Leerjaar 4, Bachelor
Semester 2, Januari 2019 – juni 2019
Stageplaats: Acute Opname Afdeling (AOA)
[GEZONDHEIDSBEVORDERINGS
PLAN]
‘’Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de
fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven (Huber, 2012)’’.
1
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 De context................................................................................................................................4
1.2 Diabetes type 1.........................................................................................................................4
1.3 Omgang diabetes Isala..............................................................................................................4
1.4 Casus.........................................................................................................................................5
2. Werkwijze/proces...............................................................................................................................7
Stap 1: Probleem analyse................................................................................................................7
Stap 2: Definiëren van gedrags- en veranderdoelen.......................................................................9
Stap 3: Methodes en theorieën om intentie en gedrag te veranderen............................................9
Stap 4: Ontwerpen van gezondheidskundige interventies............................................................10
Stap 5: Implementatie plan...........................................................................................................10
Stap 6: Borging, aanbeveling........................................................................................................10
3. Oorzaken gezondheidsprobleem......................................................................................................11
3.1 Analyse gezondheidsprobleem...................................................................................................11
3.1.1 Impact van het gezondheidsprobleem................................................................................11
3.1.2 Mogelijke gezondheidswinst................................................................................................12
3.1.3 Risicofactoren voor verminderde zorgparticipatie...............................................................12
3.1.4 Persoonlijke gedragsdeterminanten....................................................................................12
3.1.5 Verantwoording gedragsdeterminanten.............................................................................13
3.1.6 Prioritering van de gedragsdeterminanten..........................................................................15
3.1.7 Preventie..............................................................................................................................15
3.1.8 TPB-model...........................................................................................................................16
3.2 Definiëren van gedrags- en veranderdoelen...............................................................................17
4. Gezondheid bevorderende interventies...........................................................................................18
4.1 Methodes en theorieën..............................................................................................................18
4.2 Ontwerp interventies..................................................................................................................19
4.3 Overzicht interventie sociale druk..............................................................................................22
4.4 Implementatieplan.....................................................................................................................23
4.4.1 PDCA cyclus, sociale druk.....................................................................................................23
4.5 Tegenslagen en ethische dilemma’s...........................................................................................24
4.6 Evaluatie.....................................................................................................................................24
5. Borging en reflectie..........................................................................................................................25
5.1 Borging.......................................................................................................................................25
5.2 Reflectie......................................................................................................................................25
2
, 5.3 Aanbevelingen............................................................................................................................25
6. Literatuur..........................................................................................................................................26
7. Bijlages..............................................................................................................................................28
Bijlage 1: Interviewschema patiënten...........................................................................................28
Bijlage 2: Interviewschema verpleegkundigen/diabetesverpleegkundige....................................28
Bijlage 3: literatuur onderzoek.....................................................................................................29
Bijlage 3: Bewijslast......................................................................................................................31
3
, 1. Inleiding
1.1 De context
Diabetes Mellitus (hierna genoemd diabetes) is een van de meest voorkomende chronische ziekten
in Nederland. Uit cijfers van de Nivel Zorgregistratie [CITATION Niv19 \l 1043 ] blijkt dat er in 2017
naar schatting 1.135.100 mensen diabetes hebben. Diabetes, ook wel suikerziekte genoemd, is een
chronische stofwisselingsziekte, waarbij het lichaam de bloedsuikers niet meer op peil kan houden.
Er zijn verschillende soorten diabetes, diabetes type 1 en 2 zijn het meest bekend. In dit
gezondheidsbevorderingsplan zal erin worden gegaan op patiënten met diabetes type 1.
1.2 Diabetes type 1
In een artikel over de prevalentie van diabetes [ CITATION Rad19 \l 1043 ] wordt gesteld dat van alle
bekende diabetespatiënten ongeveer 9% diabetes type 1 heeft. Diabetes type 1 is een auto-
immuunziekte, de cellen in de alvleesklier zijn beschadigd, hierdoor maakt het lichaam geen of te
weinig insuline aan. Het is voor diabetespatiënten van groot belang om de bloedglucose zoveel
mogelijk te reguleren. Soms lukt dit echter niet, bijvoorbeeld door een insulinepomp die niet werkt,
een verkeerde doses insuline of de invloed van hormonen waardoor de diabetes moeilijk te
reguleren is[ CITATION Car121 \l 1043 ]. Wanneer de diabetes ontregeld raakt spreken we van
ontregelde diabetes, de definitie is als volgt: ‘Een te lage (hypoglykemie) of te hoge (hyperglykemie)
glucosewaarde voor een goede stofwisseling[ CITATION Car121 \l 1043 ].’ Goed gereguleerde
bloedsuikers kunnen op de langere termijn complicaties uitstellen of zelfs voorkomen. Mensen met
diabetes hebben op langere termijn een groter risico op oog-, zenuw-, voet-, nieraandoeningen.
