Sociologie is het systematisch onderzoek van de menselijke samenleving. De kern van
deze discipline bestaat uit een geheel eigen gezichtspunt dat we het sociologisch
perspectief noemen.
1.1 Uitleggen hoe een socioloog naar de wereld kijkt De sociologie helpt ons om in
het gedrag van bepaalde mensen algemene patronen te ontdekken. We gaan het
bekende in het ongewone zien. Elk individu is uniek, maar de wijze waarop de
samenleving inhoudelijk van invloed is op het leven van mensen die tot een
uiteenlopende categorieën behoren, kan zeer sterk verschillen.
1.2 Uitleggen waarom een mondiaal perspectief nodig is om de samenleving te
begrijpen de nieuwe informatie technologie heeft de verste hoeken van de wereld
dichterbij elkaar gebracht. Dit heeft er toe geleid dat veel academische disciplines
een mondiaal of globaal perspectief hanteren : het bestuderen van de wereld in zijn
geheel en de plaats die onze samenleving daarin inneemt. Een globaal bewustzijn is
een logisch verlengstuk van het sociologisch perspectief. Sociologie laat ons zien dat
onze positie in de samenleving zeer veel invloed heeft op de ervaringen die we in ons
leven op doen. De positie die onze samenleving in de wereld inneemt, beïnvloed alle
leden van de samenleving.
Vier redenen waarom we rijke en arme landen vergelijken:
- Het leven dat we lieden wordt gevormd door het land waarin we leven
- De contacten tussen samenlevingen zijn zeer sterk toegenomen
- Veel sociale problemen waarmee de westerse wereld geconfronteerd wordt,
zijn elders veel ernstiger
- Globaal denken helpt ons meer inzicht in onszelf krijgen
1.3 Het belang van het sociologisch perspectief duidelijk maken sociologie speelt
een belangrijke rol in het tot stand komen van de wetten en overheidsmaatregelen
die ons leven beïnvloedden. Op individueel niveau bevordert het sociologisch
perspectief onze persoonlijke groei en bewustwording. Een studie van de sociologie is
een uitstekende voorbereiding op de arbeidsmarkt.
Vier positieve effecten van sociologie:
- Aan de hand van het sociologisch perspectief kunnen we nagaan wat er wel en
niet klopt aan het alledaagse denken
- Het sociologisch perspectief geeft ons een beter inzicht in de mogelijkheden
en de hindernissen die we in het dagelijks leven tegenkomen
- Het sociologisch perspectief geeft ons de mogelijkheid een actieve rol te
spelen in de samenleving waarvan we deel uitmaken
, - De sociologie helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt voor
diversiteit
1.4 Het ontstaan van de sociologie toelichten de ingrijpende veranderingen zie
zich in de 18e en 19e eeuw in Europa voltrokken zorgen ervoor dat mensen meer na
gingen denken over de samenleving en hun positie daar in. Er zijn drie dingen die de
ontwikkeling van de sociologie hebben versneld : industrialisering, groei van steden
en politieke veranderingen.
Positivisme = inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek.
De drie hoofdvragen van de sociologie
- Hoe is sociale (on) gelijkheid mogelijk
- Hoe is sociale (wan) orde mogelijk
- Hoe werkt het proces van rationalisering ( modernisering ) van de wereld?
1.5 Hoe hangen de drie hoofdvragen samen met de moderne samenleving?
sociologie is een wetenschap die ontstaat tijdens de belangrijke en sociale
veranderingen in de 18e en 19e eeuw. Deze periode word vaal gezien als rede van een
traditionele naar een moderne samenleving. De ontwikkelingen uit die periode
vormen de basis voor onze huidige, moderne samenleving. Sociologen hebben
pogingen in het werk gesteld om de opkomst van de moderne samenleving en de
daarmee gepaard gaande gevolgen, positief en negatief, te analyseren. Transitie leidt
tot veranderingen in (on) gelijkheid tussen groepen mensen ( Karl Marx), tot
veranderingen in de sociale orde ( Emile Durkheim), of dat we steeds rationeler met
elkaar en de wereld omgaan ( Max Weber).
Moderniteit = sociale patronen die het resultaat zijn van industrialisering
Modernisering = het sociale veranderingsproces dat in gang is gezet door de
industrialisering
Vier belangrijke kenmerken van modernisering :
- Het verdwijnen van kleine traditionele gemeenschappen
- De uitbreiding van persoonlijke keuzemogelijkheden
- Grotere sociale diversiteit
- Oriëntatie op de toekomst en een groeiend tijdsbewustzijn
Voor Durkheim werd de modernisering gekenmerkt door de toenemende
arbeidsverdeling: gespecialiseerde economische activiteit. Alle leden van een
traditionele samenleving verrichten min of meer dezelfde werkzaamheden, in een
moderne samenleving hebben mensen gespecialiseerde rollen.
, Anomie = een situatie waarin een samenleving het individu weinig morele richtlijnen
te bieden heeft
Ferdinand Tonnies gemeinschaft/gesellschaft. De modernisering bracht met zich
mee dat de gemeinschaft, de kleine menselijke gemeenschap, steeds meer van het
wereld toneel verdween. Gesellschaft mensen in de westerse samenlevingen
voelen zich langzamerhand ontheemd, omdat de meeste sociale betrekkingen tussen
mensen op eigen belang zijn gebaseerd.
In vergelijking met Durkheim en Tonnies, stond Wener uiterst kritisch tegenover de
moderne samenleving. Voor hem hield het begrip moderniteit in dat een traditioneel
wereldbeeld vervangen wordt door een rationelere denkwijze.
1.6 Begrijpen hoe sociologie zich als wetenschap ontwikkeld heeft de sociologen
van het eerste uur ondervonden veel problemen met de door de nieuwe
geïndustrialiseerde samenleving gecreëerde ongelijkheid. Zij wilden dat de nieuwe
discipline zich niet alleen op het begrijpen van, maar ook op het veranderen van de
samenleving zou richten, zodat er een meer rechtvaardige samenleving zou ontstaan.
In het begin waren er veel hervormers en sociaal werkers bij de sociologie betrokken.
Vanaf het begin van de 20e eeuw begon de academische sociologie zich hiervan
steeds meer los te maken en ontstond sociologie als wetenschappelijke discipline.
Hoofdstuk 3
Cultuur = de wijzen van denken, de wijzen van handelen, de symbolen en de
materiele objecten die in combinatie de levenswijze van een volk vormen.
Immateriële cultuur= door de leden van een samenleving ontwikkelde ideeën
Materiele cultuur= materiele objecten gecreëerd door de leden van een samenleving.
Cultuurschok = gevoel van desoriëntatie als we met een ons onbekende levenswijze
geconfronteerd worden.
3.1 Cultuur uitleggen als menselijke overlevingsstrategie cultuur en samenleving is
niet te onderscheiden, omdat mensen in een samenleving bepaalde
cultuurelementen delen. Cultuur beïnvloed niet alleen wat we doen en hoe we
communiceren, maar ook wat we denken en voelen, elementen die we vaak als
eigenschappen van de menselijke natuur beschouwen.
Natiestaat= politieke eenheid met een eigen afgebakend grondgebied
Samenleving = mensen die in een bepaald gebied leven en een bepaalde cultuur
gemeenschappelijk hebben
Cultuur overdracht = het proces waarmee een generatie een cultuur doorgeeft aan
de volgende generatie