Functieleer
Moeilijke begrippen
Hoofdstuk 3 Gewaarwording
Frequentietheorie = toonhoogte wordt gecodeerd door de snelheid
waarmee neuronen vuren. Zij worden gecodeerd doordat het eerste
gedeelte van het basilaire membraan met dezelfde frequentie
resoneert/mee trilt (= temporele codering). Max. vuurfrequentie van
neuron is 1000 Hz.
Plaatstheorie = verschillende frequenties activeren verschillende
gebieden op het basilaire membraan. Hersenen gebruiken de plaats om
toonhoogte te bepalen. ( = tonotope organisatie)
Signaaldetectietheorie (STD) = waarneming van signaal wordt gezien
tegen een achtergrond van inwendige ruis. De proefpersoon moet
aangeven of het signaal (de stimulus) wel of niet aanwezig is. Er komen
twee maten naar voren. Ten eerste de bias, dit is de antwoord-tendens:
‘ja’ t.o.v. ‘nee’-antwoorden, sommige mensen geven meer ja als antwoord,
sommige meer nee. Ten tweede de d’ prime, is de sensitiviteit: correcte
t.o.v. incorrecte antwoorden, bij hoge sensitiviteit detecteert iemand
kleine verschillen, dus geeft iemand wss meer correcte antwoorden.
Geluidslokalisatie = ITD en ILD worden gecombineerd. Kan echter
verwarring ontstaan of geluid van voor of achter komt. Hierbij speelt de
vorm van de oorschelp een rol.
ITD (time/tijd difference): verschil van tijd tussen linker en rechter oor
wordt gemeten door de hersenen.
ILD (level/luidheid difference): als geluid van links komt, klinkt het links
harder dan rechts.
Hoofdstuk 4 Waarneming
Gewaarwording (sensatie) = perifere werking door de zintuiglijke
receptoren
Waarneming (perceptie) = de hogere-orde interpretatie van de stimulus.
Visuele vormagnosie = aandoening waarbij gewaarwording in orde is,
maar de interpretatie van de visuele stimulus is aangetast. Persoon kan
wel natekenen, maar niet zeggen wat het is dat ze zien.
Bottom-up proces = het begint bij de receptoren, je ziet iets en gaat
door naar de hersenen. Verloopt in drie stadia:
1) de primaire schets = sterk vereenvoudigd beeld van voornamelijk
randen en omtrekken van een voorwerp
2) perceptuele organisatie = randen uit het retinale beeld worden
, gestructureerd in grotere gehelen die in bepaalde relatie tot elkaar staan.
3) patroon- en objectherkenning = om het object te herkennen en de
bijbehorende informatie te activeren.
Template matching theorie = vorm van patroonherkenning. Het
herkennen van iets doordat er een één-op-één relatie is tussen het
retinale beeld en het beeld in het geheugen. Probleem kan variabiliteit
zijn, bv. wanneer een object verschilt in grootte, positief, oriëntatie of
vorm.
Kenmerkherkenning/ Distinctive features = andere vorm van
patroonherkenning. Het is herkenning op basis van karakteristieke
kenmerken. Bv. features van de letter N zijn twee parallelle verticale lijnen
verbonden door schuine streep.
Top-down proces = kennis uit de hersenen wordt gebruikt om de
zoektocht te sturen en informatie te interpreteren. Hierbij kunnen illusies
ontstaan.
Word-superiority effect = letters worden beter herkend als ze
onderdeel zijn van een woord. Woorden worden niet letter-per-letter
waargenomen, maar in context van een woord.
Prosopagnosie = patiënten met problemen in herkenning van gezichten.
Het corticale gebied die geactiveerd is bij gezichten, maar niet bij objecten
is de fusiform area.
Monoculaire dieptecues = hierdoor is het mogelijk om met één oog
dicht, diepte in te kunnen schatten. Aanwijzingen: grootte van retinale
beeld, lineair perspectief, textuurgradiënt, interpositie (overlapping) en
bewegingsparallax.
Binoculaire dieptecues = het zien van diepte door gebruik te maken
van het feit dat onze ogen een aantal centimeter uit elkaar staan
(=binoculaire dispariteit) en het feit dat onze ogen convergeren bij
objecten die (zeer) dichtbij zijn (=convergentie).
De ‘wat’-stroom = na V1 splitst de informatiestroom in 2 stromen. De
‘wat’-stroom gaat via ventrale (buikzijde) pad naar de temporale kwab.
Hier wordt informatie over vorm en kleur verzameld en dit gedeelte is
verantwoordelijk voor patroonherkenning en 3D vormperceptie.
De ‘waar’-stroom = gaat via dorsale (rugzijde) pad naar de parietale
kwab. Hier wordt informatie verzameld over de beweging en locatie van
het object en over bewegingen in het motor-systeem.
Ungerleider & Mischkin
Perceptie-actietheorie (Milner & Goodale) = legt verband met ‘wat’-
en ‘waar’ stromen. De ‘wat’baan zou de baan voor perceptie zijn (wel
onderhevig aan illusie), terwijl de ‘waar’ baan de actie ondersteunt (niet
onderhevig aan illusie).
