Samenvatting - Basiscoschap Gezelschapsdieren (DM-U-BGD)

Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)



BGD – HOORCOLLEGES, WERKCOLLEGES EN ZELFSTUDIES
WEEK 1 – INTRODUCTIE HOORCOLLEGE
Globaal overzicht
- Theorieonderwijs voorweek: herkennen en de aanpak van spoedpatiënten
- Practica voorweek: hanteren, stabiliseren en behandelen van spoedpatiënten
- 50% klinisch onderwijs spoed (binnen en buiten kantooruren)
o Dag: verwijsspoed -> specialisten UKG aanwezig
o Avond/Nacht/Weekend: m.n. eerste lijn
- 50% klinisch onderwijs verschillende disciplines van de UKG (Chirurgie, Interne, Oogheelkunde,
Anesthesie, en VBD)
o Opdoen van kennis, klinische en sociale vaardigheden
o Indruk (on)mogelijkheden van zorg verwijskliniek

Overzicht voorweek




Veel zelfstudie is niet ingeroosterd in timetable, kijk daarom goed in dit rooster.
Toets gaat alleen over spoedeisende oogaandoeningen

Ruilen mag: mailen naar Annemarie(cursuscoördinator) en Stijn Opstal (van het rooster zelf)

Ma-Vrij vaak rustig, daarom mag je bij de klinische bespreking zijn van de patiënten op de Iza. Daarnaast
zijn er zelfstudie e-modules over de spoedpatiënten. Als het dan nog steeds rustig is kan je ook gewoon
vragen stellen aan de spoedarts, bijv. wat doe je als een dier wordt aangereden. Daarnaast kan je ook nog
eventueel meelopen bij de poli interne.

Iva; op woensdag met 6 patiënten bij de Iva met de apotheek. Daarnaast moet je dan patiënten
overdragen. Op maandag is daarnaast een rondleiding van de dierverpleger, die is op woensdag niet, dus
dat even aan elkaar uitleggen.




1

, Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)


Toetsing




Aftekenlijst handelingen anesthesie/spoed
- Actief bij het onderwijs betrokken zijn
- 4 van de 6 handelingen laten aftekenen en beoordeelt
- Fysiek formulier; zelf verantwoordelijk voor, goed bewaren, foto van maken en als bijlage

Klinische observatie
- E-mailadres van de feedbackgever invoeren
- EPA’s: je zit tijdens dit coschap tussen 1-3
- Competentiedomein: we zijn beginner, alles wat hoger is, is mooi meegenomen
- Eisen:
o Minimaal 3 van verschillende medestudenten
o Minimaal 2 verschillende docenten of minimaal 1 docent en 1 multifeedbackscore
(feedback van verschillende personen (eigenaar, docent, medestudent, dierverzorger))
Aanwezigheid
- Minimaal 90%
- Indien verhinderd
o Afwezigheidsformulier scorion naar cursuscoördinator
o E-mail naar CS – planning en roostering
 Als het ’s avonds is dan bellen naar balie spoedkliniek

Hygiënemaatregelen
- Linnen kamer aanwezig met schone, droge, witte jassen
- Geen hand-polssierraden/horloges
- Korte schone nagels
- Handen wassen/desinfecteren
o Tussen patiënten
o Tussen patiënten en toetsenbord
o Wassen zicht- of voelbaar bevuild
o Desinfectie: niet zicht- of voelbaar bevuild
o Handcreme in kluisje/tas
- Geen grote oorbellen (katten!)
- Geen losse haren
- Verzorgd uiterlijk
o Geen korte broek
o Gesloten schoenen


2

, Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)


Meenemen:
- Goede fonendoscoop
- Verbandschaar
- Elektronische thermometer
- Pen en papier
- XS-pas

Contactpersonen sociale veiligheid kliniek
- Hans Kooistra
- Marja de Jong
- (Annemarie kan ook)

Rooster technische vragen: Stefan Jonker


WEEK 1 – HOORCOLLEGE: INTRODUCTIE SPOEDKLINIEK
Structuur spoedpatiënt
- Eerstelijns = eigenaar meldt zich rechtstreeks
o SGMN: Spoedkliniek voor Gezelschapsdieren Midden Nederland
o Minder dan 30 minuten aanrijden
o Hond, kat, vogels en bijzondere dieren (behalve giftige slangen, of dieren die niet
gehouden mogen worden)
o Iedereen mag komen, we mogen niemand weigeren
o Bezetting op basis van verwachte diensten
o Faciliteiten en organisatie gericht op spoedopvang zoals reanimatiekar en PoCUS
o
- Tweedelijns = verwijzing via (eigen) dierenarts naar Universiteitskliniek voor Gezelschapsdieren
behalve VBD
o Verwijzing alleen mogelijk als er plek is op de UKG
o 24/7
o Dagspoed UKG = binnen kantooruren
 1 dierenarts, 1 spoedparaveterinair en studenten
 Multidisciplinair: overleg met aanwezige specialisten
o AZZ speod UKG = buiten kantooruren
 SGMN-medwerkers opvang, Avond/nacht ook junior UKG diernarts en studenten
 Multidisciplinair: vaak overleg met meerdere specialistische achterwachten