Daarnaast wordt de kans op hart en vaatziekten vergroot [ CITATION Rad19 \l 1043 ]. Mede daardoor
staat diabetes op de derde plaats van ziekten die de meeste ziektelast veroorzaken, dit blijkt uit een
artikel van het RIVM[ CITATION Rij14 \l 1043 ].
Diabetes type 1 ontstaat vaak op relatief jonge leeftijd, gemiddeld is dit voor het 30e
levensjaar[CITATION Isa191 \l 1043 ]. Deze leeftijd zorgt voor problemen omtrent zorgparticipatie;
juist als je jong bent wil je niet altijd maar bezig zijn met de ziekte, maar toch hangt er de dreiging
van de complicaties boven het hoofd. Ruim 85% van de jongeren heeft grote moeite om tijdens de
puberteit en de adolescentie de diabetes te reguleren. Dit komt voornamelijk, omdat de adolescentie
fase gekenmerkt wordt door het zoeken naar eigen identiteit en het experimenteren met nieuw
gedrag[ CITATION Hee05 \l 1043 ]. De diabetespatiënt verbergt voor de buitenwereld de diabetes en
doet gewoon mee met het eet-en drinkpatroon van de leeftijdsgenoten en laat hierdoor de zelfzorg
en zelfmanagementtaken achterwege. De adolescent experimenteert met voedingsvoorschriften,
met insulinehoeveelheden en met alcohol en drugs. Daarnaast komt de adolescent vaak in de laat-
me-met-rust-fase, waarin de adolescent zich zal onttrekken aan de invloed van ouders en
behandelaars.
Daarnaast zijn de hormonen in deze fase bijzonder actief en deze kunnen de werking van insuline
verminderen. Het glucosegehalte is hierdoor sowieso al minder goed onder controle te
krijgen[ CITATION Sti16 \l 1043 ].
1.3 Omgang diabetes Isala
Binnen Isala wordt er veel aandacht besteed aan de zorg omtrent diabetes. Er is een
diabetescentrum, dit is één van de grootste diabetescentra van Nederland[CITATION Isa191 \l 1043 ].
In dit centrum worden mensen met diabetes van alle leeftijden behandeld. In het diabetescentrum
werken verschillende specialismen nauw samen waaronder diabetesverpleegkundigen,
podotherapeuten, diëtisten en internisten. Op deze wijze krijgt iedereen zorg op maat en worden de
nieuwste technologische ontwikkelingen snel toegepast. Daarnaast worden de desbetreffende
disciplines ingeschakeld wanneer een patiënt met een ontregelde diabetes wordt opgenomen op een
afdeling, bijvoorbeeld op de Acute Opname Afdeling.
4
Semester 2, Januari 2019 – juni 2019
Stageplaats: Acute Opname Afdeling (AOA)
[GEZONDHEIDSBEVORDERINGS
PLAN]
‘’Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de
fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven (Huber, 2012)’’.
1
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..............................................................................................................................................4
1.1 De context................................................................................................................................4
1.2 Diabetes type 1.........................................................................................................................4
1.3 Omgang diabetes Isala..............................................................................................................4
1.4 Casus.........................................................................................................................................5
2. Werkwijze/proces...............................................................................................................................7
Stap 1: Probleem analyse................................................................................................................7
Stap 2: Definiëren van gedrags- en veranderdoelen.......................................................................9
Stap 3: Methodes en theorieën om intentie en gedrag te veranderen............................................9
Stap 4: Ontwerpen van gezondheidskundige interventies............................................................10
Stap 5: Implementatie plan...........................................................................................................10
Stap 6: Borging, aanbeveling........................................................................................................10
3. Oorzaken gezondheidsprobleem......................................................................................................11
3.1 Analyse gezondheidsprobleem...................................................................................................11
3.1.1 Impact van het gezondheidsprobleem................................................................................11
3.1.2 Mogelijke gezondheidswinst................................................................................................12
3.1.3 Risicofactoren voor verminderde zorgparticipatie...............................................................12
3.1.4 Persoonlijke gedragsdeterminanten....................................................................................12
3.1.5 Verantwoording gedragsdeterminanten.............................................................................13
3.1.6 Prioritering van de gedragsdeterminanten..........................................................................15
3.1.7 Preventie..............................................................................................................................15
3.1.8 TPB-model...........................................................................................................................16
3.2 Definiëren van gedrags- en veranderdoelen...............................................................................17
4. Gezondheid bevorderende interventies...........................................................................................18
4.1 Methodes en theorieën..............................................................................................................18
4.2 Ontwerp interventies..................................................................................................................19
4.3 Overzicht interventie sociale druk..............................................................................................22
4.4 Implementatieplan.....................................................................................................................23
4.4.1 PDCA cyclus, sociale druk.....................................................................................................23
4.5 Tegenslagen en ethische dilemma’s...........................................................................................24
4.6 Evaluatie.....................................................................................................................................24
5. Borging en reflectie..........................................................................................................................25
5.1 Borging.......................................................................................................................................25
5.2 Reflectie......................................................................................................................................25
2
, 5.3 Aanbevelingen............................................................................................................................25
6. Literatuur..........................................................................................................................................26
7. Bijlages..............................................................................................................................................28
Bijlage 1: Interviewschema patiënten...........................................................................................28
Bijlage 2: Interviewschema verpleegkundigen/diabetesverpleegkundige....................................28
Bijlage 3: literatuur onderzoek.....................................................................................................29
Bijlage 3: Bewijslast......................................................................................................................31
3
, 1. Inleiding
1.1 De context
Diabetes Mellitus (hierna genoemd diabetes) is een van de meest voorkomende chronische ziekten
in Nederland. Uit cijfers van de Nivel Zorgregistratie [CITATION Niv19 \l 1043 ] blijkt dat er in 2017
naar schatting 1.135.100 mensen diabetes hebben. Diabetes, ook wel suikerziekte genoemd, is een
chronische stofwisselingsziekte, waarbij het lichaam de bloedsuikers niet meer op peil kan houden.
