DEEL 1: POSITIONERING EN ONDERBOUWING VAN TALENTGERICHT
WERKEN
Hoofdstuk 1
Talentgericht werken met maatschappelijk kwetsbare jeugd: ontwikkelwerk,
erkenningswerk en verbindingswerk
1.1 Omschrijving en positionering
Wat is talent?
Vanaf de veertiende eeuw wordt talen gebruikt in de betekenis van ‘bekwaamheid,
begaafdheid, aanleg en de gave van een fijn onderscheidingsvermogen’. Talent wordt in de
veertiende eeuw dus opgevat als gave of aangeboren aanleg.
Een andere manier om talent te interpreteren is als ‘verdienste’. Dan gaat het over een
bovengemiddelde prestatie die het resultaat is van inzet, inspanning en oefening.
Het is niet altijd even gemakkelijk om te erkennen dat iemand ergens talent voor heeft. Hier
kunnen verschillende factoren een grote rol spelen in het ontdekken. Daarom is het belangrijk
dat er een ontspannen manier ontstaat waarin op zoek gegaan wordt naar een talent van
iemand. Dit begint met de verkenning van de behoeften en interesses van jongeren, en met het
openhouden van de mogelijkheden om van koers te veranderen als blijkt dat hun voorkeur
toch naar iets anders uitgaat. Talent is dan niet zozeer iets dat vastligt of wat onmiddellijk
zichtbaar is in een persoon, maar gaat meer over waar mensen graag hun aandacht en
inspanning aan wijden. In die zin kunnen we spreken van manifeste (waarneembare) en
latente (verborgen) talenten.
Samengevat:
Talent is een bekwaamheid of kwaliteit van een persoon. Dit kan een aangeboren aanleg
betreffen, maar veel vaker is talent het resultaat van aandacht, interesse en inspanning van de
persoon in kwestie, en van de positieve waardering van mensen uit zijn omgeving. Het talent
kan manifest (waarneembaar) of latent (verborgen) blijven. Het kan gaan om allerlei
bekwaamheden. Jongeren kunnen talent bezitten en ontwikkelen op artistiek, sportief,
technologisch of sociaal gebied. Soms passen deze talenten niet in traditionele functionele
denkbeelden over wat er in nauwe zin ‘nuttig’ is. De sociale omgeving hecht er dan minder
waarde aan of staat er minder voor open. Desondanks heeft het talent waarde voor de persoon
zelf en is het een manier van zelfexpressie en zelfontplooiing.
Wat is talentontwikkeling bij maatschappelijk kwetsbare jongeren?
Talentontwikkeling bij maatschappelijk kwetsbare jongeren zien we als het zich bekwamen in
bezigheden waarvoor zij belangstelling hebben.
Van Hoorik beschrijft in haar literatuurstudie 6 factoren die de ontwikkeling van talent
beïnvloeden:
1. Lange en intensieve doelbewuste oefening om een topniveau te behalen.
2. Goed doordachte en op het talent afgestemde trainingspraktijken.
3. Goede begeleiding.
4. Een steunend netwerk.
5. Geschikte en bereikbare trainingsfaciliteiten en -omstandigheden.
6. Een groot doorzettingsvermogen.
Het is belangrijk om te constateren dat veel jongeren bij de meeste van deze factoren barrières
ervaren die zijzelf moeilijk op kunnen lossen. Toch kunnen ze zelfs onder de moeilijkste
, omstandigheden het doorzettingsvermogen hebben om lang en intensief te oefenen. Maar als
ze niet weten hoe ze kunnen oefenen, en geen goede begeleiders, netwerken en faciliteiten
beschikbaar hebben, dan is de kans op een positieve talentontwikkeling nihil.
Het is logisch dat er jongeren zijn die hun talenten niet willen en/of durven ontwikkelen. Zij
worden door hun omgeving tegengehouden, omdat het niet ‘cool’ is om viool te spelen, niet
sociaal wenselijk is vanuit de familie dat iemand een bepaalde studie gaat doen, of als jongen
hoor je niet te dansen. Dit brengt vaak stress, frustratie, boosheid en een gevoel van
onrechtvaardigheid teweeg. Een groeiende groep jongeren voelt zich in de race om te
presteren dan ook achtergesteld, ondergewaardeerd en buitengesloten. Jongeren kunnen ook
op deze manier een lager zelfbeeld van zichzelf krijgen en hebben een grotere kans op
uitvallen op school. Veel jongeren zijn door hun voortdurend falen gaan geloven dat ze niets
kunnen en hebben lage verwachtingen ten aanzien van hun toekomstige positie in de
samenleving.
