zelfstandig persoon
De laatste jaren is de nadruk komen te liggen op kwalificatie, maar dan worden veel andere
aspecten van de ontwikkeling van kinderen voorbijgegaan. De andere 2 functies zijn ook heel
belangrijk. Scholen leren kinderen samenwerken en te ontdekken wie ze zelf zijn.
Kwalificatie is wel meer aan de orde tijdens een periode van cito toetsen. De drie functies
kunnen niet los van elkaar gezien worden.
Lesmethoden op de stageschool
• Zijn meestal doelgericht opgebouwd
• Maar: Methodes zijn vaak ontworpen waardoor leerkrachten zelf minder kritisch
stilstaan
• Maar: Methodes zijn er ook om te bepalen welke doelen er aan bod komen
• Maar: Bepaalde onderwerpen worden overgeslagen en sommige worden uitgediept
3.2 Wat zijn doelen?
Doel = wat je wilt bereiken
Leerdoel/lesdoel = wat je op korte termijn met een bepaalde leeractiviteit wil bereiken
Onderwijsdoel = wat je op lange termijn wil behalen met je onderwijs
Kerndoel= centrale richtlijnen vanuit het ministerie is vastgelegd voor de basisschoolperiode
Het is belangrijk leerlingen voor te bereiden op de toekomst, er
komen steeds meer nieuwe technologieën en andere eisen.
Leerlingen moeten een bepaalde generieke vaardigheid
ontwikkelen, gekoppeld aan kennis, inzicht en houdingen.
3.3 Niveaus van doelen: micro-, meso- en macroniveau
Scholen gaan uit van 58 kerndoelen
• Eigen accent en invulling geven
• Meer specifieke doelen vanuit kerndoelen als
uitgangspunt nemen
• Doelen moet zijn afgestemd op curriculum en visie van
school
, Niveau van de doelen
Schoolniveau Bouwniveau Klasniveau Groep/ leerling
(lange termijn) (Middellang (Korte termijn) niveau (Zeer kort
termijn) termijn)
3.4 input voor het stellen van doelen op korte, middellang en lange termijn
Er zijn 2 typen input
1. Leerlijnen, kerndoelen, kernconcepten en andere leerdoelen en referentieniveaus
2. Leerlingen zoals toetsen, evaluaties, observaties en voorkeuren
Methodes helpen met het stellen van goede kerndoelen. De methodemakers hebben zelf
ook hun kerndoelen hun eigen gemaakt. Maar vaak passen de leraren de methoden ook aan
naar hun kerndoelen (opdrachten overslaan, opdrachten uitgebreid etc.).
Sommige scholen gebruiken voor bepaalde vakken geen methode. Daarom kan er een erg
onlogische opbouw in zitten. Daarom werkt het vaak het beste om wel een methode te
gebruiken.
Leerlijnen voor doelen;
• Concretisering voor leerplannen
• Bevatten een inhoudslijn (stappenplan ‘tussendoelen en inhouden leidend naar een
einddoel)
• Voornamelijk gebruikt voor taal en rekenen
• Voor iedere doelgroep variëren de leerplannen
• Logische opbouw
• Inzichtsdoelen (wereldoriëntatie) geen leerplan i.v.m. inzicht en vak gerelateerde
vaardigheden
Het landelijk adviesbureau KPC Groep heeft kerndoelen gemaakt;
• 8 verschillende kernconcepten
o Doelen voor onderbouw, middenbouw en bovenbouw apart beschreven
o Elk kernconcept biedt een manier van kijken naar de natuur, techniek en de
samenleving, daardoor kunnen leerlingen deze verklaren
o Voor een langere periode (ivm tijd om te verdiepen)
Als docent kan je ook input halen uit de vorige lessen (evaluatie).
• Aanleiding voor extra hulp of extra werk
o Vaak heeft de school hier zelf een plan voor
• Intern begeleider maakt analyses over de gegeven van leerlingen op dit gebied (2x
per jaar minimaal).
• Een leraar weet ongeveer waar het groepsniveau ligt en ook wel waar het individuele
niveau ligt door middel van observatie
• De intern begeleider ziet het nauwkeurig (totaal overzicht over langere periode)
• Zo kan je vergelijken met groepen van voorgaande jaren of andere groepen)
Hoofdstuk 3, 4, 5, 6, 7
Hoofdstuk 3: doelen stellen
Je hebt doelen voor de hele groep, kleiner groepjes en individuen.
Leerdoelen:
• Aantonen van de relevantie van het stellen van doelen met minsten 3 argumenten
• Toelichten van inputgegevens voor het stellen van doelen a.d.h.v. voorbeelden
• Aangeven wat goed geformuleerde doelen zijn en degene die niet goed zijn
onderbouwen met argumenten
• Toelichten was het verschil is tussen activiteit- en doelgericht onderwijs
• Formuleren van doelen voor de lange, middellange en korte termijn
• Formuleren van doelen die geschikt zijn om met leerlingen te delen
3.1 Activiteitengericht onderwijs vs doelgericht onderwijs
Activiteitengericht onderwijs = leuke activiteiten, of leerlingen goed en gemotiveerd werken
Doelgericht onderwijs = behalen van doelen door leerlingen, passende activiteiten
ontwerpen of selecteren.
Activiteitengericht onderwijs Doelgericht onderwijs
Startfase Wat vinden de leerlingen leuk? Wat is belangrijk dat de leerlingen leren
Focus Zijn de leerlingen betrokken bij Zijn de leerlingen met de juiste inhoud
de activiteit en onderwijsactiviteit bezig?
