Hoorcollege 4: Herstelrespons (23-09-2019)
De herstelrespons is de normale opruimreactie van het
immuunsysteem.
Schade kan, afhankelijk van het aangedane orgaan, het micro-
organisme en de aard van de infectie, op twee manieren
hersteld worden:
• Regeneratie.
• Sommige weefsels zijn in staat om volledig te
regenereren, omdat er stamcellen aanwezig
zijn. Stamcellen bevinden zich op vele plaatsen
in het lichaam, zoals in haarfollikels, crypte van
de darm, hoornvlies, lever, hersenen, beenmerg en
spieren.
VB: Epidermis, epitheel in de GIT en hematopoiëtische
systeem.
• Sommige weefsels zijn stabiel. Als er weefselschade heeft
plaatsgevonden, dan groeien deze weefsels weer aan
(compensatoire groei) t.g.v. secretie van cytokines en
groeifactoren.
VB: Lever en nier.
• Repair.
• Klassieke herstelrespons.
De klassieke herstelrespons bestaat uit wondheling en
littekenvorming.
• Chronische ontsteking (met collageenafzetting).
De rol van de extracellulaire matrix
Er is veel interactie tussen de extracellulaire matrix en de cellen in
een weefsel. Deze interactie speelt een belangrijke rol bij regulatie
van proliferatie en differentiatie van cellen. Als weefsel beschadigd is,
dan hangt het lot van het weefsel af van de mate waarin de
extracellulaire matrix intact is:
• Cellen zijn beschadigd en de extracellulaire matrix is intact.
Dit kan veroorzaakt worden door een toxische stof. De
beschadigde cellen zullen doodgaan. Na verloop van tijd zal
a.d.h.v. de intacte matrix nieuwe cellen ontstaan. →
Regeneratie.
• Cellen zijn beschadigd en de extracellulaire matrix is niet
intact.
Dit kan veroorzaakt worden door een ernstig letsel. De
beschadigde cellen zullen doodgaan. Na verloop van tijd vindt
collageenafzetting plaats, waardoor het weefsel niet meer
functioneel is. → Repair.
Klassieke herstelrespons
Factoren die de klassieke herstelrespons beïnvloeden
De klassieke herstelrespons is afhankelijk van allerlei factoren:
• Voeding.
1
, • Metabolisme.
• Circulatie.
• Hormonen.
• Wondcontractie.
• Infectie.
• Grootte van de infectie.
• Locatie van de infectie.
• Weefseltype.
Het proces van klassieke herstelrespons
Het proces van de klassieke herstelrespons ziet er als volgt uit:
1. Acute ontsteking (dag 1-6) (zie Hoorcollege 2: Acute
ontsteking en aangeboren immuniteit (02-09-2019)).
2. Proliferatie (dag 6-12).
• Re-epithelialisatie.
• Angiogenese.
• Provisionele matrix = Granulatieweefsel =
Tijdelijke extracellulaire matrix.
3. Maturatie (dag 12-16).
• Remodeling van collageen.
• Wondcontractie.
De klassieke herstelrespons wordt direct na het beschadigen van het weefsel ingang gezet.
Collageenafzetting in het weefsel wordt direct na het ontstaan van de beschadiging geïnitieerd. Vanaf twee
dagen na het ontstaan van de beschadiging zal collageenafzetting plaatsvinden.
Fase 2: Proliferatie
Re-epithelialisatie
De onderste laag cellen van de epidermis is het stratum basale. Hierin bevinden zich de stamcellen van de
epidermis. Beschadiging van de huid leidt ertoe dat stamcellen in het stratum basale gaan delen. Deze
stamcellen blijven net zo lang delen tot de epidermis weer intact is.
Angiogenese = Capillary sprouting
M2 macrofagen scheiden t.g.v. weefselschade factoren, zoals VEGF, uit, waardoor nieuwe
bloedvatvorming (= angiogenese) wordt gestimuleerd. Angiogenese zorgt ervoor dat groeifactoren,
cytokinen en cellen ter plaatse te komen.
Het werkingsmechanisme van angiogenese:
1. VEGF bindt aan VEGF-receptor 2 in het celmembraan van tip cellen.
2
De herstelrespons is de normale opruimreactie van het
immuunsysteem.
