Jaar 2 Cursus
Motiverende gespreksvoering H1 Een introductie
1.1 Wat is motiverende gespreksvoering (MG) ?
MG is een cliënt- en doelgerichte communicatiestijl die de eigen motivatie van cliënten
vergroot door het verkennen en verminderen van hun tegenstrijdige gevoelens over
verandering, zodat er een groter commitment ontstaat om verandering te realiseren.
Motivatie is een combinatie van:
- Willen: bereidheid om te veranderen
- Kunnen: vermogen te veranderen
- Klaar zijn: gereedheid om te veranderen
MG komt van hulpverlening die uitgaat van innerlijke drang tot zelfontwikkeling.
1.2 Kenmerken van motivatie
1. Motivatie voorspelt actie: motivatie vergroot kans op daadwerkelijke actie
2. Motivatie is gedragsspecifiek: motivatie is gekoppeld aan een doel en iedereen
reageert verschillend op verschillende situaties
3. Motivatie is veranderlijk: het kan toenemen en verminderen. Mensen veranderen
vaak hun gedrag na belangrijke gebeurtenissen
4. Motivatie is interactief: anderen hebben invloed op mate van motivatie.
5. Motivatie kan van binnenuit of buitenaf beïnvloed worden: het staat onder invloed
van interne en externe factoren maar interne motivatie is meestal invloedrijker
1.3 Waarom werkt motiverende gespreksvoering?
MG ondersteunt verandering door het creëren van 3 voorwaarden voor verandering:
1. MG vermindert weerstand: mensen die het gevoel hebben dat ze niet door
anderen onder druk worden gezet om te veranderen zijn eerder bereid
verandering te onderzoeken.
2. MG vergroot het belang van veranderen: Het is gericht om het vergroten van
innerlijke noodzaak om te willen veranderen. Discrepantie (het door cliënt
waargenomen verschil in huidige gedrag en levensdoelen) is hiervoor belangrijk.
3. MG lokt verandertaal uit: dit houdt in dat Mg erop gericht is om de client
uitspraken te ontlokken die te maken hebben met het willen veranderen. Dit is
een goede voorspeler op daadwerkelijke verandering.
1.4 Motiverende gespreksvoering in het sociaal agogische werkveld
MG sluit aan bij actuele ontwikkelingen en methoden in het werkveld. MG ziet cliënten
bijv. niet als tekortschietend maar als competent. MG past ook bij de trend om actief te
interveniëren bij cliënten die zorg mijden.
MG en een sociaal agogische benadering
Er zijn meer redenen waarom MG aansluit bij de sociaal agogische benadering:
1. MG past bij de kernwaarden van het sociaalagogisch werk
2. MG sluit aan bij methodisch werken en is evidence based
3. MG werkt voor doelgroepen met verschillende culturele achtergrond
4. MG is flexibel en goed in te passen in andere aanpakken
5. MG is effectief als cliënten verandering afhouden en /of bij weerstand
6. MG gaat over gedragsverandering
De werkomgeving van sociaalagogische hulpverleners
MG past in vrijwel alle settings die op gedragsinterventies gericht zijn. Ook kost het niet
veel tijd maar kun je het ook in vluchtige contacten toepassen.
Wanneer past MG niet?
- Wanneer de professional zelf een duidelijk doel of belang heeft bij de uitkomst
- Wanneer er sprake is van een (acute) crisissituatie (waarin je als professional de
verantwoordelijkheid moet overnemen)
MG is een gespreksstijl en vraagt een taakvaardigheid van de client. Ook moet de client
kunnen reflecteren op eigen motivatie en keuzes maken. MG is vooral geschikt voor
kinderen vanaf 11 en adolescenten.
H2 Theorie en achtergronden
, 2.1 Definitie en oorsprong van MG
MG is een methode van gesprekken voeren die komt uit de praktijk van de verslavings-
zorg. Miller (1991) kwam met de methode voor alcoholverslaafden die gebaseerd was op
de cliëntgerichte gespreksmethode van Rogers. De persoonlijke motivatie is bij het
bereiken van doelen doorslaggevend. MG is ontstaan uit behoefte aan ondersteuning in
actieve deelname van hun eigen hulpverlening. Onderstaande theorieën worden in relatie
gebracht met MG.
2.2 MG en de cliëntgerichte gespreksmethode CGM
De CGM is gebaseerd op een humanistische benadering waarvan het uitgangspunt is om
jezelf te ontwikkelen. Deze drang kan botsen met de omgeving. Hoe je naar jezelf en
omgeving kijkt wordt beinvloed door de manier waarop je betekenis geeft aan ervaringen
die je opdoet. Dit komt overeen met MG, wat een communicatie stijl is die je ontwik-
keling motiveert en waarbij de hulpverlener de innerlijke bron uitlokt en versterkt. Het
verschil tussen de 2 is dat MG een doelgerichte methode heeft waarbij vragen en reacties
van de professional dit ondersteund. Er is samenwerking waarbij de autonomie van de
cliënt om eigen keuzes te maken wordt ondersteund. Bij CHM stuurt de professional niet.