Definitie van spoedgeval
- Situatie van ‘leven en dood’: het leven van een individu of de functie van een
lichaamsdeel/orgaan wordt bedreigd
- Maar wie kan dit bepalen?
o De eigenaar? -> is die er toe in staat?
o De spoedmedewerker? -> is die er toe in staat?
- Voordeel van de twijfel -> als spoedkliniek moet je laagdrempelig zijn!

Taal van spoedkliniek
- Herkennen wat een dier en de eigenaar nodig heeft en wat je direct kan bieden
- Patiënt in leven houden door hem te stabiliseren: verlenen van eerste hulp
- ‘Alleen’ waar nodig verdere diagnostiek en aanvullende behandeling
- Spoed is prioritering en tijdmanagement


3

, Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)


Studenten op de kliniek
- Last minute afwezigheid, probeer te ruilen, en geef het door op 0900 222 3000 aan de spoed
- Bijdragen
o Balieassistentie
 Triage
 Aan de telefoon (anamnese)
 In de wachtkamer
 Begeleiding eigenaren
o Poli (30 min)
 Verkorte (spoed) anamnese
 Verkorte algemene indruk
 Lichamelijk onderzoek
 ABC (airway, breahting en circulation)
 Algemeen LO
 Onderzoek orgaansystemen
 Normaalbeeld en afwijkingen leren herkennen
 Oefenen klinische handelingen
 Thorax auscultatie en buikpalpatie voeg je eigenlijk standaard toe aan je LO
o Opname
 Diagnostiek
 Behandelingen
 Verpleging
 Verzorging
 Verslaglegging


WEEK 1 – HOORCOLLEGE 3: OPVANG SPOEDPATIËNTEN
TRIAGE
Hier veelal gedaan door ervaren paraveterinair. Deels aan de telefoon maar ook in kliniek en wachtkamer.
Triage gaat via het ABCDE protocol:
- A: Airway
o Is er een vrije luchtweg?
- B: Breathing
o Ademt het dier?
o Is het ademtype functioneel?
- C: Circulation
o Is er een hartslag?
o Is er een perifere pols?
o Welke kleur zijn de slijmvliezen?
- D: Disabilities
o Zijn er tekenen van ruggenmergschade of hersenschade?
- E: Environment
o Is er sprake van ernstige hypothermie of hyperthermie?

Laat je niet afleiden door dingen die niet levensbedreigend zijn! Maar wees wel voorzichtig voor de patiënt,
maar ook zeker voor jezelf!




4

, Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)


Na de triage ga je naar de verkorte anamnese:
- Signalement
- Primaire probleem, inclusief duur
- Eten, drinken, poepen, plassen
- Diarree, braken, loos braken
- Activiteitsniveau
- Mogelijk trauma
- Mogelijke ingestie/blootstelling toxische stoffen
o Inclusief huidige medicatie
- Verandering uiterlijk: oa abdominale distensie

Onderzoek belangrijkste orgaansystemen
- Respiratie
o Snelheid/frequentie
 Normale frequentie 10-30/min hond, 20-40/min kat
o Type
 Normaal thoraxexcursie minimaal
 Thorax en abdomen bewegen synchroon
o Longauscultatie
 Eerst kijken, dan luisteren
 Als geluid te horen zonder stethoscoop, duidt dit op voorste luchtweg
problemen
 Wat kan je horen?
 Versterkte longgeluiden
o Bronchiaal ademen
o Muzikale ronchi (piepen/chiemen)
o Niet muzikale ronchi (crepitaties
 Bovenste luchtwegen
 Darmgeluiden
 Verminderde longgeluiden
o Pleurale effusie
o Pneumothorax
o Intrathoracale massa’s
o Hernia diaphragmatica
 Anatomische lokalisatie




