Deel 1 - Sleutelideeën uit persoonlijkheidstheorieën
Erik Erikson – een beknopte levensbeschrijving
Het sleutelidee: identiteit en de relatie tussen identiteit en ideologie
Identiteit: gelijkheid en continuïteit
Het begrip identiteit is een nadere uitwerking van de begrippen ‘Ik` (ego) en ‘Zelf`.
Erikson concentreerde zich op een bepaald aspect van het Ik of van het Zelf: het innerlijke
gevoel van gelijkheid en continuïteit dat ons allen bekend is en dat we meestal als
vanzelfsprekend aannemen.
Continuïteit: Ik die deze beelden ziet, dezelfde Ik is als degene die ze gisteren bekeek, en
dezelfde Ik als degene die ze morgen zal bekijken. Ik heb een gevoel van continuïteit.
Ieder mens heeft identiteitsbesef, waardoor dit als vanzelfsprekend wordt gezien. Mensen
die aan geheugenverlies lijden, die missen dit besef.
Een identiteitscrisis wil zeggen dat mensen niet meer weten wie ze zijn.
Persoonlijke achtergronden
Erikson hield van het begrip identiteit door zijn eigen leven.
Joodse jongens vonden hem geen jood ↔ op school werd hij jood genoemd
Stiefvader wilde dat hij medicus werd ↔ Erikson wilde kunstenaar worden
Met de keuze voor zijn naam Erikson koos hij ook zijn eigen identiteit. Ook werkte hij
onder Freuds begeleiding aan zijn eigen identiteit en kon zijn eigen richting bepalen.
De acht fasen van de levenscyclus
Eriksons indeling bestaat uit totaal 8 fasen (5 bedacht door Freud, Erikson voegde er 3 aan
toe), deze fasen beslaan de gehele levenscyclus. Hij beschouwde de ontwikkelingsfasen als
een crises waarin het ego zich bepaalde kenmerken eigen dient te maken.
Een verschil met Freud is dat Erikson meer aandacht besteedde aan de invloed van sociale
en culturele factoren op de persoonlijkheidsontwikkeling.
Een overeenkomst met Freud is dat ze beide vinden dat de volgorde van de
ontwikkelingsfasen vast ligt.
Basisvertrouwen vs. basiswantrouwen (zuigelingen)
1e ontwikkelingsfase: komt de belangstelling voor het zich ontwikkelende ego duidelijk tot
uiting.
De eerste uitdaging die een zuigeling wacht is het ontwikkelen van een fundamenteel
gevoel van vertrouwen. Worden de behoeften van een zuigeling stelselmatig bevredigd,
dan wordt er een gevoel van vertrouwen ontwikkeld tegenover de buitenwereld en ook
tegenover hun eigen drijfveren en verlangens. De in een cultuur gangbare
opvoedingsmethoden kunnen de vertrouwensontwikkeling bevorderen of afremmen.
(Freuds visie: mond centraal, Erikson: alles wat een kind tot zich neemt of in zich op
neemt)
Autonomie vs. schaamte en twijfel (2-jarigen)
Vanaf ongeveer 2 jaar zal het kind tegen de wensen van de ouder ingaan. De ouders
kunnen de autonomie van hun kind steunen en bevestigen door bijvoorbeeld spelletjes te
doen die hem doorzettingsvermogen en wilskracht geven. Zijn eigen inspanningen leiden
tot prestaties die hem een gevoel van trots geven. Deze benadering is bevorderlijk voor
een gezond gevoel van autonomie, terwijl bestraffende reacties eerder tot de ontwikkeling
van een dwangmatige persoonlijkheid leiden: het kind twijfelt voortdurend aan zichzelf en
neigt tot masochistisch en zelfs sadistisch gedrag.
Initiatief vs. schuld (3-jarigen)
1
Erik Erikson – een beknopte levensbeschrijving
Het sleutelidee: identiteit en de relatie tussen identiteit en ideologie
Identiteit: gelijkheid en continuïteit
Het begrip identiteit is een nadere uitwerking van de begrippen ‘Ik` (ego) en ‘Zelf`.
Erikson concentreerde zich op een bepaald aspect van het Ik of van het Zelf: het innerlijke
gevoel van gelijkheid en continuïteit dat ons allen bekend is en dat we meestal als
vanzelfsprekend aannemen.
Continuïteit: Ik die deze beelden ziet, dezelfde Ik is als degene die ze gisteren bekeek, en
dezelfde Ik als degene die ze morgen zal bekijken. Ik heb een gevoel van continuïteit.
Ieder mens heeft identiteitsbesef, waardoor dit als vanzelfsprekend wordt gezien. Mensen
die aan geheugenverlies lijden, die missen dit besef.
Een identiteitscrisis wil zeggen dat mensen niet meer weten wie ze zijn.
Persoonlijke achtergronden
Erikson hield van het begrip identiteit door zijn eigen leven.
Joodse jongens vonden hem geen jood ↔ op school werd hij jood genoemd
Stiefvader wilde dat hij medicus werd ↔ Erikson wilde kunstenaar worden
Met de keuze voor zijn naam Erikson koos hij ook zijn eigen identiteit. Ook werkte hij
onder Freuds begeleiding aan zijn eigen identiteit en kon zijn eigen richting bepalen.
De acht fasen van de levenscyclus
Eriksons indeling bestaat uit totaal 8 fasen (5 bedacht door Freud, Erikson voegde er 3 aan
toe), deze fasen beslaan de gehele levenscyclus. Hij beschouwde de ontwikkelingsfasen als
een crises waarin het ego zich bepaalde kenmerken eigen dient te maken.
Een verschil met Freud is dat Erikson meer aandacht besteedde aan de invloed van sociale
en culturele factoren op de persoonlijkheidsontwikkeling.
Een overeenkomst met Freud is dat ze beide vinden dat de volgorde van de
ontwikkelingsfasen vast ligt.
Basisvertrouwen vs. basiswantrouwen (zuigelingen)
1e ontwikkelingsfase: komt de belangstelling voor het zich ontwikkelende ego duidelijk tot
uiting.
De eerste uitdaging die een zuigeling wacht is het ontwikkelen van een fundamenteel
gevoel van vertrouwen. Worden de behoeften van een zuigeling stelselmatig bevredigd,
dan wordt er een gevoel van vertrouwen ontwikkeld tegenover de buitenwereld en ook
tegenover hun eigen drijfveren en verlangens. De in een cultuur gangbare
opvoedingsmethoden kunnen de vertrouwensontwikkeling bevorderen of afremmen.
(Freuds visie: mond centraal, Erikson: alles wat een kind tot zich neemt of in zich op
neemt)
Autonomie vs. schaamte en twijfel (2-jarigen)
Vanaf ongeveer 2 jaar zal het kind tegen de wensen van de ouder ingaan. De ouders
kunnen de autonomie van hun kind steunen en bevestigen door bijvoorbeeld spelletjes te
doen die hem doorzettingsvermogen en wilskracht geven. Zijn eigen inspanningen leiden
tot prestaties die hem een gevoel van trots geven. Deze benadering is bevorderlijk voor
een gezond gevoel van autonomie, terwijl bestraffende reacties eerder tot de ontwikkeling
van een dwangmatige persoonlijkheid leiden: het kind twijfelt voortdurend aan zichzelf en
neigt tot masochistisch en zelfs sadistisch gedrag.
Initiatief vs. schuld (3-jarigen)
1
