Werkcolleges mediapsychologie
Week 1: hoofdstuk 1 & 2
Wat is mediapsychologie en wat is het raakvlak met psychologie en sociale psychologie?
Mediapsychologie is ontstaan uit de behoefte van de toepassing van psychologische theorie en
onderzoek naar de impact van media. Het speelveld bestrijkt het gehele spectrum van de menselijke
beleving van media – affectief (emotie), cognitief (bewustzijn) en gedrag -in activiteiten,
gebeurtenissen, theorieën en praktijk. Media omvat alle vormen van gemedieerde communicatie,
zoals afbeeldingen, geluid, inhoud en nieuwe technologieën (‘emerging technologies’).
Mediapsychologie streeft naar het verwerven van inzicht in hoe mensen media begrijpen, gebruiken
en erop reageren in deze mediarijke wereld, en er waarde aan ontlenen bij het oplossen van
problemen en voordelen eruit halen.
Psychologie bestudeert het menselijk gedrag dat vertoond wordt in een bepaalde sociale omgeving.
Er is nog wel een verschil tussen waarneembaar en niet waarneembaar gedrag.
De sociale psychologie die de invloed van de sociale context op individuen onderzoekt, bijvoorbeeld
de invloed van groepen, zoals families, vrienden, collega’s of de gehele samenleving.
Belangrijke basis theorieën vanuit sociaal psychologie
Conformisme is het uitvoeren van een bepaalde reactie aan de groep om zo niet buiten de groep te
vallen. Dus stel iedereen kiest een fout antwoord, jij kiest ook het foute antwoord om zo hetzelfde te
zijn. Het gaat dus om groepsdruk in de mediapsychologie. (Experiment van Asch lijntjes)
Psychologie van het beïnvloeden: Milgram experiment. Ondanks dat een autoriteit geen autoriteit
hoeft te zijn, zijn mensen daar heel gevoelig voor. In de naam van een autoriteit kunnen mensen heel
ver gaan. Stel je trekt een geel hesje aan, zullen veel mensen naar je luisteren. (Experiment Stanley
Milgram schokken)
Stanford prison experiment. Studenten werden willekeurig in twee groepen van twaalf opgesplitst:
een gevangenengroep en een bewakersgroep. Na korte tijd begonnen de studenten zich naar hun rol
te gedragen: gevangenen werden onderdanig en bewakers kwamen in de verleiding om hun macht te
misbruiken. Het gaat erom hoe mensen met autoriteit omgaan. (Philip Zimbardo, doet dit met
studenten van Stanford University). Het was bedoeld om de bereidheid te meten van een deelnemer
om gehoor te geven aan opgedragen taken van een gezaghebbende die strijdig zijn met het
persoonlijke geweten van de deelnemer.
Mensen zijn beïnvloedbaar. (Enkele fundamentele voorbeelden uit de sociale psychologie)
Beïnvloeding door de omgeving, hoort bij de sociale psychologie.
Beïnvloeding door de media, hoort bij mediapsychologie. De media moet worden opgevat als een
sociale omgeving.
Mensen kunnen op een onbewuste manier beïnvloed worden. Mensen zijn te beïnvloeden op
verschillende klassen. Media kan invloed hebben op cognitief (kennis), affectief (emoties) en
gedragsmatige (wat ze doen) responsen.
Wanneer spreekt men vanuit de wetenschap over beïnvloeding? (oorzaak en gevolg)
Mediapsychologie is een wetenschap: de werkelijkheid wordt systematisch in kaart gebracht. Met het
wetenschappelijk perspectief in de media wordt bedoeld: het beschrijven, voorspellen en verklaren
van het omgaan van mensen met media. Wetenschappers kijken systematisch naar de werkelijkheid
en proberen verschijnselen te meten. Het gaat om verbanden tussen verschijnselen, oftewel om
relaties tussen variabelen A en B. Er zijn twee soorten verbanden, correlatie en causale verbanden.
