mei 2024 Eda Simsek Yesilkanat
Achter de schermen van het negatief zelfbeeld:
zie jij wat ik niet zie?
Gerichte interventies om de vicieuze cirkel van negatief zelfbeeld te doorbreken
Op een zonnige lentedag, terwijl de zon de klaslokalen verwarmde, merkte ik een leerling op die bezorgd
naar zijn potlood staarde. Ik vroeg me af wat hem zo zorgen baarde. Toen ik aankondigde dat we met de
rekenles zouden beginnen, zuchtte hij diep en zakte onderuit, murmelend: "Daar gaan we weer." Rekenen
was niet zijn sterkste vak, waarvoor hij steevast onvoldoendes haalde. Zou hij worstelen met een gebrek
aan zelfvertrouwen of een negatief zelfbeeld? Hoe bewust zijn leerlingen van de invloed daarvan op hun
prestaties? In dit artikel wordt dieper ingegaan op het onderzoek naar één specifieke leerling, waarbij
gerichte interventies zijn ontworpen en toegepast om de vicieuze cirkel van negatief zelfbeeld te
doorbreken.
Tussen zien en gezien worden Beide reacties zijn pogingen om zichzelf te
beschermen tegen verdere kritiek en bevestigen
Het zelfbeeld is een verzameling van vaak de negatieve verwachtingen van hun
overtuigingen, gedachten en oordelen die men omgeving.
over zichzelf heeft. Individuen met een laag
zelfbeeld vinden het vaak moeilijk om hun eigen In strijd met het zelfbeeld
positieve eigenschappen te erkennen en leggen
Een levendige leerling in groep 7, staat voor een
de nadruk vooral op de aspecten die nog niet
uitdaging die zijn hele wereld omvat: een
beheerst worden. Dit zelfbeeld is diepgeworteld
negatief zelfbeeld. Dit innerlijke conflict
en wordt vaak versterkt door iemands
beïnvloedt niet alleen zijn gedrag, maar ook de
interpretatie van sociale interacties en de
manier waarop anderen hem waarnemen en
verwachtingen van anderen, zoals
behandelen. De vicieuze cirkel lijkt hem
leeftijdsgenoten en onderwijzers. Het negatieve
gevangen te houden, waarbij elke stap hem
zelfbeeld vormt een vicieuze cirkel waarbij
verder in de knoop brengt. Tijdens het
negatieve zelfopvattingen leiden tot
onderzoek lag de focus niet alleen op het kind
gedragingen die deze opvattingen bevestigen,
zelf, maar ook op zijn omgeving. Zoals de
waardoor de negatieve gedachten verder
theoretische benadering van de Belgische
worden versterkt. Dit zelfversterkend proces is
wetenschapper Orhan Agirdag (2016)
zonder gerichte interventie moeilijk te
benadrukt, hebben de externe factoren invloed
doorbreken (Bevers, 2018).
op de ontwikkeling en instandhouding van het
negatief zelfbeeld.
Het vastzitten in een vicieuze cirkel van negatief
zelfbeeld kan diepgaande effecten hebben op
een kind. Deze kinderen kunnen zich Het onderzoek naar deze vicieuze cirkel binnen
onzichtbaar voelen en hun innerlijke strijd de onderwijscontext toont aan hoe dit patroon
verbergen door zich sociaal terug te trekken, zich manifesteert bij een leerling uit groep 7. Het
waardoor ze minder interactie hebben met begint met het ontwikkelen van negatieve
leeftijdsgenoten en volwassenen. Aan de andere zelfbeeldideeën, die vervolgens het gedrag van
kant kunnen ze ook een sterkere behoefte de leerling beïnvloeden.
hebben om gezien en erkend te worden, wat
zich kan uiten in uitdagend gedrag. Dergelijk Bij herhaaldelijk doorlopen van dit proces raakt
gedrag komt vaak niet overeen met wie zij het kind verstrikt in een cyclus van negatieve
werkelijk zijn (Hoorn, 2022). zelfbeeldideeën. Bepaalde gedachten over
Achter de schermen van het negatief zelfbeeld:
zie jij wat ik niet zie?