Er zijn verschillende soorten diabetes, diabetes type 1 en 2 zijn het meest bekend. In dit
gezondheidsbevorderingsplan zal erin worden gegaan op patiënten met diabetes type 1.
1.2 Diabetes type 1
In een artikel over de prevalentie van diabetes [ CITATION Rad19 \l 1043 ] wordt gesteld dat van alle
bekende diabetespatiënten ongeveer 9% diabetes type 1 heeft. Diabetes type 1 is een auto-
immuunziekte, de cellen in de alvleesklier zijn beschadigd, hierdoor maakt het lichaam geen of te
weinig insuline aan. Het is voor diabetespatiënten van groot belang om de bloedglucose zoveel
mogelijk te reguleren. Soms lukt dit echter niet, bijvoorbeeld door een insulinepomp die niet werkt,
een verkeerde doses insuline of de invloed van hormonen waardoor de diabetes moeilijk te
reguleren is[ CITATION Car121 \l 1043 ]. Wanneer de diabetes ontregeld raakt spreken we van
ontregelde diabetes, de definitie is als volgt: ‘Een te lage (hypoglykemie) of te hoge (hyperglykemie)
glucosewaarde voor een goede stofwisseling[ CITATION Car121 \l 1043 ].’ Goed gereguleerde
bloedsuikers kunnen op de langere termijn complicaties uitstellen of zelfs voorkomen. Mensen met
diabetes hebben op langere termijn een groter risico op oog-, zenuw-, voet-, nieraandoeningen.
Daarnaast wordt de kans op hart en vaatziekten vergroot [ CITATION Rad19 \l 1043 ]. Mede daardoor
staat diabetes op de derde plaats van ziekten die de meeste ziektelast veroorzaken, dit blijkt uit een
artikel van het RIVM[ CITATION Rij14 \l 1043 ].
Diabetes type 1 ontstaat vaak op relatief jonge leeftijd, gemiddeld is dit voor het 30e
levensjaar[CITATION Isa191 \l 1043 ]. Deze leeftijd zorgt voor problemen omtrent zorgparticipatie;
juist als je jong bent wil je niet altijd maar bezig zijn met de ziekte, maar toch hangt er de dreiging
van de complicaties boven het hoofd. Ruim 85% van de jongeren heeft grote moeite om tijdens de
puberteit en de adolescentie de diabetes te reguleren. Dit komt voornamelijk, omdat de adolescentie
fase gekenmerkt wordt door het zoeken naar eigen identiteit en het experimenteren met nieuw
gedrag[ CITATION Hee05 \l 1043 ]. De diabetespatiënt verbergt voor de buitenwereld de diabetes en
doet gewoon mee met het eet-en drinkpatroon van de leeftijdsgenoten en laat hierdoor de zelfzorg
en zelfmanagementtaken achterwege. De adolescent experimenteert met voedingsvoorschriften,
met insulinehoeveelheden en met alcohol en drugs. Daarnaast komt de adolescent vaak in de laat-
me-met-rust-fase, waarin de adolescent zich zal onttrekken aan de invloed van ouders en
behandelaars.
Daarnaast zijn de hormonen in deze fase bijzonder actief en deze kunnen de werking van insuline
verminderen. Het glucosegehalte is hierdoor sowieso al minder goed onder controle te
krijgen[ CITATION Sti16 \l 1043 ].
1.3 Omgang diabetes Isala
Binnen Isala wordt er veel aandacht besteed aan de zorg omtrent diabetes. Er is een
diabetescentrum, dit is één van de grootste diabetescentra van Nederland[CITATION Isa191 \l 1043 ].
In dit centrum worden mensen met diabetes van alle leeftijden behandeld. In het diabetescentrum
werken verschillende specialismen nauw samen waaronder diabetesverpleegkundigen,
podotherapeuten, diëtisten en internisten. Op deze wijze krijgt iedereen zorg op maat en worden de
nieuwste technologische ontwikkelingen snel toegepast. Daarnaast worden de desbetreffende
disciplines ingeschakeld wanneer een patiënt met een ontregelde diabetes wordt opgenomen op een
afdeling, bijvoorbeeld op de Acute Opname Afdeling.
4