, Correlatie heeft een verband, maar geen oorzaak en gevolg. Er zou heel goed een andere oorzaak
kunnen zijn. Een verandering binnen de ene variabel gaat gepaard met een verandering in de andere
variabel. Een positieve gaat gepaard met positief en negatief gaat gepaard met negatief. Hoe sterker
de correlatie is hoe beter we de aard van iemand gedachten kunnen voorspellen
Causaliteit is een duidelijke zaak van oorzaak gevolg. Als er iets gebeurd, heeft dit een gevolg op iets
anders. Er is sprake van causaliteit als:
- Er een correlatie bestaat tussen variabelen A en B.
- Variabele A invloed heeft op B maar niet omgekeerd.
- Er mogen geen alternatieve verklaringen bestaan voor de relatie tussen A en B
In de mediapsychologie wordt er onderzoek gedaan naar respons op drie verschillende niveaus.
1. Hoe mensen denken (cognitieve respons)
2. Wat ze voelen (affectieve respons)
3. Wat ze doen (gedragsmatige respons)
Afhankelijke variabelen worden zo genoemd omdat het gevolg afhangt van de invloed van andere
factoren. Cognities, emoties en gedragingen zijn de belangrijkste klassen waar de media invloed op
kan hebben. Als je mening veranderd door een reclame is er sprake van een cognitief respons.
Wanneer je moet lachen om een reclame of een film is er sprake van een affectief respons.
Een aankoop na het zien van een reclame valt onder gedragsmatige responsen.
Onafhankelijke variabelen hebben invloed op de afhankelijke variabelen (oorzaak variabelen). Onder
onafhankelijke variabelen vallen persoonsvariabelen en situationele variabelen, of een combinatie van
beide. Onder persoonsvariabelen verstaan we alle eigenschappen en kenmerken waarop mensen
van elkaar kunnen verschillen.
Bij situationele variabelen gaat het om de verschillende tussen de externe omgeving. Situationele
variabelen verschillen altijd over externe omstandigheden. De situationele variabelen kunnen grote
effecten hebben op cognitieve, affectieve en gedragsmatige responsen van mensen.
Week 1: hoofdstuk 1 & 2
Wat is mediapsychologie en wat is het raakvlak met psychologie en sociale psychologie?
Mediapsychologie is ontstaan uit de behoefte van de toepassing van psychologische theorie en
onderzoek naar de impact van media. Het speelveld bestrijkt het gehele spectrum van de menselijke
beleving van media – affectief (emotie), cognitief (bewustzijn) en gedrag -in activiteiten,
gebeurtenissen, theorieën en praktijk. Media omvat alle vormen van gemedieerde communicatie,
zoals afbeeldingen, geluid, inhoud en nieuwe technologieën (‘emerging technologies’).
Mediapsychologie streeft naar het verwerven van inzicht in hoe mensen media begrijpen, gebruiken
en erop reageren in deze mediarijke wereld, en er waarde aan ontlenen bij het oplossen van
problemen en voordelen eruit halen.
Psychologie bestudeert het menselijk gedrag dat vertoond wordt in een bepaalde sociale omgeving.
Er is nog wel een verschil tussen waarneembaar en niet waarneembaar gedrag.
De sociale psychologie die de invloed van de sociale context op individuen onderzoekt, bijvoorbeeld
de invloed van groepen, zoals families, vrienden, collega’s of de gehele samenleving.
Belangrijke basis theorieën vanuit sociaal psychologie
Conformisme is het uitvoeren van een bepaalde reactie aan de groep om zo niet buiten de groep te
vallen. Dus stel iedereen kiest een fout antwoord, jij kiest ook het foute antwoord om zo hetzelfde te
zijn. Het gaat dus om groepsdruk in de mediapsychologie. (Experiment van Asch lijntjes)
Psychologie van het beïnvloeden: Milgram experiment. Ondanks dat een autoriteit geen autoriteit
hoeft te zijn, zijn mensen daar heel gevoelig voor. In de naam van een autoriteit kunnen mensen heel
ver gaan. Stel je trekt een geel hesje aan, zullen veel mensen naar je luisteren. (Experiment Stanley
Milgram schokken)
Stanford prison experiment. Studenten werden willekeurig in twee groepen van twaalf opgesplitst:
een gevangenengroep en een bewakersgroep. Na korte tijd begonnen de studenten zich naar hun rol
te gedragen: gevangenen werden onderdanig en bewakers kwamen in de verleiding om hun macht te
misbruiken. Het gaat erom hoe mensen met autoriteit omgaan. (Philip Zimbardo, doet dit met
studenten van Stanford University). Het was bedoeld om de bereidheid te meten van een deelnemer
om gehoor te geven aan opgedragen taken van een gezaghebbende die strijdig zijn met het
persoonlijke geweten van de deelnemer.