2.3 MG en de zelfdeterminatietheorie SDT
De SDT wordt gezien als fundering van de MG. De SDT is een theorie over persoonlijk-
heidsontwikkeling en zelfgemotiveerde gedragsverandering. Er wordt een definitie ge-
geven voor wat optimale motivatie is en hoe het bereikt kan worden. Ook de SDT heeft
een humanistische basis waarbij mensen beschikken over needs, psychologische basis-
behoeften. Er zijn 3 basisbehoeften:
1. Behoefte aan autonomie
2. Behoefte aan competentie
3. Behoefte aan verbondenheid
Behoefte aan autonomie
Dit is de behoefte om je eigen richting in het leven te bepalen, eigen doelen te stellen en
eigenaar te zijn van je ontwikkeling. Je voelt je autonoom als je keuzes zelf maakt en dat
hetgeen is wat je zelf gewild hebt. Autonomie is geen onafhankelijkheid want autonomie
kan pas goed ontstaan in relatie met anderen. Als je je verbonden voelt met anderen kan
je overnemen, aannemen en eigen maken. Zonder verbondenheid kan dit niet.
De hulpverlener moet de cliënt begeleiden zonder de autonomie van hem te
beschadigen. De rol als hulpverlener is om de cliënt zijn eigen denken en handelen in
overeenstemming te laten komen met zijn behoefte en wensen. Hierdoor kan de client
gedragsverandering onder woorden brengen en er naar handelen. Als professional kan je
ook leren omgaan met invloed die anderen op je willen overbrengen. Wat laat je toe en
niet. En hoe wend je je ergens van af.
Behoefte aan competentie
Dit houdt in dat iemand zich onder positieve omstandigheden capabel genoeg voelt om
de eigen ontwikkeling vorm te geven, keuzes te maken en tot actie te komen. Je voelt je
competent als je het vertrouwen hebt dat je effecten kunt bewerkstelligen met je gedrag.
Ook heb je er vertrouwen in dingen te ontwikkelen die je nog niet kan. Je kan je client
competent maken door ondersteuning in ontwikkeling van vaardigheden.
Behoefte aan verbondenheid
Dit is de behoefte aan hechte en intieme relaties met mensen waarbij het gaat om
betrokkenheid, respect en ondersteuning. Je wilt bij een groep horen.
Motiverende gespreksvoering H1 Een introductie
1.1 Wat is motiverende gespreksvoering (MG) ?
MG is een cliënt- en doelgerichte communicatiestijl die de eigen motivatie van cliënten
vergroot door het verkennen en verminderen van hun tegenstrijdige gevoelens over
verandering, zodat er een groter commitment ontstaat om verandering te realiseren.
Motivatie is een combinatie van:
- Willen: bereidheid om te veranderen
- Kunnen: vermogen te veranderen
- Klaar zijn: gereedheid om te veranderen
MG komt van hulpverlening die uitgaat van innerlijke drang tot zelfontwikkeling.
1.2 Kenmerken van motivatie
1. Motivatie voorspelt actie: motivatie vergroot kans op daadwerkelijke actie
2. Motivatie is gedragsspecifiek: motivatie is gekoppeld aan een doel en iedereen
reageert verschillend op verschillende situaties
3. Motivatie is veranderlijk: het kan toenemen en verminderen. Mensen veranderen
vaak hun gedrag na belangrijke gebeurtenissen
4. Motivatie is interactief: anderen hebben invloed op mate van motivatie.
5. Motivatie kan van binnenuit of buitenaf beïnvloed worden: het staat onder invloed
van interne en externe factoren maar interne motivatie is meestal invloedrijker
1.3 Waarom werkt motiverende gespreksvoering?
MG ondersteunt verandering door het creëren van 3 voorwaarden voor verandering:
1. MG vermindert weerstand: mensen die het gevoel hebben dat ze niet door
anderen onder druk worden gezet om te veranderen zijn eerder bereid
verandering te onderzoeken.
2. MG vergroot het belang van veranderen: Het is gericht om het vergroten van
innerlijke noodzaak om te willen veranderen. Discrepantie (het door cliënt
waargenomen verschil in huidige gedrag en levensdoelen) is hiervoor belangrijk.
3. MG lokt verandertaal uit: dit houdt in dat Mg erop gericht is om de client
uitspraken te ontlokken die te maken hebben met het willen veranderen. Dit is
een goede voorspeler op daadwerkelijke verandering.
1.4 Motiverende gespreksvoering in het sociaal agogische werkveld
MG sluit aan bij actuele ontwikkelingen en methoden in het werkveld. MG ziet cliënten
bijv. niet als tekortschietend maar als competent. MG past ook bij de trend om actief te
interveniëren bij cliënten die zorg mijden.