Gerichte interventies om de vicieuze cirkel van negatief zelfbeeld te doorbreken
Op een zonnige lentedag, terwijl de zon de klaslokalen verwarmde, merkte ik een leerling op die bezorgd
naar zijn potlood staarde. Ik vroeg me af wat hem zo zorgen baarde. Toen ik aankondigde dat we met de
rekenles zouden beginnen, zuchtte hij diep en zakte onderuit, murmelend: "Daar gaan we weer." Rekenen
was niet zijn sterkste vak, waarvoor hij steevast onvoldoendes haalde. Zou hij worstelen met een gebrek
aan zelfvertrouwen of een negatief zelfbeeld? Hoe bewust zijn leerlingen van de invloed daarvan op hun
prestaties? In dit artikel wordt dieper ingegaan op het onderzoek naar één specifieke leerling, waarbij
gerichte interventies zijn ontworpen en toegepast om de vicieuze cirkel van negatief zelfbeeld te
doorbreken.
Tussen zien en gezien worden Beide reacties zijn pogingen om zichzelf te
beschermen tegen verdere kritiek en bevestigen
Het zelfbeeld is een verzameling van vaak de negatieve verwachtingen van hun
overtuigingen, gedachten en oordelen die men omgeving.
over zichzelf heeft. Individuen met een laag
zelfbeeld vinden het vaak moeilijk om hun eigen In strijd met het zelfbeeld
positieve eigenschappen te erkennen en leggen
Een levendige leerling in groep 7, staat voor een
de nadruk vooral op de aspecten die nog niet
uitdaging die zijn hele wereld omvat: een
beheerst worden. Dit zelfbeeld is diepgeworteld
negatief zelfbeeld. Dit innerlijke conflict
en wordt vaak versterkt door iemands
beïnvloedt niet alleen zijn gedrag, maar ook de
interpretatie van sociale interacties en de
manier waarop anderen hem waarnemen en
verwachtingen van anderen, zoals
behandelen. De vicieuze cirkel lijkt hem
leeftijdsgenoten en onderwijzers. Het negatieve
gevangen te houden, waarbij elke stap hem
zelfbeeld vormt een vicieuze cirkel waarbij
verder in de knoop brengt. Tijdens het
negatieve zelfopvattingen leiden tot
onderzoek lag de focus niet alleen op het kind
gedragingen die deze opvattingen bevestigen,
zelf, maar ook op zijn omgeving. Zoals de
waardoor de negatieve gedachten verder
theoretische benadering van de Belgische
worden versterkt. Dit zelfversterkend proces is
wetenschapper Orhan Agirdag (2016)
zonder gerichte interventie moeilijk te
benadrukt, hebben de externe factoren invloed
doorbreken (Bevers, 2018).
op de ontwikkeling en instandhouding van het
negatief zelfbeeld.
Het vastzitten in een vicieuze cirkel van negatief
zelfbeeld kan diepgaande effecten hebben op
een kind. Deze kinderen kunnen zich Het onderzoek naar deze vicieuze cirkel binnen
onzichtbaar voelen en hun innerlijke strijd de onderwijscontext toont aan hoe dit patroon
verbergen door zich sociaal terug te trekken, zich manifesteert bij een leerling uit groep 7. Het
waardoor ze minder interactie hebben met begint met het ontwikkelen van negatieve
leeftijdsgenoten en volwassenen. Aan de andere zelfbeeldideeën, die vervolgens het gedrag van
kant kunnen ze ook een sterkere behoefte de leerling beïnvloeden.
hebben om gezien en erkend te worden, wat
zich kan uiten in uitdagend gedrag. Dergelijk Bij herhaaldelijk doorlopen van dit proces raakt
gedrag komt vaak niet overeen met wie zij het kind verstrikt in een cyclus van negatieve
werkelijk zijn (Hoorn, 2022). zelfbeeldideeën. Bepaalde gedachten over