Schade kan, afhankelijk van het aangedane orgaan, het micro-
organisme en de aard van de infectie, op twee manieren
hersteld worden:
• Regeneratie.
• Sommige weefsels zijn in staat om volledig te
regenereren, omdat er stamcellen aanwezig
zijn. Stamcellen bevinden zich op vele plaatsen
in het lichaam, zoals in haarfollikels, crypte van
de darm, hoornvlies, lever, hersenen, beenmerg en
spieren.
VB: Epidermis, epitheel in de GIT en hematopoiëtische
systeem.
• Sommige weefsels zijn stabiel. Als er weefselschade heeft
plaatsgevonden, dan groeien deze weefsels weer aan
(compensatoire groei) t.g.v. secretie van cytokines en
groeifactoren.
VB: Lever en nier.
• Repair.
• Klassieke herstelrespons.
De klassieke herstelrespons bestaat uit wondheling en
littekenvorming.
• Chronische ontsteking (met collageenafzetting).
De rol van de extracellulaire matrix
Er is veel interactie tussen de extracellulaire matrix en de cellen in
een weefsel. Deze interactie speelt een belangrijke rol bij regulatie
van proliferatie en differentiatie van cellen. Als weefsel beschadigd is,
dan hangt het lot van het weefsel af van de mate waarin de
extracellulaire matrix intact is:
• Cellen zijn beschadigd en de extracellulaire matrix is intact.
Dit kan veroorzaakt worden door een toxische stof. De
beschadigde cellen zullen doodgaan. Na verloop van tijd zal
a.d.h.v. de intacte matrix nieuwe cellen ontstaan. →
Regeneratie.
• Cellen zijn beschadigd en de extracellulaire matrix is niet
intact.
Dit kan veroorzaakt worden door een ernstig letsel. De
beschadigde cellen zullen doodgaan. Na verloop van tijd vindt
collageenafzetting plaats, waardoor het weefsel niet meer
functioneel is. → Repair.
Klassieke herstelrespons
Factoren die de klassieke herstelrespons beïnvloeden
De klassieke herstelrespons is afhankelijk van allerlei factoren:
• Voeding.
1
, • Metabolisme.
• Circulatie.
• Hormonen.
• Wondcontractie.
• Infectie.
• Grootte van de infectie.
• Locatie van de infectie.
• Weefseltype.
Het proces van klassieke herstelrespons
Het proces van de klassieke herstelrespons ziet er als volgt uit:
1. Acute ontsteking (dag 1-6) (zie Hoorcollege 2: Acute
ontsteking en aangeboren immuniteit (02-09-2019)).
2. Proliferatie (dag 6-12).
• Re-epithelialisatie.
• Angiogenese.
• Provisionele matrix = Granulatieweefsel =
Tijdelijke extracellulaire matrix.
3. Maturatie (dag 12-16).
• Remodeling van collageen.
• Wondcontractie.
De klassieke herstelrespons wordt direct na het beschadigen van het weefsel ingang gezet.
Collageenafzetting in het weefsel wordt direct na het ontstaan van de beschadiging geïnitieerd. Vanaf twee
dagen na het ontstaan van de beschadiging zal collageenafzetting plaatsvinden.
Fase 2: Proliferatie
Re-epithelialisatie
De onderste laag cellen van de epidermis is het stratum basale. Hierin bevinden zich de stamcellen van de
epidermis. Beschadiging van de huid leidt ertoe dat stamcellen in het stratum basale gaan delen. Deze
stamcellen blijven net zo lang delen tot de epidermis weer intact is.
Angiogenese = Capillary sprouting
M2 macrofagen scheiden t.g.v. weefselschade factoren, zoals VEGF, uit, waardoor nieuwe
bloedvatvorming (= angiogenese) wordt gestimuleerd. Angiogenese zorgt ervoor dat groeifactoren,
cytokinen en cellen ter plaatse te komen.
Het werkingsmechanisme van angiogenese:
1. VEGF bindt aan VEGF-receptor 2 in het celmembraan van tip cellen.
2