MG en een sociaal agogische benadering
Er zijn meer redenen waarom MG aansluit bij de sociaal agogische benadering:
1. MG past bij de kernwaarden van het sociaalagogisch werk
2. MG sluit aan bij methodisch werken en is evidence based
3. MG werkt voor doelgroepen met verschillende culturele achtergrond
4. MG is flexibel en goed in te passen in andere aanpakken
5. MG is effectief als cliënten verandering afhouden en /of bij weerstand
6. MG gaat over gedragsverandering
De werkomgeving van sociaalagogische hulpverleners
MG past in vrijwel alle settings die op gedragsinterventies gericht zijn. Ook kost het niet
veel tijd maar kun je het ook in vluchtige contacten toepassen.
Wanneer past MG niet?
- Wanneer de professional zelf een duidelijk doel of belang heeft bij de uitkomst
- Wanneer er sprake is van een (acute) crisissituatie (waarin je als professional de
verantwoordelijkheid moet overnemen)
MG is een gespreksstijl en vraagt een taakvaardigheid van de client. Ook moet de client
kunnen reflecteren op eigen motivatie en keuzes maken. MG is vooral geschikt voor
kinderen vanaf 11 en adolescenten.
H2 Theorie en achtergronden
, 2.1 Definitie en oorsprong van MG
MG is een methode van gesprekken voeren die komt uit de praktijk van de verslavings-
zorg. Miller (1991) kwam met de methode voor alcoholverslaafden die gebaseerd was op
de cliëntgerichte gespreksmethode van Rogers. De persoonlijke motivatie is bij het
bereiken van doelen doorslaggevend. MG is ontstaan uit behoefte aan ondersteuning in
actieve deelname van hun eigen hulpverlening. Onderstaande theorieën worden in relatie
gebracht met MG.
2.2 MG en de cliëntgerichte gespreksmethode CGM
De CGM is gebaseerd op een humanistische benadering waarvan het uitgangspunt is om
jezelf te ontwikkelen. Deze drang kan botsen met de omgeving. Hoe je naar jezelf en
omgeving kijkt wordt beinvloed door de manier waarop je betekenis geeft aan ervaringen
die je opdoet. Dit komt overeen met MG, wat een communicatie stijl is die je ontwik-
keling motiveert en waarbij de hulpverlener de innerlijke bron uitlokt en versterkt. Het
verschil tussen de 2 is dat MG een doelgerichte methode heeft waarbij vragen en reacties
van de professional dit ondersteund. Er is samenwerking waarbij de autonomie van de
cliënt om eigen keuzes te maken wordt ondersteund. Bij CHM stuurt de professional niet.
2.3 MG en de zelfdeterminatietheorie SDT
De SDT wordt gezien als fundering van de MG. De SDT is een theorie over persoonlijk-
heidsontwikkeling en zelfgemotiveerde gedragsverandering. Er wordt een definitie ge-
geven voor wat optimale motivatie is en hoe het bereikt kan worden. Ook de SDT heeft
een humanistische basis waarbij mensen beschikken over needs, psychologische basis-
behoeften. Er zijn 3 basisbehoeften:
1. Behoefte aan autonomie
2. Behoefte aan competentie
3. Behoefte aan verbondenheid
Behoefte aan autonomie
Dit is de behoefte om je eigen richting in het leven te bepalen, eigen doelen te stellen en
eigenaar te zijn van je ontwikkeling. Je voelt je autonoom als je keuzes zelf maakt en dat
hetgeen is wat je zelf gewild hebt. Autonomie is geen onafhankelijkheid want autonomie
kan pas goed ontstaan in relatie met anderen. Als je je verbonden voelt met anderen kan
je overnemen, aannemen en eigen maken. Zonder verbondenheid kan dit niet.
De hulpverlener moet de cliënt begeleiden zonder de autonomie van hem te
beschadigen. De rol als hulpverlener is om de cliënt zijn eigen denken en handelen in
overeenstemming te laten komen met zijn behoefte en wensen. Hierdoor kan de client
gedragsverandering onder woorden brengen en er naar handelen. Als professional kan je
ook leren omgaan met invloed die anderen op je willen overbrengen. Wat laat je toe en
niet. En hoe wend je je ergens van af.
Behoefte aan competentie
Dit houdt in dat iemand zich onder positieve omstandigheden capabel genoeg voelt om
de eigen ontwikkeling vorm te geven, keuzes te maken en tot actie te komen. Je voelt je
competent als je het vertrouwen hebt dat je effecten kunt bewerkstelligen met je gedrag.
Ook heb je er vertrouwen in dingen te ontwikkelen die je nog niet kan. Je kan je client
competent maken door ondersteuning in ontwikkeling van vaardigheden.
Behoefte aan verbondenheid
Dit is de behoefte aan hechte en intieme relaties met mensen waarbij het gaat om
betrokkenheid, respect en ondersteuning. Je wilt bij een groep horen.