Talentontwikkeling is dus afhankelijk van de omstandigheden waarin we ons bevinden en
wordt beïnvloed door een combinatie van persoonlijke en maatschappelijke factoren, waarbij
niet ieder talent evenzeer aangemoedigd wordt.
Samengevat:
Talentontwikkeling is het vaardig worden in bezigheden waarvoor (maatschappelijk
kwetsbare jongeren) en mensen belangstelling hebben. Deze bezigheden bevorderen direct of
indirect het functioneren in de samenleving. Bij maatschappelijk kwetsbare jongeren dreigt de
talentontwikkeling te stagneren omdat er in de persoon en/of in diens omgeving barrières zijn
die het constructief werken aan talenten belemmeren.
Wat is talentgericht werken?
Talentgericht werken is een benadering van sociale professionals die op een
ontwikkelingsgerichte manier kijken, denken en handelen; met de focus op het versterken van
kennis, bekwaamheden en de kwaliteiten van jongeren (competenties).
Het begrip ‘talentontwikkeling’ wordt beschouwd als een middel om jongeren tot hun recht te
doen komen. Er bestaan echter ook vormen van talentgericht werken waarbij alleen oog is
voor de demonstratie van een specifiek talent en waarbij de mens erachter minder belangrijk
is. In dat geval is talentontwikkeling het doel en de mens die het talent voortbrengt het
(vervoer)middel. Deze vorm van talentgericht werken zien we vaker in de commerciële
sector, de entertainmentindustrie, in de sport en in de kunstsector.
Talentgericht werken als professionele benadering
Talentgericht werken vatten we op als een specifieke professionele
benadering. Talentgericht werken kan niet volstaan met het volgen van
de juiste stappenplannen, maar doet een beroep op de houding en
mentaliteit (manier van denken en doen) van sociale professionals.
Deze benadering kent verschillende niveaus van professioneel
handelen:
1. Technieken
2. Methoden
3. Methodieken
Technieken
Technieken bevinden zich op het meest praktische niveau van handelen. Denk hierbij aan
bepaalde gesprekstechnieken die sociale professionals toepassen om hun deelnemers te leren
kennen: een praatje maken, luisteren en observeren.
WERKEN
Hoofdstuk 1
Talentgericht werken met maatschappelijk kwetsbare jeugd: ontwikkelwerk,
erkenningswerk en verbindingswerk
1.1 Omschrijving en positionering
Wat is talent?
Vanaf de veertiende eeuw wordt talen gebruikt in de betekenis van ‘bekwaamheid,
begaafdheid, aanleg en de gave van een fijn onderscheidingsvermogen’. Talent wordt in de
veertiende eeuw dus opgevat als gave of aangeboren aanleg.
Een andere manier om talent te interpreteren is als ‘verdienste’. Dan gaat het over een
bovengemiddelde prestatie die het resultaat is van inzet, inspanning en oefening.
Het is niet altijd even gemakkelijk om te erkennen dat iemand ergens talent voor heeft. Hier
kunnen verschillende factoren een grote rol spelen in het ontdekken. Daarom is het belangrijk
dat er een ontspannen manier ontstaat waarin op zoek gegaan wordt naar een talent van
iemand. Dit begint met de verkenning van de behoeften en interesses van jongeren, en met het
openhouden van de mogelijkheden om van koers te veranderen als blijkt dat hun voorkeur
toch naar iets anders uitgaat. Talent is dan niet zozeer iets dat vastligt of wat onmiddellijk
zichtbaar is in een persoon, maar gaat meer over waar mensen graag hun aandacht en
inspanning aan wijden. In die zin kunnen we spreken van manifeste (waarneembare) en
latente (verborgen) talenten.
Samengevat:
Talent is een bekwaamheid of kwaliteit van een persoon. Dit kan een aangeboren aanleg
betreffen, maar veel vaker is talent het resultaat van aandacht, interesse en inspanning van de
persoon in kwestie, en van de positieve waardering van mensen uit zijn omgeving. Het talent
kan manifest (waarneembaar) of latent (verborgen) blijven. Het kan gaan om allerlei
bekwaamheden. Jongeren kunnen talent bezitten en ontwikkelen op artistiek, sportief,
technologisch of sociaal gebied. Soms passen deze talenten niet in traditionele functionele
denkbeelden over wat er in nauwe zin ‘nuttig’ is. De sociale omgeving hecht er dan minder
waarde aan of staat er minder voor open. Desondanks heeft het talent waarde voor de persoon
zelf en is het een manier van zelfexpressie en zelfontplooiing.
