Samenvatting Jaar 1: I&M 3, Gerdragswetenschappen

Inleiding psychologie en waarneming

• Psychologie:
– Psyche -> geest
– Logos -> gebied van studie
– Geestelijke processen gekoppeld aan gedrag
- Op de weg
- In het verkeer
- In het openbaar
- In het ziekenhuis

Psychologie
• Kernconcept:
Wetenschap van gedrag en psychische processen
• Systematische en openbare bestudering van oorzaken en gevolgen van menselijk
gedrag (= wetenschappelijke methode)
• Psychologie Mensenkennis

4 kenmerken wetenschap
- meetbaar
- oorzaak-gevolg relaties
- systematisch
- openbaar

3 houdingsaspecten
- Nieuwsgierig
- Geïnteresseerd
- Sceptisch

• Psychologisch experiment
– 1 Goed voorbeeld
– 2 The Bystander, (gewonde)
– 3 Groepsdruk
– Milgram's Obedience to Authority Experiment (schokken)

Stromingen
Biologische invalshoek
- Erfelijkheid
- Zenuwstelsel/hormanaal stelsel

,Behaviorisme
– Black box
– Etimulus – respons
– Conditioneren en bekrachtigen
– Experimenten
Psychoanalyse
– Onbewuste
– Driften
– Id, ego, super ego
– Droom en vrije associatie

Humanistische psychologie
- Uniciteit
- Persoonlijke groei
- Vrije wil
- Bewuste ervaring

Cognitieve psychologie
- Cognitie
- Actieve betekenisgeving
- Informatieverwerking
- Schema’s

Sociocultureel
- Bredere sociale context


Psychologie-Verpleegkunde
• Je leert dat ieder mens anders reageert
• Je leert dit gedrag/deze verschillen te observeren
• Je leert interventiemogelijkheden kennen en toe te passen bij o.a.:
-Angst -Ontkenning
-Rouw -Agressie
-Boosheid -Ziektewinst
-Therapieontrouw -Regressie
Om adequate verpleegkundige zorg te verlenen

• Waarneming, Perceptie en Sensatie
• Waarnemen <-> Onwaarnemen


Motivatie en emotie
Stress- en ziekte-inzicht

Sensorische adaptie
(Man die aan het vliegveld woonde was helemaal gewend aan het geluid en kon gewoon
doorpraten)

, • Waarneming, Perceptie en Sensatie
– Welke reactie geeft deze afbeelding
– (het zintuig geeft wel een prikkel aan de hersenen maar daar kan een storing
in zijn.)

• Sensatie = gewaarworden van een stimulus
• Zien
• Horen
• Ruiken
• Voelen
• Proeven
• 6e, 7e, 8e zintuig?

• Perceptie = betekenisgeving
• Proces beïnvloed door:
• Ervaringen
• Stemming
• Omgeving
• Herinneringen
• Beslissingen
• Waarden en overtuigingen
• Adaptatie
• Meta-programma’s (onbewuste voorkeursstijlen)
• MOMENT

– Ordeningsprincipes
• Wet van de gelijkheid
• Wet van Prägnanz
– We zien wat we willen of denken te zien (gezichtsbedrog)
• Percentuele predispositie
– “gehoorsvoorkeur” (Huilende baby, pieper)
• Subjectieve contouren (kubus waarvan je alleen de hoeken ziet, je
weet dat het een kubus is)
• Perceptuele constantie (mensen die in de verte kleiner lijken)

Waarnemen door:
- Horen
- Zien
- Voelen
Optische illusies

, Motivatie en emotie
Onderwerp emotie van belang i.v.m.
- Relatie emotie-genezingsduur (onderzoek: patiënten die minder angstig zijn liggen minder
lang in ziekenhuis)
- Mogelijkheden vpk richting te geven aan emotie d.m.v. voorlichting en begeleiding
(NANDA-NIC-NOC)
Vanuit psychologie: emotie en motivatie complementair; emotie: nadruk op
arousal/opwinding; motivatie: hoe/waarom wordt die arousal omgezet in handelen
Bij ziek zijn horen emoties. Je maakt je bijvoorbeeld zorgen. Je bent bang of hebt angst voor
een operatie. Iedereen is wel een bij een huisarts geweest. Je voelt je op dat moment toch
anders.
Als verpleegkundige kan je gedeeltelijk de patiënt sturen door informatie te geven. Je kan
het onbekende wegnemen waardoor de angst verminderd. Voorlichting geven is tevens een
verpleegkundige diagnose.
Uit onderzoek is gebleken dat als mensen minder angst ervaren ze sneller herstellen van een
lichamelijk aandoening. Angst verhoogt stress, dit kan geestelijke problemen veroorzaken.
Ontspanning maakt dat de patiënt ruimte krijgt voor herstel.

Motivatie
Wat zet mensen aan
Modellen:
- Drijfveer reductie
- Cognitieve theorie
- Maslow


Drijfveer reductie:
Dit model stelt dat motivatie te verklaren is vanuit een toestand van on-balans die is
ontstaan en die aanleiding geeft om actie te ondernemen om deze on-balans weer in balans
te brengen. Voorbeeld: honger is een toestad van on-balans voor het lichamelijk systeem en
dit moet in balans gebrachtactie om op zoek te gaan naar eten


Cognitieve theorie




Dit model stelt dat motieven niet alleen door biologische aspecten beïnvloed worden, maar
ook door leren/denken en daarmee samenhangende verwachtingen.
Het schema geeft aan hoe verwachtingen in dit geheel een rol spelen. Te zien is hoe het
effect/gevolg van je handeling weer van invloed kan zijn op je verwachtingen en wensen en
ook op je behoeften.