College 6
Jeugddelinquentie
In de onderstaande afbeelding is te zien dat er meer jongens delinquent gedrag vertonen. Er worden met
name vermogensdelicten gepleegd. Verkeers- en drugsdelicten komen minder voor, omdat kinderen van
deze leeftijd minder deelnemen in het verkeer en anders op de fiets of scooter. Daarnaast komt drugsgedrag
meestal wat later in het leven op. Een positieve kant is dat het gedrag met de jaren afneemt. Het zijn vaak
jonge daders die met een hevige daad (bv. moord) snel in rangorde kunnen stijgen.
Verklaringen van jeugddelinquentie
Dual taxonomy of offending (Moffitt): deze maakt onderscheid tussen life-course persistent, waarbij het
hele leven lang delinquent gedrag wordt vertoond, en adolescence-limited, waar er enkel tijdens de
adolescentie dit gedrag wordt gezien.
General strain theory (Agnew): stelt dat er beperkte toegang is tot schaarse bronnen (bv. status in de
groep), wat leidt tot “strain”. Door fysieke en cognitieve ontwikkelingen in de adolescentie is er meer oog
voor de (sociale) omgeving. De ontwikkeling in ons brein tijdens de adolescentie zorgt hiervoor. Hierdoor
ben je ook gevoeliger voor sociale afwijzing en de (sociale) omgeving stelt veel meer eisen. Dit gaat samen
met onttrekking van ouderlijk en volwassen toezicht, waarbij leeftijdsgenoten belangrijker worden. Dit bij
elkaar leidt tot verminderde sociale controle, coping en meer diverse peergroepen en zo tot toename van
delinquent gedrag.
Sociale controle theorie (Gottfredson & Hirsi): stelt dat er minder sociale controle is met meer autonomie
van de jongeren, minder binding aan ouders/verzorgers en minder hechte relaties met leeftijdsgenoten.
Daarnaast hebben jongeren nog geen vaste baan of relaties, waardoor er minder remmen voor het vertonen
van delinquent gedrag. Tegelijkertijd is er een beperkte zelfcontrole, waardoor ze bijvoorbeeld meer moeite
hebben met het weerstand bieden tegen groepsdruk. Er is wel al meer gedragsinhibitie vergeleken met de
kindertijd, maar deze is alsnog niet geheel ontwikkeld. Door deze verminderde sociale controle hangen er
maar lage “kosten” aan delinquent gedrag. Gekoppeld aan de verminderde zelfcontrole kunnen jongeren
minder goed omgaan met de strain.
1
, Temperament-theorie van delinquentie (DeLisi & Vaughn):
stelt dat de interactie tussen beperkte effortful control samen
met een hoge negatieve emotionaliteit direct kan leiden tot
delinquent gedrag. Daarnaast kan het leiden tot een negatieve
coping, met name als reactie op de omgeving (bv. straf op
school). Dus de reactie van de omgeving lokt weer een
tegenreactie uit bij de jongeren. Met name boosheid en
schaamte kunnen leiden tot het delictgedrag. Daarentegen
buffert angst hiervoor. Dit model stelt dat met name de
interactie tussen verschillende risicofactoren belangrijk is.
Risicofactoren
Verschillende ontwikkelingspaden: de life-course persistent
groep kan volgens onderzoek verdeeld worden in twee groepen.
1. Jongeren met callous-unemotional traits: voorloper van
psychopathie, jongens met weinig wroeging en weten,
waardoor zij niet reageren op straf.
2. Jongeren met cognitieve problemen: bijvoorbeeld jongens
met een vijandige bias of beperkte impulscontrole. Deze
kunnen wel reageren op straf, maar zij komen steeds weer
in de problemen
Risicotaxatie bij jeugd
Waar het voor gebruikt wordt: risicotaxatie wordt gebruikt voor het inschatten van recidiverisico, bepalen
of iemand in een forensisch psychiatrische instelling geplaatst moet worden en voor het bepalen van de
duur van een straf of maatregel (tbs) of het beëindigen hiervan. Tegenwoordig wordt risicotaxatie veel
gebruikt voor het volgen van behandeling en monitoring van de behandelvoortgang.
Wie en hoe: de rechter kan zich laten informeren en krijgt hierbij advies van gedragsdeskundigen
(psycholoog en/of psychiater). Het is belangrijk dat het heel secuur gebeurt, wegens de gevolgen voor de
persoon in kwestie. De vraag is of er een link is tussen stoornis en delict, dus in welke mate iemand
verminderd toerekeningsvatbaar is. Als er een link tussen de twee, zorgt de stoornis voor nieuwe delicten,
komt de verwachte door de stoornis in soortgelijke situaties en zorgt de stoornis voor contact met
slachtoffers en/of mededaders.
Type risicotaxatie: het kan verdeeld worden in drie types:
1. Subjectief klinisch oordeel: dit is wat vroeger altijd werd gedaan. Dus een gedragswetenschapper of
psychiater kijkt op basis van expertise, ervaring en kennis van de patiënt. Dit is eigenlijk net zo effectief
als toeval. Talloze onderzoeken hebben laten zien dat leken dit even goed doen als “experts”.
2. Actuarieel oordeel: dit is een lijst met risicofactoren waaraan gezien kan worden dat het bezitten van
deze risicofactoren, zorgt voor een hoger risico op bepaald gedrag. Hierbij zijn er statische (vaste)
factoren en dynamische factoren (die kunnen veranderen). Daarnaast moet er gekeken worden naar
protectieve factoren (bv. stabiele thuissituatie). Je krijgt hiermee een opgetelde score als eindoordeel.
Sommige methoden werken beter dan anderen.