Wat is talentontwikkeling bij maatschappelijk kwetsbare jongeren?
Talentontwikkeling bij maatschappelijk kwetsbare jongeren zien we als het zich bekwamen in
bezigheden waarvoor zij belangstelling hebben.
Van Hoorik beschrijft in haar literatuurstudie 6 factoren die de ontwikkeling van talent
beïnvloeden:
1. Lange en intensieve doelbewuste oefening om een topniveau te behalen.
2. Goed doordachte en op het talent afgestemde trainingspraktijken.
3. Goede begeleiding.
4. Een steunend netwerk.
5. Geschikte en bereikbare trainingsfaciliteiten en -omstandigheden.
6. Een groot doorzettingsvermogen.
Het is belangrijk om te constateren dat veel jongeren bij de meeste van deze factoren barrières
ervaren die zijzelf moeilijk op kunnen lossen. Toch kunnen ze zelfs onder de moeilijkste
, omstandigheden het doorzettingsvermogen hebben om lang en intensief te oefenen. Maar als
ze niet weten hoe ze kunnen oefenen, en geen goede begeleiders, netwerken en faciliteiten
beschikbaar hebben, dan is de kans op een positieve talentontwikkeling nihil.
Het is logisch dat er jongeren zijn die hun talenten niet willen en/of durven ontwikkelen. Zij
worden door hun omgeving tegengehouden, omdat het niet ‘cool’ is om viool te spelen, niet
sociaal wenselijk is vanuit de familie dat iemand een bepaalde studie gaat doen, of als jongen
hoor je niet te dansen. Dit brengt vaak stress, frustratie, boosheid en een gevoel van
onrechtvaardigheid teweeg. Een groeiende groep jongeren voelt zich in de race om te
presteren dan ook achtergesteld, ondergewaardeerd en buitengesloten. Jongeren kunnen ook
op deze manier een lager zelfbeeld van zichzelf krijgen en hebben een grotere kans op
uitvallen op school. Veel jongeren zijn door hun voortdurend falen gaan geloven dat ze niets
kunnen en hebben lage verwachtingen ten aanzien van hun toekomstige positie in de
samenleving.
Talentontwikkeling is dus afhankelijk van de omstandigheden waarin we ons bevinden en
wordt beïnvloed door een combinatie van persoonlijke en maatschappelijke factoren, waarbij
niet ieder talent evenzeer aangemoedigd wordt.
Samengevat:
Talentontwikkeling is het vaardig worden in bezigheden waarvoor (maatschappelijk
kwetsbare jongeren) en mensen belangstelling hebben. Deze bezigheden bevorderen direct of
indirect het functioneren in de samenleving. Bij maatschappelijk kwetsbare jongeren dreigt de
talentontwikkeling te stagneren omdat er in de persoon en/of in diens omgeving barrières zijn
die het constructief werken aan talenten belemmeren.
Wat is talentgericht werken?
Talentgericht werken is een benadering van sociale professionals die op een
ontwikkelingsgerichte manier kijken, denken en handelen; met de focus op het versterken van
kennis, bekwaamheden en de kwaliteiten van jongeren (competenties).
Het begrip ‘talentontwikkeling’ wordt beschouwd als een middel om jongeren tot hun recht te
doen komen. Er bestaan echter ook vormen van talentgericht werken waarbij alleen oog is
voor de demonstratie van een specifiek talent en waarbij de mens erachter minder belangrijk
is. In dat geval is talentontwikkeling het doel en de mens die het talent voortbrengt het
(vervoer)middel. Deze vorm van talentgericht werken zien we vaker in de commerciële
sector, de entertainmentindustrie, in de sport en in de kunstsector.
Talentgericht werken als professionele benadering
Talentgericht werken vatten we op als een specifieke professionele
benadering. Talentgericht werken kan niet volstaan met het volgen van
de juiste stappenplannen, maar doet een beroep op de houding en
mentaliteit (manier van denken en doen) van sociale professionals.
Deze benadering kent verschillende niveaus van professioneel
handelen:
1. Technieken
2. Methoden
3. Methodieken
Technieken
Technieken bevinden zich op het meest praktische niveau van handelen. Denk hierbij aan
bepaalde gesprekstechnieken die sociale professionals toepassen om hun deelnemers te leren
kennen: een praatje maken, luisteren en observeren.