Moeilijke begrippen
Hoofdstuk 3 Gewaarwording
Frequentietheorie = toonhoogte wordt gecodeerd door de snelheid
waarmee neuronen vuren. Zij worden gecodeerd doordat het eerste
gedeelte van het basilaire membraan met dezelfde frequentie
resoneert/mee trilt (= temporele codering). Max. vuurfrequentie van
neuron is 1000 Hz.
Plaatstheorie = verschillende frequenties activeren verschillende
gebieden op het basilaire membraan. Hersenen gebruiken de plaats om
toonhoogte te bepalen. ( = tonotope organisatie)
Signaaldetectietheorie (STD) = waarneming van signaal wordt gezien
tegen een achtergrond van inwendige ruis. De proefpersoon moet
aangeven of het signaal (de stimulus) wel of niet aanwezig is. Er komen
twee maten naar voren. Ten eerste de bias, dit is de antwoord-tendens:
‘ja’ t.o.v. ‘nee’-antwoorden, sommige mensen geven meer ja als antwoord,
sommige meer nee. Ten tweede de d’ prime, is de sensitiviteit: correcte
t.o.v. incorrecte antwoorden, bij hoge sensitiviteit detecteert iemand
kleine verschillen, dus geeft iemand wss meer correcte antwoorden.
Geluidslokalisatie = ITD en ILD worden gecombineerd. Kan echter
verwarring ontstaan of geluid van voor of achter komt. Hierbij speelt de
vorm van de oorschelp een rol.
ITD (time/tijd difference): verschil van tijd tussen linker en rechter oor
wordt gemeten door de hersenen.
ILD (level/luidheid difference): als geluid van links komt, klinkt het links
harder dan rechts.
Hoofdstuk 4 Waarneming
Gewaarwording (sensatie) = perifere werking door de zintuiglijke
receptoren
Waarneming (perceptie) = de hogere-orde interpretatie van de stimulus.
Visuele vormagnosie = aandoening waarbij gewaarwording in orde is,
maar de interpretatie van de visuele stimulus is aangetast. Persoon kan
wel natekenen, maar niet zeggen wat het is dat ze zien.
Bottom-up proces = het begint bij de receptoren, je ziet iets en gaat
door naar de hersenen. Verloopt in drie stadia:
1) de primaire schets = sterk vereenvoudigd beeld van voornamelijk
randen en omtrekken van een voorwerp
2) perceptuele organisatie = randen uit het retinale beeld worden
, gestructureerd in grotere gehelen die in bepaalde relatie tot elkaar staan.
3) patroon- en objectherkenning = om het object te herkennen en de
bijbehorende informatie te activeren.
Template matching theorie = vorm van patroonherkenning. Het
herkennen van iets doordat er een één-op-één relatie is tussen het
retinale beeld en het beeld in het geheugen. Probleem kan variabiliteit
zijn, bv. wanneer een object verschilt in grootte, positief, oriëntatie of
vorm.
Kenmerkherkenning/ Distinctive features = andere vorm van
patroonherkenning. Het is herkenning op basis van karakteristieke
kenmerken. Bv. features van de letter N zijn twee parallelle verticale lijnen
verbonden door schuine streep.
Top-down proces = kennis uit de hersenen wordt gebruikt om de
zoektocht te sturen en informatie te interpreteren. Hierbij kunnen illusies
ontstaan.
Word-superiority effect = letters worden beter herkend als ze
onderdeel zijn van een woord. Woorden worden niet letter-per-letter
waargenomen, maar in context van een woord.
Prosopagnosie = patiënten met problemen in herkenning van gezichten.
Het corticale gebied die geactiveerd is bij gezichten, maar niet bij objecten
is de fusiform area.
Monoculaire dieptecues = hierdoor is het mogelijk om met één oog
dicht, diepte in te kunnen schatten. Aanwijzingen: grootte van retinale
beeld, lineair perspectief, textuurgradiënt, interpositie (overlapping) en
bewegingsparallax.
Binoculaire dieptecues = het zien van diepte door gebruik te maken
van het feit dat onze ogen een aantal centimeter uit elkaar staan
(=binoculaire dispariteit) en het feit dat onze ogen convergeren bij
objecten die (zeer) dichtbij zijn (=convergentie).
De ‘wat’-stroom = na V1 splitst de informatiestroom in 2 stromen. De
‘wat’-stroom gaat via ventrale (buikzijde) pad naar de temporale kwab.
Hier wordt informatie over vorm en kleur verzameld en dit gedeelte is
verantwoordelijk voor patroonherkenning en 3D vormperceptie.
De ‘waar’-stroom = gaat via dorsale (rugzijde) pad naar de parietale
kwab. Hier wordt informatie verzameld over de beweging en locatie van
het object en over bewegingen in het motor-systeem.
Ungerleider & Mischkin
Perceptie-actietheorie (Milner & Goodale) = legt verband met ‘wat’-
en ‘waar’ stromen. De ‘wat’baan zou de baan voor perceptie zijn (wel
onderhevig aan illusie), terwijl de ‘waar’ baan de actie ondersteunt (niet
onderhevig aan illusie).