2
Jeugddelinquentie
In de onderstaande afbeelding is te zien dat er meer jongens delinquent gedrag vertonen. Er worden met
name vermogensdelicten gepleegd. Verkeers- en drugsdelicten komen minder voor, omdat kinderen van
deze leeftijd minder deelnemen in het verkeer en anders op de fiets of scooter. Daarnaast komt drugsgedrag
meestal wat later in het leven op. Een positieve kant is dat het gedrag met de jaren afneemt. Het zijn vaak
jonge daders die met een hevige daad (bv. moord) snel in rangorde kunnen stijgen.
Verklaringen van jeugddelinquentie
Dual taxonomy of offending (Moffitt): deze maakt onderscheid tussen life-course persistent, waarbij het
hele leven lang delinquent gedrag wordt vertoond, en adolescence-limited, waar er enkel tijdens de
adolescentie dit gedrag wordt gezien.
General strain theory (Agnew): stelt dat er beperkte toegang is tot schaarse bronnen (bv. status in de
groep), wat leidt tot “strain”. Door fysieke en cognitieve ontwikkelingen in de adolescentie is er meer oog
voor de (sociale) omgeving. De ontwikkeling in ons brein tijdens de adolescentie zorgt hiervoor. Hierdoor
ben je ook gevoeliger voor sociale afwijzing en de (sociale) omgeving stelt veel meer eisen. Dit gaat samen
met onttrekking van ouderlijk en volwassen toezicht, waarbij leeftijdsgenoten belangrijker worden. Dit bij
elkaar leidt tot verminderde sociale controle, coping en meer diverse peergroepen en zo tot toename van
delinquent gedrag.
Sociale controle theorie (Gottfredson & Hirsi): stelt dat er minder sociale controle is met meer autonomie
van de jongeren, minder binding aan ouders/verzorgers en minder hechte relaties met leeftijdsgenoten.
Daarnaast hebben jongeren nog geen vaste baan of relaties, waardoor er minder remmen voor het vertonen
van delinquent gedrag. Tegelijkertijd is er een beperkte zelfcontrole, waardoor ze bijvoorbeeld meer moeite
hebben met het weerstand bieden tegen groepsdruk. Er is wel al meer gedragsinhibitie vergeleken met de
kindertijd, maar deze is alsnog niet geheel ontwikkeld. Door deze verminderde sociale controle hangen er
maar lage “kosten” aan delinquent gedrag. Gekoppeld aan de verminderde zelfcontrole kunnen jongeren
minder goed omgaan met de strain.
1
, Temperament-theorie van delinquentie (DeLisi & Vaughn):
stelt dat de interactie tussen beperkte effortful control samen
met een hoge negatieve emotionaliteit direct kan leiden tot
delinquent gedrag. Daarnaast kan het leiden tot een negatieve
coping, met name als reactie op de omgeving (bv. straf op
school). Dus de reactie van de omgeving lokt weer een
tegenreactie uit bij de jongeren. Met name boosheid en
schaamte kunnen leiden tot het delictgedrag. Daarentegen
buffert angst hiervoor. Dit model stelt dat met name de
interactie tussen verschillende risicofactoren belangrijk is.
Risicofactoren
Verschillende ontwikkelingspaden: de life-course persistent
groep kan volgens onderzoek verdeeld worden in twee groepen.
1. Jongeren met callous-unemotional traits: voorloper van
psychopathie, jongens met weinig wroeging en weten,
waardoor zij niet reageren op straf.
2. Jongeren met cognitieve problemen: bijvoorbeeld jongens
met een vijandige bias of beperkte impulscontrole. Deze
kunnen wel reageren op straf, maar zij komen steeds weer
in de problemen
Risicotaxatie bij jeugd
Waar het voor gebruikt wordt: risicotaxatie wordt gebruikt voor het inschatten van recidiverisico, bepalen
of iemand in een forensisch psychiatrische instelling geplaatst moet worden en voor het bepalen van de
duur van een straf of maatregel (tbs) of het beëindigen hiervan. Tegenwoordig wordt risicotaxatie veel
gebruikt voor het volgen van behandeling en monitoring van de behandelvoortgang.
Wie en hoe: de rechter kan zich laten informeren en krijgt hierbij advies van gedragsdeskundigen
(psycholoog en/of psychiater). Het is belangrijk dat het heel secuur gebeurt, wegens de gevolgen voor de
persoon in kwestie. De vraag is of er een link is tussen stoornis en delict, dus in welke mate iemand
verminderd toerekeningsvatbaar is. Als er een link tussen de twee, zorgt de stoornis voor nieuwe delicten,
komt de verwachte door de stoornis in soortgelijke situaties en zorgt de stoornis voor contact met
slachtoffers en/of mededaders.
Type risicotaxatie: het kan verdeeld worden in drie types:
1. Subjectief klinisch oordeel: dit is wat vroeger altijd werd gedaan. Dus een gedragswetenschapper of
psychiater kijkt op basis van expertise, ervaring en kennis van de patiënt. Dit is eigenlijk net zo effectief
als toeval. Talloze onderzoeken hebben laten zien dat leken dit even goed doen als “experts”.
2. Actuarieel oordeel: dit is een lijst met risicofactoren waaraan gezien kan worden dat het bezitten van
deze risicofactoren, zorgt voor een hoger risico op bepaald gedrag. Hierbij zijn er statische (vaste)
factoren en dynamische factoren (die kunnen veranderen). Daarnaast moet er gekeken worden naar
protectieve factoren (bv. stabiele thuissituatie). Je krijgt hiermee een opgetelde score als eindoordeel.
Sommige methoden werken beter dan anderen.
2