5

, Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)


o Eerste therapie
 Minimaliseert stress en hanteren
 Zuurstof
 Verdere therapie afhankelijk van anatomische lokalisatie
o Therapie pleurale ruimte aandoeningen
 Thoraxocentese
 Niet ban zijn dit zonder beeldvorming uit te voren
 Prik laag voor effusie, hoog voor lucht
- Circulatie
o Een goed onderzoek van het circulatieapparaat geeft een globale indicatie van de
perfusie status van het lichaam en beoordeling van primaire hartafwijkingen
o Hypoperfusie kan leiden tot shock
o Verschillende soorten shock
Hypovolemisch Cardiogeen Obstructief Distributief
Hemorragisch Congestief hartfalen Pericardiale Sepsis
- Trauma - Cardiomyopathie tamponade
- Aangeboren o Gedilateerd
aandoening o Hypertrofisch
o Restrictief
- klepafwijkingen
Ernstige dehydratie Ernstige dysrhytmias GDV Anafylaxie
- braken
- diarree
- ernsitge
polyurie
Intern vochtverlies Cardiale tamponade Progressieve Neurogene schok
- intestinaal pulmonaire
- pleuraal trhomboembolisme
- abdominaal
Medicijn overdosis Saddle thrombosis Hitte shock
- anesthesie
- beta blokker
- calcium kanaal
blokkers
Hartworm ziekte
Tensie pneumothorax

o Polsfrequentie
 Honden: 60-120/min
 Katten: 160-200/min
 >220-240 is meestal aritmie
o Hartauscultatie
 Hartetonen: souffles
 Klep lekkages
 Anemie
 Hartetonen: volume
 Hypovolemie
 Demping
 Ritme
 Gallop: 3e of 4e hartetoon hoorbaar
 Aritmie


6

, Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)


o Pols kwaliteit
 Arterie femoralis of metatarsaal arterie
 Polsdruk -> verschil in amplitude
 Krachtig
 Steil
 Zwak
 Pulsus paradoxus -> variatie in pols in combinatie met ademhaling
 Pols uitval -> tegelijker tijd naar hart voelen
o Slijmvliezen
 Lippen en sclera
o CRT
 Normaal < 1 seconde, of 2 seconde afhankelijk van mate druk
 Bepaald door tonus precapillaire sfincter
o Beoordeling parameters
 Is de gevonden waarde passend bij de situatie?
 Elektrolyten afwijkingen
 Hartafwijkingen
 Neurologische afwijkingen
 Sepsis/SIRS
o Beoordeling extremiteiten
 Koude extremiteiten in vergelijking tot lichaamstemperatuur
 Hypovolemische shock
 Cardiogene shock
 Obstructieve shock
 Warme extremiteiten in vergelijking tot lichaamstemperatuur
 Distributieve shock
 Pyrexie
- Neurologie
o Bewustzijnsniveau
 Alert
 Sopor (sloom maar wekbaar)
 Stupor (reageert enkel op pijnlijke/sterke stimuli)
 Coma
o Houding
 Laterale decubitus: neurologisch of niet?
 Sternale decubitus
 Shiff Sherrington
 Decerebellaire rigiditeit
 Ophisthotonus
 Gebogen tot stijve achterpoten, stijve voorpoten
 Normale mentaliteit
 Decerebrale rigiditeit
 Zelfde als decerebellaire rigiditeit, behalve dat bewustzijn is aangedaan
o Gang
 Mankheid aan een of meerdere poten
 Ataxie
 Parese vs paralyse
 Onwillekeurige bewegingen (bijv. tremoren)



7

, Basiscoschap Gezelschapsdieren | Jonker, G.G. (Gemma)


o Cerebrale reflexen
 Focus op visuele en vestibulaire reflexen
 Pupilreflex, dreigreflex, ooglidreflex, nystagmus, positie van de oogbol,
strabismus?
 Als gepaard gaande met afgenomen bewustzijn, vermoed intracraniale
ziekte
o Comateuze patiënten
 Beoordeel ademhaling
 Apneutische ademhaling
 Cheyne Stoke ademhaling
 Beoordeling cardiovasculair systeem
 Cushing reflex (verhoogde intracraniale druk -> verhoogde bloeddruk ->
reflexmatig bradycardie)
 Allemaal tekenen van ernstige intracraniale aantasting
o Zijn ze passend bij de situatie?
 Hypoglycemie
 Shock
 Pijn
 Medicatie
- (Pijn)

Na evaluatie van belangrijkste orgaansystemen
- Evalueer pijn
- Buikpalpatie
o Abdominale distensie
o Abdominale pijn
o Sterk vergrootte blaas
o Massa’s
o Opgezette/afwijkende darmlissen
o Prostaat
- Lichaamstemperatuur
- Andere duidelijke verwondingen/afwijkingen
- Onderzoek orgaansystemen op basis van de gevonden afwijkingen

Op basis van lichamelijk onderzoek en anamnese wordt gericht plan voor aanvullend onderzoek gemaakt
door spoedarts:
- Bloedonderzoek
- ECG
- Bloeddruk meting
- Point of care ultrasound (POCUS)
- Röntgenfoto’s
- Echo door radiologie

Vervolgplan – stabilisatie
- Zodra mogelijk, zodra nodig
- Veelal gelijktijdig met lichamelijk onderzoek
- Soms voor, soms na aanvullend onderzoek




8