Mensen zijn beïnvloedbaar. (Enkele fundamentele voorbeelden uit de sociale psychologie)
Beïnvloeding door de omgeving, hoort bij de sociale psychologie.
Beïnvloeding door de media, hoort bij mediapsychologie. De media moet worden opgevat als een
sociale omgeving.
Mensen kunnen op een onbewuste manier beïnvloed worden. Mensen zijn te beïnvloeden op
verschillende klassen. Media kan invloed hebben op cognitief (kennis), affectief (emoties) en
gedragsmatige (wat ze doen) responsen.
Wanneer spreekt men vanuit de wetenschap over beïnvloeding? (oorzaak en gevolg)
Mediapsychologie is een wetenschap: de werkelijkheid wordt systematisch in kaart gebracht. Met het
wetenschappelijk perspectief in de media wordt bedoeld: het beschrijven, voorspellen en verklaren
van het omgaan van mensen met media. Wetenschappers kijken systematisch naar de werkelijkheid
en proberen verschijnselen te meten. Het gaat om verbanden tussen verschijnselen, oftewel om
relaties tussen variabelen A en B. Er zijn twee soorten verbanden, correlatie en causale verbanden.
, Correlatie heeft een verband, maar geen oorzaak en gevolg. Er zou heel goed een andere oorzaak
kunnen zijn. Een verandering binnen de ene variabel gaat gepaard met een verandering in de andere
variabel. Een positieve gaat gepaard met positief en negatief gaat gepaard met negatief. Hoe sterker
de correlatie is hoe beter we de aard van iemand gedachten kunnen voorspellen
Causaliteit is een duidelijke zaak van oorzaak gevolg. Als er iets gebeurd, heeft dit een gevolg op iets
anders. Er is sprake van causaliteit als:
- Er een correlatie bestaat tussen variabelen A en B.
- Variabele A invloed heeft op B maar niet omgekeerd.
- Er mogen geen alternatieve verklaringen bestaan voor de relatie tussen A en B
In de mediapsychologie wordt er onderzoek gedaan naar respons op drie verschillende niveaus.
1. Hoe mensen denken (cognitieve respons)
2. Wat ze voelen (affectieve respons)
3. Wat ze doen (gedragsmatige respons)
Afhankelijke variabelen worden zo genoemd omdat het gevolg afhangt van de invloed van andere
factoren. Cognities, emoties en gedragingen zijn de belangrijkste klassen waar de media invloed op
kan hebben. Als je mening veranderd door een reclame is er sprake van een cognitief respons.
Wanneer je moet lachen om een reclame of een film is er sprake van een affectief respons.
Een aankoop na het zien van een reclame valt onder gedragsmatige responsen.
Onafhankelijke variabelen hebben invloed op de afhankelijke variabelen (oorzaak variabelen). Onder
onafhankelijke variabelen vallen persoonsvariabelen en situationele variabelen, of een combinatie van
beide. Onder persoonsvariabelen verstaan we alle eigenschappen en kenmerken waarop mensen
van elkaar kunnen verschillen.
Bij situationele variabelen gaat het om de verschillende tussen de externe omgeving. Situationele
variabelen verschillen altijd over externe omstandigheden. De situationele variabelen kunnen grote
effecten hebben op cognitieve, affectieve en gedragsmatige responsen van mensen.