Proces Zijn ze lekker bezig? Worden de Hoe activiteiten uitgevoerd? Leiden de
activiteiten goed uitgevoerd activiteiten tot de beoogde resultaten?
Evaluatie Hebben de leerlingen goed Beoogde doelen bereikt?
gewerkt?
,Nadelen van activiteitengericht onderwijs:
• Minder inhoudelijke feedback
• Als je niet uitgaat van leerlijnen, maar activiteiten is het bijhouden van ontwikkeling
leerlingen lastiger
• Valkuil: bij activiteiten gericht onderwijs meer (oppervlakkige) kennis en minder
conceptuele kennis = inzichten/relaties
• Activiteitengericht is meer gericht op extrinsieke motivatie (opdrachten af hebben)
en minder op intrinsieke motivatie (wat kan ik nu wat ik nog niet kon)
Onderwijs heeft 3 functies:
1. Kwalificatie = verwerven van kennis/vaardigheden voor vervolgonderwijs en beroep
2. Socialisatie = voorbereiden op toekomstige rol in de maatschappij, politiek en
samenleving
3. Subjectivering = persoonsvorming tot een autonoom en zelfstandig persoon
De laatste jaren is de nadruk komen te liggen op kwalificatie, maar dan worden veel andere
aspecten van de ontwikkeling van kinderen voorbijgegaan. De andere 2 functies zijn ook heel
belangrijk. Scholen leren kinderen samenwerken en te ontdekken wie ze zelf zijn.
Kwalificatie is wel meer aan de orde tijdens een periode van cito toetsen. De drie functies
kunnen niet los van elkaar gezien worden.
Lesmethoden op de stageschool
• Zijn meestal doelgericht opgebouwd
• Maar: Methodes zijn vaak ontworpen waardoor leerkrachten zelf minder kritisch
stilstaan
• Maar: Methodes zijn er ook om te bepalen welke doelen er aan bod komen
• Maar: Bepaalde onderwerpen worden overgeslagen en sommige worden uitgediept
3.2 Wat zijn doelen?
Doel = wat je wilt bereiken
Leerdoel/lesdoel = wat je op korte termijn met een bepaalde leeractiviteit wil bereiken
Onderwijsdoel = wat je op lange termijn wil behalen met je onderwijs
Kerndoel= centrale richtlijnen vanuit het ministerie is vastgelegd voor de basisschoolperiode
Het is belangrijk leerlingen voor te bereiden op de toekomst, er
komen steeds meer nieuwe technologieën en andere eisen.
Leerlingen moeten een bepaalde generieke vaardigheid
ontwikkelen, gekoppeld aan kennis, inzicht en houdingen.
3.3 Niveaus van doelen: micro-, meso- en macroniveau
Scholen gaan uit van 58 kerndoelen
• Eigen accent en invulling geven
• Meer specifieke doelen vanuit kerndoelen als
uitgangspunt nemen
• Doelen moet zijn afgestemd op curriculum en visie van
school
, Niveau van de doelen
Schoolniveau Bouwniveau Klasniveau Groep/ leerling
(lange termijn) (Middellang (Korte termijn) niveau (Zeer kort
termijn) termijn)
3.4 input voor het stellen van doelen op korte, middellang en lange termijn
Er zijn 2 typen input
1. Leerlijnen, kerndoelen, kernconcepten en andere leerdoelen en referentieniveaus
2. Leerlingen zoals toetsen, evaluaties, observaties en voorkeuren
Methodes helpen met het stellen van goede kerndoelen. De methodemakers hebben zelf
ook hun kerndoelen hun eigen gemaakt. Maar vaak passen de leraren de methoden ook aan
naar hun kerndoelen (opdrachten overslaan, opdrachten uitgebreid etc.).
Sommige scholen gebruiken voor bepaalde vakken geen methode. Daarom kan er een erg
onlogische opbouw in zitten. Daarom werkt het vaak het beste om wel een methode te
gebruiken.
Leerlijnen voor doelen;
• Concretisering voor leerplannen
• Bevatten een inhoudslijn (stappenplan ‘tussendoelen en inhouden leidend naar een
einddoel)
• Voornamelijk gebruikt voor taal en rekenen
• Voor iedere doelgroep variëren de leerplannen
• Logische opbouw
• Inzichtsdoelen (wereldoriëntatie) geen leerplan i.v.m. inzicht en vak gerelateerde
vaardigheden
Het landelijk adviesbureau KPC Groep heeft kerndoelen gemaakt;
• 8 verschillende kernconcepten
o Doelen voor onderbouw, middenbouw en bovenbouw apart beschreven
o Elk kernconcept biedt een manier van kijken naar de natuur, techniek en de
samenleving, daardoor kunnen leerlingen deze verklaren
o Voor een langere periode (ivm tijd om te verdiepen)
Als docent kan je ook input halen uit de vorige lessen (evaluatie).
• Aanleiding voor extra hulp of extra werk
o Vaak heeft de school hier zelf een plan voor
• Intern begeleider maakt analyses over de gegeven van leerlingen op dit gebied (2x
per jaar minimaal).
• Een leraar weet ongeveer waar het groepsniveau ligt en ook wel waar het individuele
niveau ligt door middel van observatie
• De intern begeleider ziet het nauwkeurig (totaal overzicht over langere periode)
• Zo kan je vergelijken met groepen van voorgaande jaren of andere groepen)
